eukariot va prokariot organizmlar

PPTX 29 стр. 4,6 МБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

prokaryotic cell structure & function powerpoint lecture 2-mavzu: eukariot va prokariot organizmlar reja: 1.tirik organizmlar 2.eukariot va prokariot organizmlar 3.eukariot va prokariot organizmlar asosiy farqlari hujayra va uning tuzilishi hujayra nazariyasi - barcha organizmlarning tuzilishi, rivojlanishi va kelib chiqishidagi umumiylikni koʻrsatuvchi yirik biologik nazariyalardan biri boʻlib, unga binoan hujayra bakteriyalar, zamburugʻlar, oʻsimliklar va hayvonlarning eng kichik tuzilish birligi. hujayra nazariyasiga tiriklik olamining birligi va uning tarixiy rivojlanishi haqidagi evolyutsion tasavvurni tasdiqlaydi. hujayra nazariyasi ch.darvinning evolyutsion taʼlimoti va energiyaning oʻzgarishi qonuni bilan bir qatorda 19-asrda tabiatshunoslik sohasida qilingan 3 buyuk kashfiyotdan biridir. hujayralarning kashf etilishi va hujayra nazariyasining yaratilishi tarixan bir davrga toʻgʻri kelmaydi. oʻsimlik hujayrasi tuzilishini dastlab tirik oʻsimlik poyasi va poʻkaklardan tayyorlangan kesmada ingliz olimi robert guk oʻzi yasagan mikroskop orqali kuzatgan va tadqiqot xulosalarini "mikrografiya" nomli asa-rida bayon etgan (1665). ingliz bota-nigi n.gryu hujayra qobigʻi xuddi mato (gazlama)ga oʻxshash tolalardan tashkil topganligini taxmin qilgan. hujayraning 2 ta asosiy …

2 / 29

hun muhim fiziologii axamiyatga ega (shu qobiq shikastlansa bakteriyalar turli ta'sirlarni sezuvchan bo'lib qoladi). glikaliks elektron mikroskopda nihoyatda och va nozik — ipsimon struktura holida ko'rinadi. bu tuzilma ichak shillig'ini qoplagan epiteliy hujayralarining mikroso'rg'ichlari yuzasida yaxshi rivojlangan. glikokaliks glikoproteiddan iborat bo'lib, hujayra membranasining bimolekulyar lipidli qavatiga qadar borib taqaladi. glikokaliks moddalari hujayra yuzasining retseptori hamdir. bunday hujayralar maxsus antigenni shu retseptori bilan biriktirib, hujayraniig immun holatigi belgilab beradi (yoki antigenni emiradi). hujayra yuzasidagi bunday retseptorlar turli gormonlar, viruslar hamda har xil biologik faol moddalarni sezish vazifasini bajaradi. organoidlar ikki xil bo'ladi: umumiy organoidlar va xususiy organoidlar. umumiy organoidlar barcha hujayralarda mavjuddir. hujayraning faoliyatiga ko'ra u yoki bu organoid miqdor va shakl jihatdan turlicha bo'lishi mumkin. umumiy organoidlar guruhiga mitoxondriylar, hujayra ichki turi, ribosomalar, goldji kompleksi, lizosomalar, hujayra markazi — sentrosoma, peroksisoma va mikronaychalar kiradi. o'simlik hujayralarida vakuolalar, xlorplastlar ham bo'ladi. xususiy organoidlar ayrim hujayralargagina xosdir. ular miofibrillalar, tonofibrillalar, neyrofibrillalar, xivchin, …

