dizenteriya (ichburug')

PPTX 17 pages 1.2 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

dizenteriya (ichburug') dizenteriya (ichburug') ichburug' – bu o'tkir yoki surunkali antroponoz infektsiya, yug'on ichakning shilliq va shilliq osti qavatlari shikastlanishi bilan o'tadigan kasallik: intoksikatsiya diareya tenezmlar bilan o'tadi ichburug-kadimgi kasallik bulib 1919 y shiga sharafiga kuyilgan.shigellar ichak kasalliklarini 20-60 %ni tashkil k-di.(dyz-buzilish, entero-ichak). dizenteriya nomini tibbiyotga gippokrat olib kirgan. 1930 y pandemiyalar ko'p b-di va 50 % letal kuzatiladi. dizentiriya kuzgatuvchisini-1890y fleksner,1891y – grigorev ,1898 y – shiga,1915y zonne. 1932 y boydi lar aniqlaganlar. dizenteriya (ichburug') dizenteriya bakteriyalari enterobasteriaceae oilasiga shigella avlodiga mansub bo'lib, ularning 50 dan ortiq serologik tiplari ma'lum. xalqaro klassifikatsiya bo'yicha shigellalari 4 guruhga bo'linadi. 1989 y xalqaro klass-ya. a – sh. dysenteriae b – sh. flexneri – c – sh. boydii – d – sh. sonnei – morfologiyasi shigellalar tayoqcha shaklida bo'lib, kattaligi 0,3-0,6 dan 1-3 mkm gacha bo'ladi. ular harakatsiz, spora va kapsulalari yo'q, gramm usuli bo'yicha grammanfiy bo'yaladi. tif paratif guruhlaridan dizenteriya bakteriyalari xivchinlari …

2 / 17

nida esa ulardan endotoksin ham ajralib chiqadi. dizenteriya bakteriyalarining toksinlari neyrotrop va enterotrop xususiyatiga ega, yani nerv sistemasi va ichak shillik kavatini zararlaydi, grigorev-shiga bakteriyalarining virulentligi juda yuqori hisoblanib, qolganlari esa unga virulentli emas. chidamliligi shigellalar tashqi muhit sharoitiga qarab bir necha kundan bir oygacha tirik saqlanadi. sut va boshqa sutli mahsulotlarda shigellalar tirik saqlanibgina qolmay balki tez sur'at bilan ko'paya oladi ham. oziq-ovqat mahsulotlaridan non, go'sht mahsulotlarida bir necha sutka, sutda 30 kun va undan ortiq, okava suvlarda bir necha soatdan 5-9 kungacha saqlanadi. ifloslangan idishlarda, xo'l kiyimlarda ular yashash xususiyatini haftalab va xatto oylab, tuproqda 3 oygacha saqlanib qolishi mumkin. ular sovuq haroratda va quritilganda xalok bo'lmaydi. 600s issiqlikda 30 minutdan so'ng, 1000s da darxol xalok bo'ladi. quyosh nuri ham ularni o'ldiradi. dezinfektsiyalovchi moddalar gipoxlorit, xloramin, lizol va boshqalar bu bakteriyalarni bir necha minut ichida xalok qiladi. hayvonlar uchun patogenligi tabiiy sharoitda dizentiriya bilan xayvonlar kasallanmaydi. shigellalar bilan …

3 / 17

intoksikatsiya jigar, buyrak va ingichka ichak orqali ajraladi sensibilizatsiya chaqiradi ingichka ichak shilliq qavati va intramural nerv tolalarini shikastlaydi tomirlar o'tqazuvchanligini buzadi patogenezi og'iz orqali kirgan shigellalarning bir qismi me'da va ichakda hazm fermentlari ta'sirida xalok bo'lib, emiriladi. ularga ichakdagi mikroblar ham ta'sir qiladi. ana shu to'siqlarni engib o'tgan shigellalari yo'g'on ichak epiteliy hujayralariga epiteliotsitlarga joylashib ularda uzoq vaqt saqlana oladi va ko'payadi. hujayralarning bir qismi xalok bo'ladi va ulardan chiqqan shigellalarni neytrofil leykotsitlar va makrofaglar yutib oladi (fagotsitoz). ayni paytda ajralib chiqqan toksinlar organizmga o'z kuchini ko'rsatadi. toksinni neyrotropik xususiyatiga ega qismi markaziy nerv sistemasi vegetativ nerv sistemasi va simpatiko adrenal sistemaga ta'sir qiladi. bu intoksikatsiya moddalar almashinuvi jarayonining buzilishiga sabab bo'ladi. toksinning enterotrop xususiyatli qismi enterotoksin asosan yo'g'on ichak distal qismining shilliq pardasiga ta'sir qiladi. bu toksin adeniltsiklazani faol xolga keltirishi va natijada ichakda suyuqlik va ularning toksinlari ta'sirida ichak shilliq pardasi yallig'lanadi eraziya va yaralari paydo bo'ladi. …

