geologiya qidiruv ishlari va rudalarni qazib olish

DOC 19 pages 849.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 849.0 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

geologiya qidiruv ishlari va rudalarni qazib olish reja: 1. geologiya qidiruv ishlari 2. geologiya qidiruv ishlarini tashkillashtirish 3. ochiq usulda qazib olish 4. foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib olishning texnologik asoslari 5. yopiq usulda qazib olish 6. ruda konlarini yer osti usulida qazib chiqarish asoslari geologiyaning izlanish usullari. minerallar va tog‘ jinslari uzoq davr mobaynida va murakkab jarayonlar natijasida vujudga keladi.masalan, vulqon yoki marjon orollarining, ko‘mir, neft-gaz qatlamining, ruda yoki sochma oltin konlarining hosil bo‘lishi bunga misol bo‘la oladi. hozirgi tabiiy jarayonlarni – daryolar, muzliklar, dengizlar va shamollarning geologik ishini o‘rganish, hamda tog‘jinslari va foydali qazilmalarning hosil bo‘lish qonuniyatlarini bilish qadimiy tog‘ jinslarining paydo bo‘lishini aniqlashda katta rol o‘ynaydi. o‘z-o‘zidan ma’lumki, geologiya fani yer qobig‘ining tuzilishini va uning rivojlanish tarixi masalalarini qanday usul bilan o‘rganadi degan savol tug‘iladi. hamma tabiiy-tarixiy fanlar kabi, geologiya fani ham kuzatish, tajriba (eksperiment) va tasvirlash, xulosa yoki logic fikrlash usullariga ega. geologiyaning tekshiradigan obyekti …

2 / 19

tratigrafik asosiy qonuniyatga ko‘ra, eng pastdagi qatlam (agar qatlamlar hammasi burmalanmagan va gorizontal yotgan bo‘lsa)eng qadimgi qatlam hisoblanadi. petrografik kuzatish esa (petros – tosh, grafo – chizish) yer qobig‘i tarkibidagi tog‘ jinslarining nimadan tuzilganligini aniqlaydi.petrograf o‘z oldida qanday jinslar – qum, gil, ohaktosh, slanets yoki granit turganligini bilishi kerak. paleontologik kuzatish esa yer po‘stidagi tog‘ jinslarida uchraydigan hayvon, o‘simliklarning toshga aylangan qoldiqlarini o‘rganadi,tog‘ jinslarida hayvon va o‘simlik qoldiqlarining toshga aylangan holda topilishi geolog uchun shu jinsning nisbiy yoshini aniqlashga imkon beradi. paleontologik kuzatish paytida biologiyaning yerda organik dunyoning hosil bo‘lishi va rivojlanishi haqidagi qonuniyatlaridan foydalanib xulosalar chiqariladi. bir xil tarkibli va bir xil fauna hamda floradan iborat bo‘lgan qatlam yoki bir necha qatlam yig‘indisi geologiyada fatsiya deb ataladi.fatsiya – tur degan ma’noni bildiradi. qumning qizil rangda bo‘lishi uning iliq, hatto issiq iqlimda vujudga kelganligini ko‘rsatsa, qora yoki kul rang ekanligi sovuq iqlimda vujudga kelganligidan dalolat beradi. qum, umuman, shamol, suv …

3 / 19

o‘stining tuzilishi, harakatlari,o‘zgarishi va rivojlanishini o‘rganadi. tog‘ jinslari qatlamlari tektonik harakatlar natijasida ko‘tarilib, burmalar hosil qiladi. burmalanish tog‘ hosil bo‘lish jarayoni bilan bog‘liqdir. tektonik harakatlar natijasida yer po‘stining biron yerida tog‘ hosil bo‘ladi. geologiyada geofizik va geokimyo usullar keng qo‘llaniladi.yerning og‘irlik kuchi aniq va sezgir asboblar bilan o‘lchanadi. yer yuzasida og‘irlik kuchining tarqalishini gravimetriya tekshiradi.og‘irlik kuchi tarqalishining aniqlanishi yerning fizik holatini izostaziya, ya’ni muvozanat holatini tushuntiradi. yerning magnit va elektrik xossalarini o‘rganish esa geologiya qidirish ishining eng muhim usuli bo‘lganmagnitometriya razvedkasida juda ahamiyatlidir. qazilma boyliklarni qidirishda bu usul ko‘p ishlatiladi. yerni geofizik jihatdan tekshirishda uning eng chuqur qismini tekshiruvchi seysmometrik usuldan foydalaniladi. bu usul yer qatlamlaridagi seysmik (zilzila) to‘lqinlarning tarqalish tezligi,yutilish va qaytish qonuniyatlari, yerning fizik va kimyoviy xususiyatlarini o‘rganadi, shuningdek, geologiyada geoqimiyoning yutuqlari ham katta o‘rin tutadi. geoximiya tog‘ jinslarini tashkil etgan kimyoviy moddalarni aniqlaydi, metallogeniya va vulqon otilishi jarayonlarida vujudga kelgan kimyoviy elementlarning tarqalish qonuniyatlarini o‘rganadi. geologiyada tarixiy …

