transgenoznibiologikxususiyatlari

PPTX 19 pages 66.4 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.4 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

transgenozni biologik xususiyatlari. transgenozni biologik xususiyatlari. kirish – transgenoz tushunchasi transgenoz – bu bir organizmga boshqa bir turga mansub organizmning geni (yoki genlari)ni kiritish orqali genetik xususiyatlarini sun’iy yo‘l bilan o‘zgartirish jarayonidir. transgen organizmlar (gmo – genetically modified organisms) tabiiy evolyutsiya jarayonida yuzaga kelmaydigan, lekin inson ehtiyojlari uchun foydali bo‘lgan xususiyatlarga ega bo‘ladi. transgenoz biologiya, agronomiya, farmatsevtika va tibbiyotda keng qo‘llaniladi. transgen organizmlarni yaratish tarixi 1970-yillar – rekombinant dnk texnologiyasi ishlab chiqildi. 1980 – birinchi transgen sichqon yaratilgan (onkogenga ega). 1983 – birinchi transgen o‘simlik (tamaki). 1994 – birinchi transgen oziq-ovqat: flavr savr pomidori. 2000-yillarda transgen hayvonlar va dorivor mahsulotlar ommaviy ishlab chiqarila boshlandi. genetik modifikatsiyaning maqsadi kasalliklarga chidamli organizmlar yaratish oziq-ovqat mahsulotlarining sifatini oshirish o‘sish tezligini nazorat qilish yangi xususiyatlar kiritish (masalan: yorug‘lik beruvchi baliqlar) biologik dori vositalarini ishlab chiqish transgenozda qo‘llaniladigan genlar turlari kasallikka chidamlilik geni o‘ziga xos oqsillarni kodlovchi genlar (masalan, insulin) herbitsidlarga chidamli genlar (masalan, glyphosate …

2 / 19

uruza (hasarotlarga chidamli) golden rice (a vitamini ishlab chiqaradi) transgen hayvonlar. transgen hayvonlar asosan ilmiy tadqiqotlar, farmatsevtika va qishloq xo‘jaligida ishlatiladi. biologik xususiyatlari: o‘sish tezligi oshgan dori vositalari sintezi (farm hayvonlar) model organizmlar (inson kasalliklari uchun) misollar: glofish – gfp geni kiritilgan akvarium baliqlari enviropig – fosfor chiqindisini kamaytiruvchi cho‘chqa transgen organizmlarning genetik barqarorligi transgen organizmlarda kiritilgan genlarning nasldan-naslga o‘tishi va barqaror ekspressiyasi muhimdir. barqarorlikni ta’minlash uchun: genlar genomning faol qismlariga kiritiladi ekspressiyani boshqaruvchi kuchli promoterlar ishlatiladi genetik selektsiya usullari bilan moslashuvli avlodlar tanlab olinadi transgen organizmlarning ekologik ta’siri ijobiy jihatlar: pestitsidlar iste’molini kamaytiradi hosildorlikni oshiradi atrof-muhitga chidamli navlar salbiy ehtimollar: genetik ifloslanish (vild o‘simliklarga gen o‘tishi) turg‘un superzararkunandalar paydo bo‘lishi mahalliy biologik xilma-xillikka salbiy ta’sir transgen oziq-ovqat xavfsizligi transgen oziq-ovqatlar inson salomatligi uchun xavfsizmi? bu savol hali ham muhokama ostida. tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki: ko‘pchilik gmo mahsulotlar allergik yoki toksik emas genetik modifikatsiyaga ega mahsulotlar odatiy oziq-ovqatlardan farqli emas har …

3 / 19

qsil sintezlovchi quyonlar covid-19 vaktsinalarida ishlatilgan transgen elementlar (masalan, mrna asosida) transgen organizmlarni nazorat qilish mexanizmlari gmolar xavfsizligi uchun xalqaro standartlar mavjud: fao/who standartlari efsa (yevropa oziq-ovqat xavfsizlik agentligi) har bir transgen mahsulot sertifikatlanadi, izchil monitoring qilinadi bioetika va transgenoz. transgenoz atrofida ko‘plab axloqiy muammolar mavjud: tabiiylik tamoyiliga zidmi? hayvon huquqlari masalasi inson dnk bilan bog‘liq tadqiqotlar (germline modification) jamoatchilik fikri: ba’zilar gmodan qo‘rqadi. boshqalar esa insoniyat kelajagi uchun zarur deb hisoblaydi transgen organizmlarni nazorat qilish mexanizmlari gmolar xavfsizligi uchun xalqaro standartlar mavjud: fao/who standartlari efsa (yevropa oziq-ovqat xavfsizlik agentligi) har bir transgen mahsulot sertifikatlanadi, izchil monitoring qilinadi transgenoz va qonunchilik. gmo mahsulotlar har bir davlatda o‘ziga xos qonunlar asosida tartibga solinadi: aqsh: gmo mahsulotlar keng tarqalgan, fda tomonidan nazorat qilinadi yevropa ittifoqi: juda qattiq talablar mavjud o‘zbekiston: oziq-ovqat va urug‘larda gmodan foydalanish cheklangan, lekin ilmiy tadqiqotlarda qo‘llanishi mumkin transgenozning kelajagi. kelajakda transgenoz quyidagi yo‘nalishlarda rivojlanishi kutilmoqda: crispr/cas9 orqali aniq …

4 / 19

transgenoznibiologikxususiyatlari - Page 4

5 / 19

transgenoznibiologikxususiyatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transgenoznibiologikxususiyatlari"

transgenozni biologik xususiyatlari. transgenozni biologik xususiyatlari. kirish – transgenoz tushunchasi transgenoz – bu bir organizmga boshqa bir turga mansub organizmning geni (yoki genlari)ni kiritish orqali genetik xususiyatlarini sun’iy yo‘l bilan o‘zgartirish jarayonidir. transgen organizmlar (gmo – genetically modified organisms) tabiiy evolyutsiya jarayonida yuzaga kelmaydigan, lekin inson ehtiyojlari uchun foydali bo‘lgan xususiyatlarga ega bo‘ladi. transgenoz biologiya, agronomiya, farmatsevtika va tibbiyotda keng qo‘llaniladi. transgen organizmlarni yaratish tarixi 1970-yillar – rekombinant dnk texnologiyasi ishlab chiqildi. 1980 – birinchi transgen sichqon yaratilgan (onkogenga ega). 1983 – birinchi transgen o‘simlik (tamaki). 1994 – birinchi transgen oziq-ovqat: flavr savr po...

This file contains 19 pages in PPTX format (66.4 KB). To download "transgenoznibiologikxususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: transgenoznibiologikxususiyatla… PPTX 19 pages Free download Telegram