qur’onning jamlanishi, tarkibi va uning shaxs ma’naviy qiyofasiga ta’siri

DOCX 29 pages 68.4 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.4 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

islom dinining paydo bo'lishidagi ijtimoiy siyosiy va madaniy sharoitlari reja: 1.islom dinining asosiy manbalari. 2.qur’onning jamlanishi, tarkibi va uning shaxs ma’naviy qiyofasiga ta’siri. 3.toshkentdagi «mushafi usmoniy» tarixi va qur’on tarjimalari. 4.hadis ilmining shakllanishi 5.hadisshunoslik va mashhur muhaddislar islom dinining asosiy manbalari. diniy manba tushunchasi shundan iboratki, jahon xalqlarining tarixiy taraqqiyotida vujudga kelgan va asrlar osha avloddan-avlodga o‘tib, ularning e’tiqodiga aylangan har bir yirik dinlarning muqaddas yozuvlari (kitoblari) alloh tomonidan in’om etilgan deb qaraladi. ana shu muqaddas kitoblar dinlarning manbalari hisoblanadi. qur’on islomning muqaddas kitobi sifatida allohning mo‘jizali kitobi bo‘lib, yer yuzi musulmonlarining dasturamali, diniy ahkomlar manbaidir. qur’on muhammad payg‘ambarga vahy orqali tushgan tilovat ibodat hisoblanuvchi muqaddas kitobdir. ana shunday kitoblarni alloh boshqa payg‘ambarlarga ham o‘z vaqtida nozil qilganligi haqidagi fikrlar ma’lum. qur’onda boshqa ilohiy yozuvlar bir yo‘la tushgan deb hisoblansa, qur’oni karim 23 yil mobaynida alloh farishta jabroil orqali muhammad payg‘ambarga vahy qilib yuborgan, so‘ngra ular to‘planib xalifa usmon hukmronligi …

2 / 29

yni paytda shariat tushunchasi nafaqat islom diniy talablarini, balki diniy marosimlar, oila, nikoh va taloq masalalari, tijorat, iqtisodiy, mulkiy munosabatlar, musulmonlarning shaxsiy va ijtimoiy hayotiga xos ko‘p masalalarni o‘z ichiga oladi. fiqh-musulmon huquqi sifatida shariatning tarkibiy qismini tashkil etadi. fiqh shariatning g‘oyaviy va amaliy harakatlari, tavsifi sifatida musulmonlarning turmush qoidalari va ijtimoiy qarashlarini ifodalaydi. ijmo’-(arabcha yakdillik bilan qabul qilingan qaror). qur’on va hadislarda aniq ko‘rsatma bo‘lmagan huquqiy masalalarni hal etishda faqiya va mujtaxidlarning to‘planib, yagona fikrdan hukm chiqarishi (fatvo berishi). qiyos-qur’on va sunnada uchramaydigan biror huquqiy masala, ulardagi shunga o‘xshash masala orqali berilgan yo‘l-yo‘riqqa, ko‘rsatmaga mantiqiy taqqoslash, o‘xshatish yo‘li bilan sharh, izoh etish asosida hukm yoki fatvo chiqarish. islom davlat dini bo‘lib kelgan mamlakatlarda shariat talablariga amal qilib kelingan, hozir ham shunday. hozirgi davrda o‘zbekiston xalqlari orasida marxumning yettisini, yigirmasini, qirqini va boshqa marosimchiliklarini o‘tkazish odati bor. xolbuki, shariat bunday marosimlarni o‘tkazish yoki o‘tkazmaslik haqida biron-bir ko‘rsatma bermagan. qur’onning jamlanishi, …

3 / 29

a biz u (qur’on)ni qadr kechasida nozil qildik. (ey muhammad) qadr kechasi nima ekanini sizga ne ham anglatur?! qadr kechasi ming oydan yaxshiroqdir?!» (97,1-3). diniy ma’lumotlarda muhammad payg‘ambarga vahy kela boshlagandan so‘ng, ularning qalblariga mustahkamlanib qolgan, alloh ularga targ‘ibot boshlashga da’vat qilganlari to‘g‘risida qur’onda bor. qur’onning 73-«muzzammil» («o‘ralib olgan») va 74-«muddassir» («burkalgan») nomli suralaridagi dastlabki oyatlarida o‘z ifodasini topgan. muzzammil-o‘ralib olgan, ya’ni biron narsadan qo‘rqqan kishi arablar odati bo‘yicha kiyim yoki to‘shaklariga o‘ralib olishga harakat qilar ekan. payg‘ambarimiz (s.a.v.) ham mushriklarning bergan aziyatlaridan xafa bo‘lib yotganlarida, shu suraning oyatlari nozil bo‘lgan deyiladi. unda rasul (a.s.)ga alloh taolo tungi ibodat qoidalaridan ta’lim beradi. tunni faqat uyqu bilan ham emas yoki faqat ibodat bilan ham emas, balki har ikkisiga ham ma’lum vaqt ajratish to‘g‘risidagi ko‘rsatma beriladi. islom manbalarida rivoyat qilinishicha, muhammad payg‘ambar 40 yoshga yetganlarida, ya’ni 610 yili makka shahri yaqinidagi hiro nomli g‘orda yolg‘iz qolib, ibodat bilan mashg‘ul paytlarida, farishta jabroil …

