kimyoviy va radiatsion xavfli xolatlarda aholini harakatlantirish qoidalari

DOCX 16 стр. 26,8 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 26,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

kimyoviy va radiatsion xavfli xolatlarda aholini harakatlantirish qoidalari reja: 1. kimyoviy va radiatsion xavfli holatlarning mohiyati va turlari 2. kimyoviy va radiatsion avariyalar paytida xavf zonalarini aniqlash va baholash 3. aholining harakatlanish (evakuatsiya) tartibi va xavfsizlik qoidalari 4. favqulodda vaziyatlarda tibbiy yordam, dezaktivatsiya va dezinfeksiya tadbirlari 1. kimyoviy va radiatsion xavfli holatlarning mohiyati va turlari kimyoviy va radiatsion xavfli holatlar — bu inson hayoti, sog‘lig‘i va atrof-muhit uchun jiddiy xavf tug‘diruvchi, xavfli moddalarning chiqib ketishi, tarqalishi yoki radiatsion nurlanishning me’yordan ortishi natijasida yuzaga keladigan favqulodda vaziyatlardir. bunday holatlar texnogen avariyalar, ishlab chiqarishdagi nosozliklar, transport halokatlari, urush yoki terrorchilik harakatlari oqibatida yuz berishi mumkin. kimyoviy xavfli modda deb, tirik organizmlarga zaharli ta’sir ko‘rsatuvchi, ularning hayot faoliyatini buzuvchi, og‘ir zaharlanish, kasallik yoki o‘limga olib keluvchi moddalar tushuniladi. radiatsion xavf esa, radioaktiv moddalar yoki ionlashtiruvchi nurlanish manbalarining nazoratdan chiqishi, ularning odam va atrof-muhit bilan bevosita ta’sirlashuvi natijasida paydo bo‘ladi. mazkur xavfli holatlar zamonaviy …

2 / 16

, oziq-ovqat ishlab chiqarish texnologiyalari, o‘g‘it ishlab chiqarish sexlari, farmatsevtika korxonalari, transport vositalari va laboratoriyalarda uchraydi. agar texnik nazorat sust bo‘lsa yoki xavfsizlik qoidalari buzilsa, ushbu moddalarning tashqariga chiqishi natijasida kuchli zaharlanish sodir bo‘lishi mumkin. kimyoviy moddalarning tarqalish sabablari ko‘pincha texnologik uskunalarning eskirishi, texnik xatoliklar, inson omili, tabiiy ofatlar (zilzila, portlash, yong‘in), saqlash sharoitlarining buzilishi, noto‘g‘ri tashish yoki to‘kish natijasida yuzaga keladi. bunday holatlarda xavfli moddalar havo oqimi, suv oqimi yoki tuproq orqali tezda keng hududga tarqaladi. masalan, xlor havoda og‘ir gaz bo‘lgani uchun past joylarda to‘planadi va nafas olish tizimini falajlaydi, ammiak esa yengil gaz sifatida yuqoriga ko‘tarilib, nafas yo‘llarini kuydiradi. agar bu moddalar suv tizimlariga tushsa, butun ekologik tizimni zaharlaydi, baliqlar, hayvonlar va o‘simliklarning nobud bo‘lishiga olib keladi. kimyoviy zaharlanishning darajasi ko‘p hollarda gazning konsentratsiyasi, shamol yo‘nalishi, harorat, bosim va havo namligiga bog‘liq bo‘ladi. shuning uchun kimyoviy xavfli ob’yektlar atrofida maxsus himoya zonalari belgilanadi, ularda doimiy monitoring olib …

3 / 16

adiografik uskunalar, ilmiy laboratoriyalar, harbiy obyektlardagi yadro qurollari yoki chiqindilari misol bo‘la oladi. radiatsion xavfli holatlar ko‘pincha yadro inshootlarida yuz beradigan avariyalar bilan bog‘liq bo‘ladi. 1986-yilgi chernobil aes fojeasi va 2011-yilda yaponiyaning fukusima-1 atom elektr stansiyasida sodir bo‘lgan falokatlar bunday holatlarning jiddiy oqibatlarini yaqqol ko‘rsatib berdi. bunday avariyalarda radioaktiv moddalarning atmosfera, suv yoki tuproqqa chiqishi natijasida ulkan hududlar ifloslanadi, aholi evakuatsiya qilinadi, ekologik tizim buziladi va yillar davomida salomatlikka ta’sir etuvchi kasalliklar paydo bo‘ladi. radiatsiya inson tanasiga ta’sir qilganda u hujayralardagi dnk tuzilishini buzadi, qon ishlab chiqarish tizimini, asab va immun tizimlarini izdan chiqaradi. natijada radiatsion kasallik, saraton, genetik mutatsiyalar va tug‘ma nuqsonlar paydo bo‘lishi mumkin. radiatsiya ta’siri darajasi uning dozasiga bog‘liq bo‘lib, qisqa muddatli yuqori nurlanish o‘limga olib keladi, past miqdordagi uzoq muddatli nurlanish esa surunkali kasalliklarni keltirib chiqaradi. kimyoviy va radiatsion xavfli holatlar nafaqat ishlab chiqarish sohalarida, balki transport vositalarida, ilmiy laboratoriyalarda va tibbiyot muassasalarida ham yuzaga kelishi …

