mahmudxo’ja behbudiy va jadidchilik

DOC 33 pages 132.5 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 132.5 KB

File type DOC

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

mahmudxo’ja behbudiy va jadidchilik mundarija kirish …………………………………………………………………………….3-4 i bob. mahmudxo’ja behbudiyning hayoti va faoliyati. jadidchilikning paydo bo’lishi…………………………………………………………………………….5-15 i.1 mahmudxo’ja behbudiy hayoti va faoliyati…………………………………...5-10 i.2 jadidchilik harakatining paydo bo’lishi……………………………………….11-15 ii bob jadidlar maorifi. maorifni yoyish uchun harakatlari va faoliayti. jadid xayriya va boshqa madaniy-ma’rifiy jamiyatlari……………………………..16-31 ii.1 jadidlarning maorif yoyish uchun harakatlari……………………………16-21 ii.2 jadid xayriya va boshqa madaniy-ma’rifiy jamiyatlari………………….21-31 xulosa ………………………..…………………………………………………..32 foydalanilgan adabiyotlar……..………………………………..…33 kirish mavzuning dolzarbligi: xix asr oxiri- xx asrning boshlarida siyosiy, madaniy, iqtisodiy jixatdan inqiroz xolatiga tushib qolgan muslamlaka tufayli rivojlanish past darajada bo’lgan o’lkada turkiston ziyolilari chor rossiyasining mustamlakachilik zulmidan qutulish, o’z milliy davlatchiligini tuzish, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotga yo’l ochish, xalqqa ziyo tarqatish choralarini ko’rdi. bu borada jadidchilik xarakati katta rol o’ynadi. jadidchilik rus mustamlakachiligiga qarshi milliy demokratik xarakat bo’lib, u o’sha davr turkistondagi qoloq iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy sharoitda yashayotgan xalqlarni ma’rifatlashtirish, jamiyat xayotida ijtimoiy va madaniy isloxotlar o’tkazish, pirovardida milliy mustaqillik g’oyalarini xayotga tadbiq etish maqsadini …

2 / 33

yaga qaram bo’lgan musulmon xalqlari orasida dastlab qrimda xix asrning 80-yillarida paydo bo’ldi. uning asoschisi diniy-dunyoviy ilmlarni chuqur egallagan ismoilbek gasprali (1851-1914) bo’ldi. ismoilbek 1884 yilda jadid maktabi tashkil etib, 40 kunda 12 bolaning savodini chiqaradi. uning o’qitish usuli «usuli savtiya», ya’ni «yangi usul» nomi bilan shuxrat qozondi. «jadid» arabcha so’z bo’lib, «yangi» degan ma’noni bildiradi. ismoilbek g’oyalarini qabul qilgan yangilik tarafdorlari «jadidlar», uning g’oyalari esa «jadidchilik» nomini oldi. ismoilbek gasprali darslik yaratadi, o’zining «tarjimon» (1883-1914) gazetasini tashkil etib, jadidchilikni turkiy xalqlar orasida keng targ’ib qiladi. bu gazeta toshkent va boshqa shaxarlarga xam tez yoyiladi. i. gasprali 1893 yilda toshkent, samarqand va buxoroda bo’ldi. buxoroda amir abdulaxadni jadid maktabi ochishga ko’ndiradi. bu maktabga «muzaffariya» nomi beriladi. 1898 yilda to’qmoqda (qirg’iziston) xam shunday maktab ochildi. 1899 yilda andijonda shamsuddin domla, 1901 yilda qo’qonda saloxiddin domla, toshkentda munavvarqori abdurashidxonov va samarqandda abduqodir shakuriylar birinchi bo’lib jadid maktablarini ochadilar. jadidchilik xarakatining yirik namoyandalari …

3 / 33

onbozlik ko’rsatishdi. yangicha o’qitish musulmon bolalariga qisqa vaqt ichida dunyoviy, diniy ta’lim berish dasturi asosida olib borildi. bu dasturga ko’ra maktablarda o’qitish tizimi ikki bosqichdan iborat bo’lgan. birinchi bosqich ibtidoiy qism deb atalib, uning taxsil muddati 4 yil bo’lgan. birinchi bosqichni tugatgan shogird eski maktabda 10 yil o’qigandan ko’ra yaxshiroq savod chiqargan. ikkinchi bosqichni muvaffaqiyatli tugatgan shogird arabcha, forscha, turkiy tilda bemalol so’zlashib, ruschada erkin gaplasha olar edilar. kurs ishining predmeti: mahmudxo’ja behbudiy va jadidchilik mavzusini o’rganish va tahlil qilish. kurs ishining tuzilishi va hajmi: kurs ishi kirish, ikki bob, 4 ta paragraf, xulosa va foydalingan adabiyotlar ro‘yxatidan tashkil topgan bo‘lib, umumiy hajmi 34 sahifadan iborat. i bob. mahmudxo’ja behbudiyning hayoti va faoliyati. jadidchilikning paydo bo’lishi i.1 mahmudxo’ja behbudiy hayoti va faoliyati mahmudxoʻja behbudiy xx asr boʻsagʻasidaga turkiston ijtimoiy-siyosiy harakatchiligining eng yirik namoyandasi, yangi davr oʻzbek madaniyatining asoschisidir. turkiston jadidlarining tan olingan rahnamosi, mustaqil jumhuriyat gʻoyasining yalovbardori, yangi maktab gʻoyasining …