4 / 29

lar. savodli musulmonlar yozish imkoni bo‘lgan narsalarga qur’on oyatlarini aniqlik bilan yozib borganlar. muhammad payg‘ambar (s.a.v.) vafotidan so‘ng qur’oni karim suralarini to‘plash va mushaf qilish xalifalar abu bakr, umar ibn al-xattob, usmon, ibn affon davrlarida amaga oshirilgan. dastlabki jamlangan qur’onni (suhufni) xalifa usmon (r.a.) barcha mushaflarni to‘plab, taqqoslab chiqish va ularga bo‘lajak qur’onning yagona nusxasini tayyorlashga amir bergan va bu ishga bosh bo‘lgan. usmon (r.a.) amrini bajarish uchun to‘rt kishilik guruh belgilangan. unga zayd rahbarlik qilgan, uning tarkibiga qur’onni yaxshi bilgan sahobalardan az-zubayr, al-os, ibn hishomlar kiritilgan. bular barcha nusxalar va topilgan suralarni qaytadan tekshirib, taqqoslash asosida yagona nushani tayyorlagan. ilgarigi shaxsiy nushalarning barchasi yo‘qotilgan. yangiddan ko‘chirilgan yagona nusha tarixda «mushafi usmoniy» deb nom olgan. mushaf qo‘lyozmasi tayyor bo‘lgandan keyin (651 yil) tez orada usmon (r.a.) buyrug‘i bilan undan yana 3 ta (ba’zi ma’lumotlarga ko‘ra yettita nusxa) qo‘lyozma kufiy alifbosida ko‘chirilgan va o‘qishda hamda ibodatda barcha yerlarda qur’onning yagona matnidan …

5 / 29

ur’onda o‘z mazmuniy izchilligiga yoki o‘qilgan vaqtiga qarab joylashtirilgan. suralarning hajmi ham har xil: eng katta hajmiga ega bo‘lgan 2-«baqara» surasida 286 oyat bor, eng kichik suralar faqat 3 oyatdangina iborat. uzun suralar kitobining boshidan, qisqa suralar uning oxiridan o‘rin olishi, tadqiqotlarda aniqlanishicha, qadimiy arablarning va umuman old osiyodagi somiy xalqlarning an’anasi bilan bog‘liq bo‘lgan. xilma-xil yozuvlar, rivoyatlar yoki adabiy asarlar to‘planib kitob qilganda, katta hajmdagi asarlar birinchi o‘rinda, kichiklari keyin joylashtirilar ekan. zayd ibn sobit ham suhufni to‘plab dasxat qilishda ana shu an’anaga amal qilgan bo‘lishi mumkin. qur’on-ilk islom g‘oyalarini o‘zida aks ettirgan yagona yozuv bo‘lgani sababli faqat islom tarixi bilan shug‘ullangan olimlargina emas, balki islom tarqalgan xalqlar adabiyoti va madaniyati bilan shug‘ullanganlarning barchasi ham bu kitobni tahlil qilishga katta e’tibor berganliklari tabiiy bir holdir. 3. 625-627 yillar, 5 ta sura (61, 57, 4, 65, 59) 4. 627-630 yillar, 8 ta sura (33, 24, 63, 58, 22, 48, 66, …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qur’onning jamlanishi, tarkibi va uning shaxs ma’naviy qiyofasiga ta’siri"

islom dinining paydo bo'lishidagi ijtimoiy siyosiy va madaniy sharoitlari reja: 1.islom dinining asosiy manbalari. 2.qur’onning jamlanishi, tarkibi va uning shaxs ma’naviy qiyofasiga ta’siri. 3.toshkentdagi «mushafi usmoniy» tarixi va qur’on tarjimalari. 4.hadis ilmining shakllanishi 5.hadisshunoslik va mashhur muhaddislar islom dinining asosiy manbalari. diniy manba tushunchasi shundan iboratki, jahon xalqlarining tarixiy taraqqiyotida vujudga kelgan va asrlar osha avloddan-avlodga o‘tib, ularning e’tiqodiga aylangan har bir yirik dinlarning muqaddas yozuvlari (kitoblari) alloh tomonidan in’om etilgan deb qaraladi. ana shu muqaddas kitoblar dinlarning manbalari hisoblanadi. qur’on islomning muqaddas kitobi sifatida allohning mo‘jizali kitobi bo‘lib, yer yuzi musulmonlarining dasturamali, ...

This file contains 29 pages in DOCX format (68.4 KB). To download "qur’onning jamlanishi, tarkibi va uning shaxs ma’naviy qiyofasiga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: qur’onning jamlanishi, tarkibi … DOCX 29 pages Free download Telegram