4 / 17

ing og'ir yoki engil o'tishi va klinikasining ba'zi xususiyatlari shigellalarning xillariga bog'liqdir. masalan: grigorev-shiga bakteriyasi qo'zg'atgan dizenteriyada intoksikatsiya kuchli bo'ladi va kolit sindromi yaqqol ko'rinadi. ba'zan yo'g'on ichak shilliq pardasida xosil bo'lgan yaralar uzoq vaqt bitmasligi va ularda joylanib olgan shigellalar ko'payishda davom etishi mumkin. bunday kishilarda kasallik belgilari ko'rinmaydi. ammo ular bakteriya tashib yurib kasallikni boshqalarga yuqtirishi mumkin. davolash immunitet. dizenteriya bilan og'rigan bemor organizmida xosil bo'ladigan immunitet kuchsiz bo'ladi va uzoqqa cho'zilmaydi. dizenteriyaning engil ko'rinishlisini uy sharoitida ham davolash mumkin. bunda albatta uydagi imkoniyat, uning sanitariya holati, oila a'zolarining gigiena qoidalariga rioya qilish qilmasligi e'tiborga olinadi. oziq-ovqat mahsulotlariga aloqador joyda ishlaydigan bemorlar albatta shifoxonaga jo'natiladi. kasallik qo'zg'atuvchisiga ta'sir o'tkazish uchun bemorlarga nevigramon, kanamitsin, polimiksin, m- sulfat, furazalidon preparatlari qo'llash maqsadga muvofiqdir. patogenetik davo. dizenteriya og'ir o'tib intoksikatsiya belgilari yaqqol ko'ringanda dezintoksikatsion dorilar ishlatiladi. osh tuzining fiziologik eritmasi, ringer-lokk eritmasi, tresol, atsesol, laktosol va eritmalari 1-2 litr miqdorda yuboriladi. …

5 / 17

slik choralarini ko'rish zarur. dizenteriyani bilinar bilinmas belgilar bilan o'tadigan ayniqsa subklinik xilini aniqlashga alohida e'tibor qilinadi. oziq-ovqat mahsulotlari tayyorlanadigan, saqlanadigan va sotiladigan joylarda ishlovchilar, shuningdek bolalar muassasalari va kasalxona xodimlari vaqti-vaqti bilan tekshirib turiladi. bemor yotgan uy dezinfektsiya qilinadi. bemorni kasalxonadan uyiga ketishiga kasallik simptomlari butunlay barxam topib, najasi tekshirib ko'rilganda dizenteriya qo'zg'atuvchilari yo'qligi aniqlanganidan keyingina ruxsat etiladi. aholi yashash joylarini obodonlashtirish, kanalizatsiya va vodoprovod o'rnatish ishlarini olib borish yashash joylarida chiqindilarni o'z vaqtida tashib yo'qotish ularni zararsizlantirish pashshalar bilan kurashish ham asosiy o'rinda turadi. markazlashtirilgan suv ta'limotida vodoprovodga olinuvchi suv havzalarida sanitariya muxofaza zonasini tashkil qilish, olingan suvni tozalash va zararsizlantirish ustidan vodoprovod kanalizatsiya tarmoqlari va qurilmalari ekspulatatsiya ustidan nazorat o'rnatish tashkil etiladi. oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqaruvchi korxonalar, ularni saqlaydigan omborlar va realizatsiya qiladigan tashkilotlar ham qattiq nazorat ostiga olinadilar. aholi orasida sanitariya va gigiena qoidalariga rioya qilish zarurligini tushuntirish va umuman aholining sanitariya va gigiena haqidagi tegishli …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dizenteriya (ichburug')"

dizenteriya (ichburug') dizenteriya (ichburug') ichburug' – bu o'tkir yoki surunkali antroponoz infektsiya, yug'on ichakning shilliq va shilliq osti qavatlari shikastlanishi bilan o'tadigan kasallik: intoksikatsiya diareya tenezmlar bilan o'tadi ichburug-kadimgi kasallik bulib 1919 y shiga sharafiga kuyilgan.shigellar ichak kasalliklarini 20-60 %ni tashkil k-di.(dyz-buzilish, entero-ichak). dizenteriya nomini tibbiyotga gippokrat olib kirgan. 1930 y pandemiyalar ko'p b-di va 50 % letal kuzatiladi. dizentiriya kuzgatuvchisini-1890y fleksner,1891y – grigorev ,1898 y – shiga,1915y zonne. 1932 y boydi lar aniqlaganlar. dizenteriya (ichburug') dizenteriya bakteriyalari enterobasteriaceae oilasiga shigella avlodiga mansub bo'lib, ularning 50 dan ortiq serologik tiplari ma'lum. xalqaro klassifika...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "dizenteriya (ichburug')", click the Telegram button on the left.

Tags: dizenteriya (ichburug') PPTX 17 pages Free download Telegram