mikrobiologiya fani

PPTX 67 pages 21.5 MB Free download

67 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.5 MB

File type PPTX

Pages 67

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 67

lektsiya №1 mikrobiologiya, virusologiya va immunologiya fani,uning maksadi va vazifalari. mikroorganizmlarning morfologiyasi.bakteriyalar fiziologiyasi. nafas olishi, oziqlanishi, ko'payishi. oziq muxitlar. mikrobiologiya fani mikrobiologiya (micros-kichik, bios-hayot, logos-fan) – mayda, sodda, ko'zga ko'rinmaydigan 1 hujayrali organizmlar to'g'risidagi fan. bu fan mikroblarning hayot faoliyati, ular ta'sirida odam, hayvon va o'simliklar organizmida sodir bo'ladigan o'zgarishlar va qonuniyatlarini o'rganadi. 2 mikrobiologiya fani nimaga kerak? yuqumli kasalliklarning kelib chiqishini bilish uchun; yuqumli kasalliklarni laborator diagnostikasini, davolash va oldini olish usullarini o'rganish uchun; tabiiy ximoya mexanizmlarini bilish uchun. aseptika va antiseptika, sterilizatsiya usullarini bilish uchun «mikrob» terminini-1878 yil frantsuz olimi sedillo ishlatgan. mikrobiologiya - 1 necha tarmoqlarga bo'lingan bo'lib bular: 1. qishloq xo'jalik mikrobiologiyasi 2. veterinariya mikrobiologiyasi 3. sanoat yoki texnik mikrobiologiyasi 4. oziq-ovqatlar mikrobiologiyasi 5. kosmik mikrobiologiyasi 6. tibbiyot (meditsina) mikrobiologiyasiga bo'linadi. tibbiyot mikrobiologiyasi o'z navbatida: a) bakteriologiya (bakteriyalar to'g'risida ta'limot) b) virusologiya (viruslar to'g'risidagi ta'limot) v) immunologiya (organizmni begona, yot moddalardan himoya qilish vositasi) g) mikologiya …

2 / 67

laktika usullarini o'rganadi. virusologiyaning asosiy vazifalari: yangi topilgan viruslar qo'zg'atadigan kasalliklar, xususan viruslarning o'sma kasalliklaridagi o'rnini aniqlash, virusli kasalliklarga aniq va to'g'ri tashxis qo'yish, ularni oldini olish va davolash usullarini ishlab chiqishdan iborat. immunologiya fani keyingi yillarda tez suratda rivojlanib immunitet – organizmning ichki muhit gomeostazini ham ekzogen (tashqi), ham (endogen) yot omillar ta'siriga nisbatan normada ushlab turuvchi tizim tushuniladi. tibbiyot mikrobiologiyasi, immunologiyasi va virusologiyasining vazifalari yuqumli kasalliklar qo'zg'atuvchilarini aniqlash, bunday kasalliklarni oldini olish, ularni iloji boricha kamaytirish, patogen mikroorganlarni bartaraf etish hisoblanadi. bunday ishlar asosan: bakteriologik, virusologik immunologik laboratoriyalarda, ilmiy tekshirish institutlarida va tibbiyot oliy yurtlarining mikrobiologik, virusologik, immunologik laboratoriyalarida amalga oshiriladi. yuqumli kasalliklarga tashxis qo'yishda mikrobiologik tekshirish usullaridan foydalaniladi. bunda: 1. mikroskop yordamida tekshirish – bu tekshirishning 5 bosqichi bo'lib, asosan kasallik qo'zg'atuvchisining morfologik, tinktorlangan xususiyatlari, mikroblarning bo'linishi, shakli, harakati aniqlanadi. 2. bakteriologik usul – mikroblar sun'iy oziq muhitga ekiladi, gumon qilingan mikroblarning sof kulturasi ajratib olinadi, olingan …

3 / 67

mikrobga nisbatan organizmda yuqori sezgirlik holati paydo bo'lib, bu makroorganizmlarning mikrob antigeniga javoban o'ziga xos reaktsiyasi bo'lib – bu holat allergik sinamalar yordamida aniqlanadi. mikroskoplarning turlari tibbiyot mikrobiologiyasining tarixi va rivojlanishi 3 davrga bo'linadi: 1. kuzatuv davri yoki mikroskopik davr – 1700 yil oxirigacha davom qilgan. bu davrning asoschisi gollandiyalik olim antoniy levenguk (1632-1723y.) hisoblanadi. birinchi marotaba linza yordamida mikroblarni har xil ko'rinishida ekanligini ko'rgan va tabiat mo'jizalarini ochib bergan. 2. morfologik davr – 1700-1800 yillar mikroblarning morfologik davrining asoschisi frantsuz olimi lui pasterdir. bu olim mikroorganizmlarni morfologik va fiziologik xususiyatlari bilan farq qilishini aniqladi. bundan tashqari mikroorganizmlarning odam hayotidagi roli, sterilizatsiya, aseptika, antiseptika, kasallikka qarshi vaktsina tayyorlash kabi ishlarni bajaradi. 3. fiziologik davr – 19 asr va xozirgi vaqtgacha bo'lgan davrdir. mikrobiologiyaning fiziologik davri asoschilardan biri robert kox hisoblanadi. bu olim mikroblarni o'stirish, sof kultura olish kabi ishlarni bajaradi. bundan tashqari sil kasalligi qo'zg'atuvchisini sof xolda ajratib oldi. mikrobiologiya …

4 / 67

rsimon, 2.tayoqchasimon (tsilindrsimon), 3. egri, burama bakteriyalarga bo'linadi. surtmada joylashishi bo'yicha sharsimon kokklar: 1.mikrokokklar 2.diplokokklar 3.tetrakokklar 4.stafilakokklar 5.streptokokklar 6.sartsinalar. o'lchamiga ko'ra bakteriyalar quyidagi guruhlarga bo'linadi: a)juda mayda- 0,1 - 1,0 mkm (ko'kyo'tal qo'zg'atuvchisi) b)mayda- 1,2 mkm (brutsullyoz, tulyaremiya qo'zg'atuvchisi) v)o'rtacha- 10 mkm (ichak tayoqchasi va boshqalar) g)katta, yirik-10 mkm, undan yuqori (kuydirgi kasalligini qo'zg'atuvchisi) tayoqchasimon bakteriyalar surtmada joylashishiga qarab: yakka-yakka bo'lib joylashadi, juft-juft bo'lib joylashsa - diplobakteriyalar, agar spora xosil qilsa diplobatsillalar deb ataladi, bakteriyalar surtmada zanjirsimon bo'lib joylashsa streptobakteriyalar deb ataladi, agar spora xosil qilsa streptobatsillalar deb ataladi, tayoqchaning uchini ko'rinishiga qarab ham har xil bo'lishi mumkin. bakteriyalarni kattaligini o'rganish meditsina mikrobiologiyasining amaliy mashg'ulotlarida katta ahamiyatga ega bo'lib, patogen mikroblarni ajratib olishda va ularni bir-biridan farqlashda (differentsirovka) va bazi bakteriyalarni morfologik belgisini o'rganib, shu kasallikka diagnoz qo'yishda xizmat qiladi. shuni esda saqlash kerakki. bazi xollarda tashqi muhit ta'sirlari natijasida bakteriyalar o'z shaklini o'zgartiradi, bu hodisani polimorfizm hodisasi deb ataladi. …

5 / 67

teriyalarning gramm usulida turlicha bo'yalishi ham hujayra devorining kimyoviy tarkibiga bog'liq. xujayra devori hujayra devori faqat bakteriyalar, aktinometsetlar va rikketsiyalarda bo'ladi. spiroxeta, mikoplazma va mikobakteriyalarda bu tuzilma bo'lmaydi. hujayra devorining mikroblar oziqlanishida katta ahamiyati bor. u moddalarni tanlab o'tkazish xususiyatiga ega bo'lganligi uchun turli moddalarning hujayra ichiga o'tib almashinuv mahsulotlarining tashqariga chiqib turishini ta'minlaydi. molekulalari uncha katta bo'lmagan suv, glyukoza, aminokislotalar, yog' kislotalar hujayra devori orqali oson o'tadi. tsitoplazma tsitoplazmada asosan xujayra organellalari joylashadi. ko'pgina bakteriyalar tsitoplazmasi kolloid holatda bo'lib, suv, oqsillar, uglevodlar, lipoidlar, mineral tuzlar aralashmasidan iborat. tiniq suvsimon, sal yopishqoq tsitoplazmatik membrana bilan o'ralgan bo'ladi. mezosoma xujayra devorining tsitoplazmaga botib kirishi natijasida xosil bo'lib -mitoxondriyalar vazifasini o'taydi. bakteriyalar hujayrasining asosiy qismi bo'lib, ular hujayraning bo'linishi hamda oksidlanish-qaytarilish jarayonlarida ishtirok etadi. ribosoma tsitoplazmada diametri 100-200 a ga teng bo'lgan ribonukleoproteid donachalari mavjud. ribosomalar rnk va oqsildan iborat bo'lib bakteriyalar tsitoplazmasida erkin xolda yotadi. ribosomalar soni har bir hujayrada 100 …

Want to read more?

Download all 67 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikrobiologiya fani"

lektsiya №1 mikrobiologiya, virusologiya va immunologiya fani,uning maksadi va vazifalari. mikroorganizmlarning morfologiyasi.bakteriyalar fiziologiyasi. nafas olishi, oziqlanishi, ko'payishi. oziq muxitlar. mikrobiologiya fani mikrobiologiya (micros-kichik, bios-hayot, logos-fan) – mayda, sodda, ko'zga ko'rinmaydigan 1 hujayrali organizmlar to'g'risidagi fan. bu fan mikroblarning hayot faoliyati, ular ta'sirida odam, hayvon va o'simliklar organizmida sodir bo'ladigan o'zgarishlar va qonuniyatlarini o'rganadi. 2 mikrobiologiya fani nimaga kerak? yuqumli kasalliklarning kelib chiqishini bilish uchun; yuqumli kasalliklarni laborator diagnostikasini, davolash va oldini olish usullarini o'rganish uchun; tabiiy ximoya mexanizmlarini bilish uchun. aseptika va antiseptika, sterilizatsiya usullari...

This file contains 67 pages in PPTX format (21.5 MB). To download "mikrobiologiya fani", click the Telegram button on the left.

Tags: mikrobiologiya fani PPTX 67 pages Free download Telegram