yadroviy portlashlar va ularning shikaslovchi omillari

DOCX 13 pages 17.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.6 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: yadroviy portlashlar va ularning shikaslovchi omillari tayyorladi: baxtiyor kirish 1. yadro portlashining asosiy omillari 2. portlashning bevosita ta'siri 3. radioaktiv ifloslanish va uzoq muddatli oqibatlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar yadro portlashlari: kirish yadro portlashlari ulkan energiya ajratadi, bunda taxminan 35-45%i issiqlik energiyasiga aylanadi, bu uzoq masofalarga yoyilib, alangalanuvchi materiallarni yoqib yuboradi. portlashning zarba to‘lqini, energiya ajralishining 50%ini tashkil etadi, soniyada bir necha kilometr tezlikda tarqalib, binolarni vayron qiladi va jarohat yetkazadi. yadro portlashlari natijasida ionlashtiruvchi nurlanish hosil bo‘ladi, bu energiya ajralishining 5%ini tashkil qiladi, bu tirik to‘qimalarga zarar yetkazadi va uzoq muddatli sog‘liq muammolariga olib keladi. portlash mexanizmi yadro portlash mexanizmi zanjirli reaksiyani tezlashtiradi, bunda har bir bo'linish voqeasi o'rtacha 2 dan 3 tagacha neytronni chiqarib, soniyalarda eksponensial o'sishga olib keladi. kritik massaga erishilgach, 10^-6 sekund ichida reaksiya boshlanib, yadro materialining haddan tashqari qizishi va tez kengayishi, ulkan energiya ajralib …

2 / 13

avri keladi. ionlashtiruvchi nurlanish ionlashtiruvchi nurlanishning alfa zarralari katta massaga ega (4 atom massa birligi) va yuqori ionlashtirish qobiliyatiga ega, lekin qog'oz varag'i orqali to'xtatilishi mumkin. gamma nurlanishi - bu yuqori energiyali (10 kev dan yuqori) elektromagnit to'lqinlar bo'lib, ular juda katta kirib borish qobiliyatiga ega va biologik to'qimalarga chuqur zarar yetkazishi mumkin. rentgen nurlari, odatda, 0.1 dan 100 kev gacha energiyaga ega bo'lib, ionlashtiruvchi ta'sirga ega va tibbiyotda diagnostika maqsadlarida keng qo'llaniladi, ammo uzoq vaqt ta'sir qilish xavfli. elektromagnit impuls (emp) elektromagnit impulsi (emp) bir nechta gigaherz (ghz) gacha bo'lgan yuqori chastotali radio to'lqinlarini hosil qilib, mikroelektronikaga zarar yetkazib, aloqa tizimlarini ishdan chiqarishi mumkin. empning e1 komponenti juda tezkor bo'lib, atigi 1 nanosekundda (10^-9 sekund) ko'tariladi va bu uzoq masofalarga tarqalib, himoyalanmagan elektron qurilmalarga zarar yetkazadi. emp asosan atmosferaning yuqori qatlamida, 30-50 kilometr balandlikda gamma nurlari havo molekulalari bilan ta'sirlashganda yuzaga keladi va kompton effekti elektronlarni hosil qiladi. portlash …

3 / 13

landlikka ko'tariladi. radioaktiv yog'inlar beta va gamma nurlanishini chiqaradi, bu esa ionlashtiruvchi radiatsiya ta'siriga olib keladi, bu esa hujayralarga zarar yetkazadi va uzoq muddatda saraton kasalligi xavfini oshiradi, ayniqsa 100 msv dan yuqori dozalarda. yadroviy yog'inlar zonasida radioaktivlik darajasi portlashdan keyin dastlabki 48 soat ichida eng yuqori bo'ladi, shuning uchun yashirinish va himoya choralarini ko'rish muhim, ayniqsa yod-131 va stronsiy-90 kabi izotoplar mavjud bo'lganda. atrof-muhitga ta'siri yadro portlashlari azot oksidlari (nox) hosil qiladi, ular ozon qatlamini yemiradi. stratosferada ozonning 5-10% gacha yo'qolishi uv nurlanishining oshishiga olib keladi. yadro portlashlaridan keyin yadro qishlog'i bo'lishi mumkin, bunda quyosh nurining 70% dan ortig'i kul va tutun tufayli bloklanadi. bu, o'rtacha global haroratning -8 °c ga tushishiga olib keladi. yadro portlashlarining elektromagnit impulslari (emp) elektron qurilmalarni ishdan chiqarishi mumkin, aloqa va energetika infratuzilmasiga sezilarli zarar yetkazadi, qulaylikni 50-75% ga kamaytiradi. sog'liqqa ta'siri yadro portlashlaridan keyingi ionlashtiruvchi nurlanish dnkga zarar yetkazishi mumkin, bu esa uzoq …

4 / 13

joylarda qolishi, derazalarni zichlash va ventilyatsiyani o'chirish orqali radiatsiyadan himoyalanishi kerak. yadro portlashidan keyin zudlik bilan radiatsiya dozasini o'lchash, shaxsiy gigiena qoidalariga rioya qilish va ifloslangan hududlardan evakuatsiya qilish muhim ahamiyatga ega. yadroviy qurollarni qo'llash oqibatlari yadro qurollarining qo'llanilishi shaharlarda 50-90% halokat darajasiga olib kelishi mumkin, bu esa 100 kilotonnalik bomba portlashida yuzaga keladi. radioaktiv yog'inlar yadro portlashidan keyin 24-48 soat ichida 1000 km masofagacha tarqalib, genetik mutatsiyalar va saraton kasalliklarini keltirib chiqaradi. elektromagnit impuls (emi) yadro portlashidan so'ng bir necha kilometr radiusda elektron qurilmalarni ishdan chiqaradi, aloqa va infratuzilmani yo'q qiladi. tarixiy misollar 1945-yil avgustda aqsh yaponiyaning xirosima shahriga “little boy” nomli uranli bomba tashladi, bu esa 80 000 ga yaqin odamning darhol oʻlimiga sabab boʻldi va oqibatlari yana koʻplab odamlarni qurbon qildi. nagasakining atom bilan bombardimon qilinishi 1945-yil 9-avgustda sodir boʻldi. unda plutoniy-239 dan foydalanilgan “fat man” nomli bomba ishlatilib, taxminan 40 000 kishi halok boʻldi va keyingi …

5 / 13

vlarni talab etadi. xulosa yadro portlashining yakuniy oqibatlari ko'lami, 70-85% zararni keltiruvchi shok to'lqini, issiqlik nurlanishi va radioaktiv ifloslanish kabi omillarga asoslanib baholanadi. xulosa qismida, 50 kilotonnalik yadroviy qurilmaning zararlanish radiusi 3.2 km bo'lishi, uylarning qulashi va olov bo'ronlarini keltirib chiqarishi mumkinligi qayd etiladi. yadroviy qurollardan foydalanishning uzoq muddatli oqibatlarini baholash, 10-15 yil ichida saraton kasalligi va genetik mutatsiyalar xavfini ortishi kabi masalalarni o'z ichiga oladi. xulosa yadro portlashlari halokatli omillarga ega boʻlib, vayronagarchilik, radiatsiya va uzoq muddatli ekologik oqibatlarga olib keladi. foydalanilgan adabiyotlar 1. samuel glasstone and philip j. dolan, yadro qurollarining ta'siri, uchinchi nashr, aqsh mudofaa vazirligi va energetika vazirligi, 1977. 2. office of technology assessment, yadro urushining oqibatlari, ota-ns-75, vashington, dc: aqsh kongressi, 1979. 3 2

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yadroviy portlashlar va ularning shikaslovchi omillari"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: yadroviy portlashlar va ularning shikaslovchi omillari tayyorladi: baxtiyor kirish 1. yadro portlashining asosiy omillari 2. portlashning bevosita ta'siri 3. radioaktiv ifloslanish va uzoq muddatli oqibatlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar yadro portlashlari: kirish yadro portlashlari ulkan energiya ajratadi, bunda taxminan 35-45%i issiqlik energiyasiga aylanadi, bu uzoq masofalarga yoyilib, alangalanuvchi materiallarni yoqib yuboradi. portlashning zarba to‘lqini, energiya ajralishining 50%ini tashkil etadi, soniyada bir necha kilometr tezlikda tarqalib, binolarni vayron qiladi va jarohat yetkazadi. yadro portlashlari natijasida ionlashtiruvchi nurlanish hosil bo‘ladi, bu energiya ajralishining 5%ini...

This file contains 13 pages in DOCX format (17.6 KB). To download "yadroviy portlashlar va ularning shikaslovchi omillari", click the Telegram button on the left.

Tags: yadroviy portlashlar va ularnin… DOCX 13 pages Free download Telegram