inertial sanaq sistemaları

DOCX 13 стр. 17,8 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 17,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

өzbekstan respublikasi jog'ari bіlіm, g'ilim jәne innovatsiya ministrlіgі mustaqil ish taqirip: inercial va no inercial sistemalari galileyning nisbiylik nisbiylik princpi 5ta misol yechilsin dayindag'an: axmet jumaniyazov kіrіspe 1. inertsial hәm inertsial bolmag'an sanaq sistemalari 2. gallileydiң salistirmaliliq printsipi 3. 5 misaldiң sheshimin tabio' qoritindi әdebietter tіzіmі kirisiw kirisiv – bul inertsial hәm inertsial bolmag'an sanaq sistemalarinda galiley salistirmaliliq printsipiniң temasina kirisio' sөz yaki qisqasha tүsinik bolio'i mүmkin. kirisiv prezentatsiyaniң basinda turio'i kerek, bul jerde tamashalao'shilar inertsiyaniң ne ekenin hәm galileydiң salistirmalilig'i qalay jumis islegenin tүsinedi. kirisiv 5 misalg'a qisqasha toqtalip өtio'i kerek, misallar inertsial hәm inertsial bolmag'an sanaq sistemalarinda salistirmalilig'in tүsindiredi. inertial sanaq sistemaları inertial sanaq sistemaları nyutonnıń birinshi nızamına boysınadı, yaǵnıy erkin denege sırtqı kúsh tásir etpese, turaqlı tezlik penen turaqlı hárekette boladı (tezlik 0 bolıwı múmkin). bul sistemalarda 2 obyekt arasındaǵı ólshew nátiyjeleri sol dárejedegi turaqlı tezlik penen háreketlenetuǵın basqa inertial sistemadaǵı nátiyjeler menen birdey boladı, sonlıqtan fizika …

2 / 13

lileydiń salıstırmalılıq prinsipi galileydiń salıstırmalılıq prıncipi, barlıq inertciyalıq sanaq sistemalarında fizika nızamları birdey ekenligin ańlatadı, mısalı, 10 m/s turaqlı tezlikte háreketleniwshi poyızda. bul prıncipke muwapıq, ǵárezsiz háreketleniwshi eki sanaq sistemasında ótkerilgen fizikalıq tájiriybelerdiń nátiyjeleri birdey boladı, eger olardıń tezligi 0 bolsa da. mısalı, 100 km/saat tezlikte turaqlı hárekette bolǵan samolyot ishinde futbol oynasańız, onda top turaqlı jayda turǵanday háreket etedi, sebebi inertciya prıncipi iske túsedi. inertial hám inertial emes sanaq sistemaları arasındag'ı ayırmashılıq inertial sanaq sistemalarında nyuton'nın' 1-nshi nızamı orınlanadı, yaǵnıy erkin denege sırtqı kúsh tásir etpese, óziniń turaqlı tezligin saqlaydı, al non-inertial sistemalarda aldama kúshler payda boladı. non-inertial sistemalarda dene tezleniwske iye bolıwı múmkin, biraq hesh qanday haqıyqıy kúsh tásir etpey turıp, mısalı, aylanıwshı platformada dene oraydan qashıw kúshin sezinedi, sebebi tezleniw bar. inertial sanaq sistemaları bir-birine salıstırǵanda turaqlı tezlikte qozǵaladı, al non-inertial sistemalar tezleniw menen qozǵaladı. mısalı, turaqlı tezlikte uchıp atırǵan samolyot inertial, tezleniwshi samolyot non-inertial. mısallar 1: …

3 / 13

tegiyalariniң baslanio'in belgileydi, bul jerde sanli usillar islep shig'ariladi yamasa bolmasa 1-ret jaqinlastirio'diң analitikaliq sheshimin tabio'g'a boladi. «sheshilivi 1» inertsiyaliq hәm inertsiyaliq bolmag'an sanaq sistemalarin taңlao'di, yag'niy sanaq sistemasiniң teңlemege tәsirin esapqa alio'di talap etetug'in mәselelerde әhmiyetli orin tutadi. mısallar 2: inertial emes sanaq sistemasında háreket inertial sanaq sistemasında háreketlewshi obyektke tásir etiwshi barlıq kúshlerdiń geometriyalıq jıyındısı nolge teń bolsa, ol turaqlı tezlik penen háreketin dawam ettiredi yáki tınıshlıqta qala beredi. mısallar 2, birdey tezlik penen turaqlı túwrı sızıqlı hárekettegi poyızdıń ishinde shardıń túsip ketiwi galileydiń salıstırmalılıq principleri menen túsindirilip, fizika nızamları birdey boladı. nyutonnıń birinshi nızamı, yaǵnıy inertialıq nızamı inertial sanaq sistemasınıń tiykarı bolıp tabıladı hám ol tezleniw joq ekenligin, al denege tásir etiwshi kúshler muwazanalasqanın ańlatadı. sheshiliwi 2 "sheshiliwi 2" tiykarlanıp, 2024-jılda iske túsirilgen bolıp, ol jerdiń betinen 600 kilometr biyiklikte quyashqa sinkronlı orbitada aylanadı. bul jerdi baqlaw sputnigi 10 metrlik rezolyuciya menen kórinetuǵın hám infrarqızıl diapazonlardaǵı multimálimetterdi …