4 / 16

aqlash, tashish va utilizatsiya qilish qoidalari qat’iy nazorat ostida olib boriladi. o‘zbekiston hududida yirik yadro inshootlari mavjud bo‘lmasa-da, radiatsion xavf manbalari sifatida tibbiyotdagi rentgen apparatlari, radioterapiya uskunalari, ilmiy tadqiqot institutlaridagi izotoplar va ba’zi sanoat tarmoqlarida qo‘llaniladigan radiatsion qurilmalar e’tiborga olinadi. shu bois, mamlakatda radiatsion xavfsizlik sohasida xalqaro standartlarga muvofiq huquqiy baza yaratilgan. “radiatsion xavfsizlik to‘g‘risida”gi qonun, “aholini ionlashtiruvchi nurlanishdan himoya qilish konsepsiyasi”, shuningdek, bmt atom energiyasi agentligi (magate) bilan hamkorlikdagi dasturlar bu sohada asosiy yo‘nalishlarni belgilaydi. xulosa qilib aytganda, kimyoviy va radiatsion xavfli holatlar zamonaviy jamiyat uchun eng jiddiy tahdidlar sirasiga kiradi. ularning oldini olish, nazorat qilish va oqibatlarini yumshatish har bir davlatning texnik, tashkiliy va ijtimoiy tayyorgarligiga bog‘liq. o‘zbekiston respublikasida bu borada tizimli nazorat mexanizmlari, monitoring va ogohlantirish tizimlari joriy etilgan bo‘lib, ular mamlakat aholisining xavfsizligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. 2. kimyoviy va radiatsion avariyalar paytida xavf zonalarini aniqlash va baholash kimyoviy yoki radiatsion avariya sodir bo‘lganda eng muhim …

5 / 16

katlanadi. bunda moddaning og‘irligi, zichligi va reaksiya xususiyatlariga qarab tarqalish yo‘nalishi belgilanadi. masalan, xlor, fosgen kabi og‘ir gazlar past joylarga — vodiy, jarlik, yer pastliklariga yig‘iladi, ammiak esa engil bo‘lgani uchun yuqoriga ko‘tariladi. shuning uchun shamol yo‘nalishini aniqlash xavfli zonani belgilashda birinchi o‘rinda turadi. odatda, xavfli modda shamol esayotgan yo‘nalishda yoyiladi, shuning uchun aholini shamol yo‘nalishiga teskari tomonga evakuatsiya qilish lozim bo‘ladi. tarqalish radiusi moddaning miqdori, chiqish manbasi balandligi, havo harorati, bosim va havo oqimi tezligiga qarab o‘zgaradi. masalan, xlor chiqindilari 3–5 kilometr masofagacha tarqalishi mumkin, ammiak esa shamol tezligiga qarab 10–15 kilometrgacha ta’sir zonasi hosil qilishi mumkin. vaqt omili ham muhim ahamiyatga ega, chunki kimyoviy va radiatsion moddalarning havoda saqlanish davomiyligi ularning kimyoviy barqarorligiga bog‘liq. ba’zi moddalarning ta’siri bir necha daqiqa ichida kamayadi, ba’zilari esa kunlab yoki haftalab saqlanib qoladi. masalan, ammiak va xlor tez tarqaluvchi moddalar bo‘lsa, iprit yoki fosforli birikmalar uzoq muddatli xavfli qatlam hosil qiladi. radiatsion …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyoviy va radiatsion xavfli xolatlarda aholini harakatlantirish qoidalari"

kimyoviy va radiatsion xavfli xolatlarda aholini harakatlantirish qoidalari reja: 1. kimyoviy va radiatsion xavfli holatlarning mohiyati va turlari 2. kimyoviy va radiatsion avariyalar paytida xavf zonalarini aniqlash va baholash 3. aholining harakatlanish (evakuatsiya) tartibi va xavfsizlik qoidalari 4. favqulodda vaziyatlarda tibbiy yordam, dezaktivatsiya va dezinfeksiya tadbirlari 1. kimyoviy va radiatsion xavfli holatlarning mohiyati va turlari kimyoviy va radiatsion xavfli holatlar — bu inson hayoti, sog‘lig‘i va atrof-muhit uchun jiddiy xavf tug‘diruvchi, xavfli moddalarning chiqib ketishi, tarqalishi yoki radiatsion nurlanishning me’yordan ortishi natijasida yuzaga keladigan favqulodda vaziyatlardir. bunday holatlar texnogen avariyalar, ishlab chiqarishdagi nosozliklar, transport ha...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (26,8 КБ). Чтобы скачать "kimyoviy va radiatsion xavfli xolatlarda aholini harakatlantirish qoidalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyoviy va radiatsion xavfli x… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram