temuriylar davrida madrasa ta'limi

DOCX 13 pages 17.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.6 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: temuriylar davrida madrasa ta'limi tayyorladi: faridun muhammadiyev kirish 1. temuriylar davrida madrasa taʼlimining rivojlanishi 2. madrasalarning arxitekturasi va oʻquv dasturlari 3. temuriylar madrasalarining ilmiy va madaniy hayotga taʼsiri xulosa foydalanilgan adabiyotlar temuriylar davrida madrasa ta'limi: kirish temuriylar davrida madrasalar nafaqat diniy bilimlar (fiqh, tafsir), balki matematika, astronomiya kabi dunyoviy fanlarni ham o'rgatgan, bu esa 15-asrda ilm-fan rivojiga turtki bo'ldi. ulug'bek madrasasi (1417-1420) samarqandda qurilgan bo'lib, u yerda astronomik kuzatuvlar uchun jihozlangan rasadxona ham bor edi, bu madrasa ta'limining ilmiy yo'nalishini ko'rsatadi. temuriylar madrasalarida talabalarga o'qish uchun stipendiyalar berilgan, bu esa iqtidorli, lekin kam ta'minlangan yoshlarning ham ilm olish imkoniyatini oshirgan, ta'lim sifatini yaxshilagan. tarixiy kontekst: temuriylar imperiyasi va ilm-fan temuriylar davrida ilm-fan homiyligi xiv asr oxiridan xv asrgacha gullab-yashnadi, mirzo ulug‘bekning samarqanddagi rasadxonasi va ilmiy markazi buning yorqin misolidir. shohruh mirzo hukmronligi davrida (1405-1447) g‘arbiy osiyo san’ati, adabiyoti va …

2 / 13

) va 50 dan ortiq xujralar mavjud boʻlib, bu ularga bilim olish va yashash uchun qulay sharoit yaratib bergan. madrasalarda o'qitiladigan asosiy fanlar mantiq fani o'quv dasturida muhim o'rin tutgan. u orqali talabalar fikrlash qobiliyatini oshirib, 5 ta muhim universalni va 10 ta kategoriyani o'rganishgan. fiqh ilmi shariat qonunlari asosini o'rgatgan. talabalar 4 ta asosiy mazhabning (hanafiya, shofi'iya, molikiya, hanbaliya) asosiy tamoyillari bilan tanishgan. rhetorika (balog'at) arab tilining nozik jihatlarini o'rgatishga qaratilgan. 3 ta asosiy element: ma'ni, bayon va badiiy san'atning ahamiyati katta bo'lgan. o'quv dasturi va o'qitish usullari o'quv dasturi asosan diniy fanlarga yo'naltirilgan bo'lib, qur'on, hadis, tafsir va fiqh kabi 4 ta asosiy yo'nalishda chuqur bilim berishni maqsad qilgan. ta'lim uslublari orasida munozara, yodlash va takrorlash muhim ahamiyatga ega bo'lgan. talabalar matnlarni yod olib, ustozlar bilan 3 ta asosiy mavzuda bahs munozaralar olib borishgan. riyaziyot, astronomiya va tibbiyot kabi dunyoviy fanlar ham o'qitilgan, lekin ularning hajmi diniy fanlarga …

3 / 13

yozgan. alisher navoiy zamondoshlari jomiy va husayn boyqaro bilan birga madrasada tahsil olgan. navoiy keyinchalik madrasa ta'limini rivojlantirishga katta hissa qo'shgan. madrasalarning ijtimoiy va madaniy roli madrasalar 15-asrda ilm-fan markazlari sifatida faoliyat yuritib, matematika, astronomiya kabi sohalarda ko'plab olimlar yetishtirgan, bu esa jamiyatning intellektual salohiyatini oshirgan. temuriylar davrida madrasalar nafaqat ta'lim maskani, balki 14-16 asrlarda kitoblar ko'chirish va tarqatish markazi bo'lib, madaniy merosni saqlashda muhim rol o'ynagan. madrasalar ijtimoiy lift vazifasini o'tagan, xususan, kambag'al oilalardan chiqqan talabalarga bepul ta'lim berib, ularning jamiyatda yuqori mavqega erishishiga imkon yaratgan, bunda 7-8 yoshdan qabul qilingan. madrasalarning moliyaviy ta'minoti va vasiylik madrasalar ko'pincha vaqf mulklari orqali moliyalashtirilgan, bu esa ularning uzoq muddatli barqarorligini ta'minlagan. vaqf mulklariga do'konlar, yerlar va karvonsaroylar kirgan bo'lib, ulardan tushgan daromad madrasa xarajatlariga sarflangan. vasiylik lavozimi madrasa faoliyatini nazorat qilish, professor-o'qituvchilarni tayinlash va talabalarning farovonligini ta'minlashni o'z ichiga olgan. vasiylar odatda olimlar yoki davlat amaldorlari bo'lgan. madrasa ta'minoti uchun hukmdorlar …