4 / 19

arining hosil bo‘lishida geologik jarayonlar katta rol o‘ynagan. shuning uchun ham har bir geologik mahsulotni tarixiy geologik voqealar bilan bog‘lab tekshirilsa, uning asl mohiyati ochib beriladi. geologiya qidiruv ishlarini tashkillashtirish geologiyada qidiruv ishlari zamonaviy yangi geotektonika va geodinamika nazariyasi asosida olib boriladi. yangi global geotektonika va geodinamika nazariyasi braziliyada bo‘lib o‘tgan xxxi xalqaro geologik kongressda qabul qilingan. geodinamika – yer qobiqlari tuzilishi, tarkibi harakatga keltiruvchi jarayonlar va kuchlarni o‘rganish vazifalarini o‘z ichiga olgan fandir. yaqin kunlargacha uni dinamik geologiyaning bir qismi,tektonik deformatsiyalarning faqatgina mexanik tabiatini o‘rganadigan yo‘nalish deb qabul qilishgan. oxirgi yillar mobaynida yer haqidagi fanlardan asosiy uchtasini – geologiyaning, geofizikaning va geoqimyoning yutuqlarini sintez qilish natijasida u geologic nazariyada va amaliyotda asosiy yetakchi o‘rinni egalladi. geodinamik nuqtayi nazardan yer kurrasini tashkil etuvchi halqasimon qavatlar yoki geosferalar (yadro, mantiya, litosfera, yer po‘sti) o‘zaro uzviy bog‘liqdir. tadqiqotlar ko‘lamiga qarab umumiy va hududiy geodinamika ajratiladi, ularning har biri o‘z maqsadi va vazifalariga …

5 / 19

an. plitalar tektonikasining shakllanishiga – markaziy okeanik tizmalar va markaziy rift cho‘kmalari kashf qilinishi, chuqur cho‘kmalarni o‘rganish, spreding va subduktsiya jarayonlarini aniqlash asosiy sabab bo‘ldi. yo‘l-yo‘l magnit maydon anomaliyalarini o‘rganish muhim ahamiyatga ega edi. keyingi o‘n yillar mobaynida geologik tadqiqotlar, asosan, ushbu yangi plitalar tektonikasi asosida o‘tkazilyapti. o‘tkazilgan tadqiqotlar davomida okeanlarda 1200 ga yaqin quduqlar burg‘ulangan. maxsusajratilgan geodinamik poligonlarda okean plitalarini qayta tiklash usullari yordamida tekshirilgan. litosfera plitalari nazariyasining asosiy holatlarini geologik amaliyot asosan isbotlab berdi. ochiq usulda qazib olish foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib olishning texnologik asoslari foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib olish ishlari bevosita yer yuzida turib amalga oshiriladi.ochiq kon ishlari asosida foydali qazilma konlarini qazib olishni yanada rivojlantirish quyidagi yo‘nalishlar asosida amalga oshiriladi: – mavjud va quriladigan yangi karyerlarning yillik ishlab chiqarish quvvatini 10–20 va undan ko‘p mln. tonnagacha oshirish; – qoplama jinslarni qazib olingan bo‘shliqda cho‘michning hajmi 40–100 m3, strelasining uzunligi 100–150 m bo‘lgan …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geologiya qidiruv ishlari va rudalarni qazib olish"

geologiya qidiruv ishlari va rudalarni qazib olish reja: 1. geologiya qidiruv ishlari 2. geologiya qidiruv ishlarini tashkillashtirish 3. ochiq usulda qazib olish 4. foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib olishning texnologik asoslari 5. yopiq usulda qazib olish 6. ruda konlarini yer osti usulida qazib chiqarish asoslari geologiyaning izlanish usullari. minerallar va tog‘ jinslari uzoq davr mobaynida va murakkab jarayonlar natijasida vujudga keladi.masalan, vulqon yoki marjon orollarining, ko‘mir, neft-gaz qatlamining, ruda yoki sochma oltin konlarining hosil bo‘lishi bunga misol bo‘la oladi. hozirgi tabiiy jarayonlarni – daryolar, muzliklar, dengizlar va shamollarning geologik ishini o‘rganish, hamda tog‘jinslari va foydali qazilmalarning hosil bo‘lish qonuniyatlarini bilish qadimiy...

This file contains 19 pages in DOC format (849.0 KB). To download "geologiya qidiruv ishlari va rudalarni qazib olish", click the Telegram button on the left.

Tags: geologiya qidiruv ishlari va ru… DOC 19 pages Free download Telegram