4 / 33

oʻlib zamonaviy maktab gʻoyasini ilgari surdilar. ular oʻz hisoblaridan maktablar ochib, yosh avlodni istiklolga tayyorladilar, sheʼr va maqolalar, sahna asarlari orqali milliy ongni shakllantirishga, milliy gʻurur va iftixor tuygʻularini singdirishga urindilar. rusiya qonunlari imkon bergan darajada turkiston musulmonlarining shaʼnu shavkatini himoya qildilar, inqilob yillarida esa mustaqillik bayrogʻini baland koʻtardilar . mahmudxoʻja behbudiy mana shu turkiston jadidchilik harakatining asoschisi, boshlab beruvchisi edi. u 1875 yilning 19 yanvarida samarqand yaqinidagi baxshitepa qishlogʻida, ruhoniy oilasida dunyoga kelgan. otasi behbudxoʻja solihxoʻja oʻgʻli turkistonlik, ahmad yassaviyning avlodlaridan, ona tomonidan bobosi niyozxoʻja urganchlik boʻlib, amir shohmurod zamonida (1785–1800)samarqandga kelib qolgan. 1894 yilda otasi, imom-xatiblik bilan shugʻullanib kelgan behbudxoʻja vafot etadi. yosh mahmudxoʻja togʻasi qozi muhammad siddiq tarbiyasi va qaramogʻida oʻsib voyaga yetadi. arab sarfu nahvini kichik togʻasi mulla odildan oʻrganadi. 18 yoshida qozixonada mirzolik qila boshlaydi. oʻz ustida qunt bilan ishlab, shariatning yuksak maqomlari – qozi, mufti darajasigacha koʻtariladi. yosh mahmudxoʻja dunyoqarashining shakllanishida rusiya jadidchilik harakatining …

5 / 33

shakuriy) qishloqlarida yangi maktablar tashkil topdi. adib bu maktablar uchun darsliklar tuzishga kirishadi. ketma-ket “risolai asbobi savod” (1904), “risolai jugʻrofiyai umroniy” (1905), “risolai jugʻrofiyai rusiy” (1905), “kitobatul-atfol” (1908), “amaliyoti islom” (1908), “tarixi islom” (1909) kabi kitoblari paydo boʻladi. 1903–1904 yillarda maskov, peterburgga boradi, 1907 yilda qozon, ufa, nijniy novogorodda boʻladi. bular sayohat emas, xizmat safari edi. masalan: nijniy novogorodda 1907 yilning 23 avgustida rusiya musulmonlarining turmush va madaniyati muammolariga bagʻishlangan qurultoyi chaqiriladi. behbudiy turkistonliklar guruhini boshqaradi va katta nutq soʻzlaydi . maʼrifat uchun birgina maktab kifoya qilmaydi. zamon va dunyo voqealari bilan tanishib bormoq kerak. millat va vatanning ahvolidan, kundalik hayotidan ogoh boʻlmoq lozim. millat uchun oyna kerak, toki undan oʻz qabohatini ham malohatini ham koʻra olsin. mana shu ehtiyoj va zarurat behbudiyni teatr va matbuotga boshladi. “padarkush” dramasi shu tariqa maydonga keldi. biroq uning dunyo koʻrishi oson kechmadi. “padarkush” dramasi 1913 yildagina bosilib chiqadi. kitob jildiga “borodino jangi va …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahmudxo’ja behbudiy va jadidchilik"

mahmudxo’ja behbudiy va jadidchilik mundarija kirish …………………………………………………………………………….3-4 i bob. mahmudxo’ja behbudiyning hayoti va faoliyati. jadidchilikning paydo bo’lishi…………………………………………………………………………….5-15 i.1 mahmudxo’ja behbudiy hayoti va faoliyati…………………………………...5-10 i.2 jadidchilik harakatining paydo bo’lishi……………………………………….11-15 ii bob jadidlar maorifi. maorifni yoyish uchun harakatlari va faoliayti. jadid xayriya va boshqa madaniy-ma’rifiy jamiyatlari……………………………..16-31 ii.1 jadidlarning maorif yoyish uchun harakatlari……………………………16-21 ii.2 jadid xayriya va boshqa madaniy-ma’rifiy jamiyatlari………………….21-31 xulosa ………………………..…………………………………………………..32 foydalanilgan adabiyotlar……..………………………………..…33 kirish mavzuning dolzarbligi: xix asr oxiri- xx asrning boshlarida siyosiy, madaniy, iqtisodiy ...

This file contains 33 pages in DOC format (132.5 KB). To download "mahmudxo’ja behbudiy va jadidchilik", click the Telegram button on the left.

Tags: mahmudxo’ja behbudiy va jadidch… DOC 33 pages Free download Telegram