4 / 13

ları kemede de dál solay isleydi. sheshiliwi 3 "sheshiliwi 3" – bul 3 xanalı san bolıp, onıń hár bir xanası sheshiliwdiń qanshellikli qiyın ekenligin bildiredi, yaǵnıy eń úlkeni 9 boladı. "sheshiliwi 3" degende, ádette bul qanday da bir máselege baylanıslı bolıp, ol úshinshi ret qaytalanǵan sheshiw usılı ekenligin ańlatadı hám aqırǵı nátiyje beredi. "sheshiliwi 3" matematikalıq formulada yamasa programmalastırıwda paydalanılıwı múmkin, bunda 3 parametrdi ózgertiw arqalı optimal nátiyjege erisiwge háreket etiledi. mısallar 4: inertial hám inertial emes sistemalardı salıstırıw inertial sistemalarda 1-shi hám 2-shi nyuton nızamları orınlanadı, sebebi olarda tezleniws joq, al non-inertial sistemalarda fiktiv küshler payda bolıp, 2-shi nızam buzılıwı múmkin. inertial sistemada turǵın obyekt turǵın bolıp qala beredi, al non-inertial sistemada obyekt tezleniwske iye bolıwı múmkin, mısalı, aylanıwshı platformada 2 m/s² tezlik penen. jer ústi inertial sistema emes, biraq kóp mashqalalarda 0.034 m/s² tezleniwdiń az bolıwı sebepli ámelde ǵana inertial sistema dep qabıllanıladı. sheshiliwi 4 «sheshiliwi 4» – …

5 / 13

nbesligi menen ajıralıp turadı, sonday eken, 5 n turaqlı kúsh 2 kg massalı obyektke 2.5 m/s² tezleniw beredi hámde oǵan tásir etedi. qoritindi inerttsial hám inerttsial bolmaǵan sanaw sistemaları, galileydiń salıstırmalılıq principi úyrenildi hám 5 mısal sheshildi. bul fizika nızamlarınıń barlıq inerttsial sistemalarda birdey ekenligin kórsetti. әdebietter tіzіmі 1. sivuxin d.v. jalpi fizika kursi. i tom. mexanika. – moskva: nauka, 1989. 2. irodov i.e. mexanikaniң negizgi zaңlari. – tashkent: "uqituvchi", 1983. 3. savelev i.v. fizika kursi. 1 tom. mexanika, tolqinlar, molekulaliq fizika. – moskva: nauka, 1989. 4 2

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "inertial sanaq sistemaları"

өzbekstan respublikasi jog'ari bіlіm, g'ilim jәne innovatsiya ministrlіgі mustaqil ish taqirip: inercial va no inercial sistemalari galileyning nisbiylik nisbiylik princpi 5ta misol yechilsin dayindag'an: axmet jumaniyazov kіrіspe 1. inertsial hәm inertsial bolmag'an sanaq sistemalari 2. gallileydiң salistirmaliliq printsipi 3. 5 misaldiң sheshimin tabio' qoritindi әdebietter tіzіmі kirisiw kirisiv – bul inertsial hәm inertsial bolmag'an sanaq sistemalarinda galiley salistirmaliliq printsipiniң temasina kirisio' sөz yaki qisqasha tүsinik bolio'i mүmkin. kirisiv prezentatsiyaniң basinda turio'i kerek, bul jerde tamashalao'shilar inertsiyaniң ne ekenin hәm galileydiң salistirmalilig'i qalay jumis islegenin tүsinedi. kirisiv 5 misalg'a qisqasha toqtalip өtio'i kerek, misallar inertsial hәm in...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (17,8 КБ). Чтобы скачать "inertial sanaq sistemaları", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: inertial sanaq sistemaları DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram