qissasi rabgʻuziy asari va asardagi kun hamalgʻa kirdi ersa gʻazali matniy tahlili

PPTX 22 pages 331.6 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 331.6 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation qissasi rabgʻuziy asari va asardagi kun hamalgʻa kirdi ersa gʻazali matniy tahlili ruxshona nurmuhammadova 1. “qisasi rabgʻuziy” asariga umumiy nazar 2. “kun hamalgʻa kirdi ersa” gʻazalining matnshunoslik tahlili 3. gʻazalning tematik va badiiy xususiyatlari reja: “qisasi rabg‘uziy” asariga kirish “qisasi rabg‘uziy” 1310-yilda yakunlangan bo‘lib, unda payg‘ambarlar tarixi va diniy rivoyatlar oddiy tilda hikoya qilingan, 75 ta qissani o'z ichiga oladi. asarda qur'on oyatlari, hadislar va hikoyatlar asosida islom dinining asosiy g‘oyalari targ‘ib qilinadi, bu esa o'sha davr uchun muhim ahamiyatga ega edi. rabg‘uziy o‘z asarida turkiy xalqlar orasida islom dinining tarqalishiga katta hissa qo‘shgan. uning qissalari xalq orasida keng tarqalgan va mashhur bo‘lgan. rabg‘uziyning hayoti va ijodi rabg‘uziyning aniq tug‘ilgan yili noma’lum, lekin uning asari, “qisasi rabg‘uziy”, 1310-yilda yakunlangan, bu uning xiv asr boshlarida yashaganini ko‘rsatadi. rabg‘uziyning hayoti haqida juda kam ma’lumot bor, uning nomi aslida burhoniddin rabg‘uziy ekanligi taxmin qilinadi, “rabg‘uziy” nisbasi esa uning tug‘ilgan joyini anglatadi. …

2 / 22

mustaqil fikrni ifodalaydi, lekin qofiya orqali bog‘lanadi, bu esa 1-baytning qofiyasi (matla') boshqa baytlarda takrorlanishini ta'minlaydi. g‘azalning asosiy xususiyatlaridan biri – radifning mavjudligi, ya’ni har bir baytning oxirida qofiyadosh so‘z yoki so‘z birikmasining (radif) takrorlanishi, bu g‘azalga ohangdorlik va musiqiylik bag‘ishlaydi. g‘azalning mazmuni ko‘pincha ishqiy-lirik xarakterga ega bo‘lib, unda insoniy tuyg‘ular, visol va hijron, olam go‘zalligi va axloqiy-didaktik fikrlar 2-3 ta asosiy mavzu doirasida mujassamlanadi. “kun hamalg‘a kirdi ersa” g‘azalining matni gʻazalning qofiyalanish sxemasi aa, ba, ca, da kabi boʻlib, unda radif sifatida “ersa” soʻzi ishlatilgan. bu qofiya va radif gʻazal ohangini kuchaytiradi. gʻazalda 11 ta bayt mavjud boʻlib, ularning har biri 2 misradan iborat. unda aruz vaznining hazaji musaddasi solimi mukaffayi mahzuf (maf’ulu mafa’ilu maf’ulu fa’ulun) bahri qoʻllanilgan. gʻazalning mazmuni bahorning kelishi, tabiatning uygʻonishi va muhabbat izhori bilan bogʻliqdir. unda 12 ta burjdan biri boʻlgan hamal (qoʻy) burjining kirishi metafora sifatida qoʻllaniladi. g‘azalning so‘z boyligi va leksik tahlili gʻazalda …

3 / 22

laklari aniqlanib, ularning oʻzaro aloqalari tahlil qilinadi. gʻazalning morfologik tahlilida har bir soʻzning tarkibi, yaʼni oʻzak, qoʻshimchalar va ularning vazifalari aniqlanadi; masalan, -gʻa qoʻshimchasi oʻrin-payt kelishigini ifodalashi mumkin. g‘azalning mazmuniy tahlili: asosiy mavzu va g‘oyalar asarda insonning ruhiy olami, uning ichki kechinmalari va 12 hayvon burji bilan bog'liq istiroblari aks etgan bo‘lib, 9 baytda ruhiy iztirob tahlil qilingan. g‘azalning asosiy mavzusi ishqiy-lirik bo‘lib, unda oshiqning ma’shuqaga bo‘lgan 14-asrga xos muhabbati va sadoqati 7 bo'g'inda ifodalangan. g‘oyalarning markazida insonning taqdirga taslim bo‘lishi, muhabbatning qudrati va hayotning o‘tkinchiligi 5 hissiyot orqali tushuntiriladi hamda 3 ta asosiy elementga e'tibor qaratiladi. g‘azalning badiiy san’atlari va ularning ahamiyati gʻazalda tashbeh san'ati mavjud boʻlib, unda 2 ta narsa oʻxshatiladi va bu fikrni 3 karra kuchaytiradi hamda obrazlilikni oshiradi. tajnis san'ati gʻazalning 4 misrasida uchraydi, bu soʻzlarning oʻxshashligi orqali ohangdorlikni ta'minlaydi va ma'noni 1 necha bor boyitadi. gʻazalda istiora san'ati qoʻllanilgan boʻlib, bunda 5-satrda ma'no koʻchiriladi va …

4 / 22

iborat bo‘lib, har bir bayt mustaqil fikrni ifodalaydi, lekin umumiy mavzu bilan bog‘langan, qofiyalanish sxemasi aa, ba, ca, da kabi boʻladi. g‘azalning kompozitsiyasi kirish (matla’), rivojlanish (baytlar) va yakuniy xulosa (maqta’) qismlaridan tashkil topgan boʻlib, maqtaʼda shoir taxallusi keltiriladi. g‘azalning asar kontekstidagi o‘rni “kun hamalgʻa kirdi ersa” gʻazali “qissasi rabgʻuziy”ning 14-asr oʻzbek adabiyoti namunasi sifatida, asarning syujet yoʻnalishida erta bahorni madh etuvchi 2 misralik muqaddima vazifasini oʻtaydi. gʻazal, asar matnida lirizm va musiqiylikni oshiruvchi vosita boʻlib, unda tabiat manzaralari orqali ilohiy ishqning ramziy ma’nolari mujassamlashgan holda, 8 baytdan iboratdir. gʻazalning joylashuvi asar voqealar rivojiga ta’sir koʻrsatmaydi, lekin u asarning umumiy badiiy qimmatini oshiradi va kitobxonni oʻsha davr adabiy muhiti bilan tanishtiradi. u 8 satrni egallaydi. “kun hamalg‘a kirdi ersa” g‘azalining talqini g'azalning birinchi baytida lirik qahramonning bahor kelishi bilan bog'liq his-tuyg'ulari, xususan, tabiatning uyg'onishi va yangilanishi 9 unsurdagi vaznda ifodalangan. g'azalning markaziy mavzusi – ishqiy kechinmalar bo'lib, unda lirik qahramonning …

5 / 22

paygʻambarlar hayoti hikoyalari va islomiy rivoyatlar xalqona tilda bayon etilgan, bu esa uning 14-asr oʻquvchilari uchun tushunarli boʻlishini taʼminlagan. „qisasi rabgʻuziy“ islomiy syujetlar va qahramonlarni oʻzbek tilida tasvirlab, xiii-xiv asrlardagi diniy-axloqiy qarashlarni aks ettiradi, 72 ta qissani jamlagan. rabgʻuziy asari oʻzbek adabiyotida nasriy hikoyachilikning rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi; undagi obrazlar va syujetlar keyingi davr adabiy asarlarida oʻz aksini topdi. xulosa asarning «xulosa» qismi 1310-1311 yillarda yakunlangan bo‘lib, muallif o‘zining adabiy merosini kelajak avlodlarga yetkazish orqali ularning ma’naviy kamolotiga 4 ta asosiy turtki beradi. «xulosa» qismi «qissasi rabg‘uziy» asarining yakuniy fikrlarini jamlaydi, unda muallifning asosiy maqsadlari va o‘quvchilarga murojaatlari 12 ta bob orqali ifodalangan. xulosada rabg‘uziy pand-nasihatlar orqali diniy va axloqiy qadriyatlarni targ‘ib qiladi, asarning 319 sahifasida o‘quvchilarga ibratli saboqlar berishga alohida e’tibor qaratilgan. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati ilmiy ishlarning muhim qismi bo'lib, unda muallifning 20 dan ortiq manbalardan foydalangani ko'rsatilishi shart. ro'yxatda kamida 10 ta kitob, 5 ta …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qissasi rabgʻuziy asari va asardagi kun hamalgʻa kirdi ersa gʻazali matniy tahlili"

powerpoint presentation qissasi rabgʻuziy asari va asardagi kun hamalgʻa kirdi ersa gʻazali matniy tahlili ruxshona nurmuhammadova 1. “qisasi rabgʻuziy” asariga umumiy nazar 2. “kun hamalgʻa kirdi ersa” gʻazalining matnshunoslik tahlili 3. gʻazalning tematik va badiiy xususiyatlari reja: “qisasi rabg‘uziy” asariga kirish “qisasi rabg‘uziy” 1310-yilda yakunlangan bo‘lib, unda payg‘ambarlar tarixi va diniy rivoyatlar oddiy tilda hikoya qilingan, 75 ta qissani o'z ichiga oladi. asarda qur'on oyatlari, hadislar va hikoyatlar asosida islom dinining asosiy g‘oyalari targ‘ib qilinadi, bu esa o'sha davr uchun muhim ahamiyatga ega edi. rabg‘uziy o‘z asarida turkiy xalqlar orasida islom dinining tarqalishiga katta hissa qo‘shgan. uning qissalari xalq orasida keng tarqalgan va mashhur bo‘lgan. rabg‘u...

This file contains 22 pages in PPTX format (331.6 KB). To download "qissasi rabgʻuziy asari va asardagi kun hamalgʻa kirdi ersa gʻazali matniy tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: qissasi rabgʻuziy asari va asar… PPTX 22 pages Free download Telegram