4 / 13

oplangan ichki qismi bilan ajralib turadi, bu esa 10 yildan ortiq vaqtni oldi. buxoro madrasalari: ilmiy meros buxoro madrasalari matematika, astronomiya kabi aniq fanlar boʻyicha koʻplab qoʻlyozma asarlarni yaratdi, ularning aksariyati xv-xvi asrlarga oid boʻlib, ilmiy merosning muhim qismini tashkil etadi. buxoro madrasalarida hadis ilmi keng rivojlanib, imom al-buxoriyning 'sahih al-buxoriy' asari asosiy manba sifatida oʻrganildi, shu orqali islom huquqi (fiqh) boʻyicha chuqur bilim berildi. buxoro madrasalarida nizomiy ganjaviyning 'xamsa'si va alisher navoiyning turkiy devonlari adabiyotshunoslikning asosiy yoʻnalishlari boʻlib, xv asrda she’riyatning rivojiga katta ta’sir koʻrsatdi. g'arbiy va sharqiy madrasalarning o'zaro ta'siri g'arbiy madrasalar, ayniqsa nizomiya kabi 11-asr muassasalari, sharqiy madrasalarga islom huquqi va fiqh ilmining chuqur o'rganilishini singdirdi. sharqiy madrasalarning astronomiya va matematikaga oid ilmiy merosi, ayniqsa ulug'bek madrasasi orqali, g'arbiy madrasalarda tabiatshunoslik fanlarining rivojlanishiga turtki bo'ldi. o'zaro ta'sir natijasida, 15-asrda samarqand madrasalarida falsafa va mantiq ilmi g'arb va sharq uslublarining sintezini namoyon etdi. madrasa ta'limining merosi va ahamiyati …

5 / 13

tilgan 14 ta fanning (masalan, fiqh, hadis, tafsir) jamiyat hayotiga qanday ta'sir etganini aniqlashi zarur. xulosa qilib aytganda, madrasalar ilm-fan maskani bo'lgan, ammo 16-asrda ularning roli kamaygan; keyingi tadqiqotlar sabablarini o'rganishi darkor. xulosa timuriylar davrida madrasa taʼlimi ilm-fan, madaniyat va sanʼatning rivojlanishiga katta hissa qoʻshdi, oʻz davrining yetuk olimlarini yetishtirib chiqardi. foydalanilgan adabiyotlar 1. bartold, v. v. turkiston: o'rta osiyo tarixi bo'yicha esselar. – toshkent: o'zbekiston, 2000. 2. sulaymonova, f. sharq miniatyura maktabi va uning vakillari. – toshkent: g'afur g'ulom nomidagi adabiyot va san'at nashriyoti, 1987. 3. xoni, m. a. javohir ul-axbor 2

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temuriylar davrida madrasa ta'limi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: temuriylar davrida madrasa ta'limi tayyorladi: faridun muhammadiyev kirish 1. temuriylar davrida madrasa taʼlimining rivojlanishi 2. madrasalarning arxitekturasi va oʻquv dasturlari 3. temuriylar madrasalarining ilmiy va madaniy hayotga taʼsiri xulosa foydalanilgan adabiyotlar temuriylar davrida madrasa ta'limi: kirish temuriylar davrida madrasalar nafaqat diniy bilimlar (fiqh, tafsir), balki matematika, astronomiya kabi dunyoviy fanlarni ham o'rgatgan, bu esa 15-asrda ilm-fan rivojiga turtki bo'ldi. ulug'bek madrasasi (1417-1420) samarqandda qurilgan bo'lib, u yerda astronomik kuzatuvlar uchun jihozlangan rasadxona ham bor edi, bu madrasa ta'limining ilmiy yo'nalishini ko'rsatadi. temuriylar madrasal...

This file contains 13 pages in DOCX format (17.6 KB). To download "temuriylar davrida madrasa ta'limi", click the Telegram button on the left.

Tags: temuriylar davrida madrasa ta'l… DOCX 13 pages Free download Telegram