3 / 29

iga xosligi bilan birbiridan farqlanadi. birorta ta'sir hujayra plazmolemmasi orqali qabul qilinadi. shunga mos holda hujayra o'z faoliyatini o'zgartiradi. hujayra organoidlari sitoplazmada gialoplazma—sitoplazma shirasi, organoidlar, kiritmalar bo'ladi. gialoplazma hujayraning ichki muhiti bo'lib, tiniq bir jinsli (gomogen) yoki mayda donador ko'rinishga ega bo'lgan, hujayra shirasi. u turli (organik va noorganik) moddalar muallaq suzib yuruvchi zarrachalarning kolloid suyukligini hosil qiladi. gialoplazma hujayraning barcha ichki tuzilmalari joylashgan va o'z tarkibida hujayrada ro'y beradigan barcha murakkab jarayonlarda ishtirok etuvchi moddalar (oqsil, karbonsuv, yog' hamda turli xil fermentlar, rnk, atf, ionlar)ni tutgan qismi hisoblanadi. hujayra organoidlari membranasiz membranali ribosoma sentrosoma mikronaychalar, mikrofibrilla mitoxondriylar, hujayra ichki turi, goldji kompleksi, lizosomalar, peroksisoma yadro mitoxondriya mitoxondriya soni va shakli hujayraning taxassuslashgan faoliyatiga monand ravishda bo'ladi. jigar hujayrasida yuzlab mitoxondriya bo'lsa, limfotsitlarda juda kam—bir nechtagina bo'ladi. bruklik mikroskopida ipsimon tanachalar holida ko'rinuvchi tuzilmalarni elektron mikroskopda qaralganda, ularning ikki qavat membrana bilan o'ralganligi ko'rinadi: xar bir membrana elementar biologik membrana …

4 / 29

. faol oqsil biosintezi ro'y beruvchi hujayralarda ribosomlarning miqdori ko'p bo'ladi. ribosomalar endoplazmatik tur membranasi bilan birikib, donador hujayra ichki turi hosil qilishdan tashqari yakka holda yoki to'plamto'plam bo'lib poliribosoma (polisoma) ham hosil qiladi. erkin polisomalari — rnk molekulasi bilan o'zaro tutashgan bo'ladi va hujayraning hcfayot faoliyatini ta'minlashda sitoplazma oqsillari, ayrim organella (mikronaycha)lar tarkibiga kiruvchi oqsil moddasining hamda hujayra o'sish davrida paydo bo'ladigan oqsillar sintezlanishida ishtirok etadi. shuning uchun ham tez bo'linuvchi embrional hujayralarda va gmon sifatli o'sma hujayralarida erkin ribosomalar ko'plab uchraydi. goldji kompleksi goldji kompleksi. 1898 yili italiyalik olim kamilio goldji nerv hujayralaridagi to'rsimon tuzilmani kuzatadi, keyinchalik bu tuzilma goldji apparati nomini oladi. bunday hujayraning ichki tuzilmasi hayvon va o'simliklarning barcha hujayralarida aniqlangan. goldji apparati (kompleksi), ayniqsa bez hujayralarida o'ta rivojlangan bo'ladi. shuning uchun ham ushbu tuzilmaga hujayradagi sekretsiya jarayoniga aloqador, deb qaraladi. bu organoidga elektron mikroskop orqali qaralsa, uning parallel membranali yirik haltacha (tsisternalar) hamda pufak (vakuola) …

5 / 29

soma yumalok, o'rtacha 0,5 mkm diametrli bo'lib, elektron jihatdan zich modda tutadi. lizosomada ko'pgina gidrolitik fermentlar bo'ladi. shuning uchun ham u hujayradagi deyarli hamma modda va tuzilmalarni parchalash xususiyatiga ega. lizosomaning elementar biologik membrana bilan o'ralganligi hujayrani: shu tuzilma moddasidan muhofaza qiladi. organizmdagi jarayonlarning buzilishi, ayrim hujayralar autoimmun xususiyatining o'zgarishiga va lizosomalarning o'z hujayrasiga ta'sir etishiga sabab bo'ladi. bu holat hujayralarning nobud bo'lishiga olib keladi. lizosomalar goldji kompleksida etiladi. lizosomalar fermenti donador hujayra ichki to'rida sintezlanib, goldji kompleksiga yo'naltiriladi va u goldji kompleksida membrana«ga o'raladi. lizosomalar birlamchi va ikkilamchi bo'ladi. peroksisoma peroksisoma. peroksisoma hujayra organoidi sifatida fanga 1960 yillarning boshida ma'lum bo'lgan. bu organoid 0,2—0,5 mkm diametrga ega bo'lib, alohida elementar biologik membranaga o'ralgan. peroksisomada elektron zich markaz mavjud bo'lib, ularda fermentlar (uratoksidaza, katalaza) bo'ladi. peroksisomalar mitoxondriya kabi hujayrada kislorod sarfida ishtiroketadi, ammo bu jarayonda energiya (atf) hosil bo'lmaydi. organoiddagi fermentlar (oksidaza, uratoksidaza) ta'sirida, kislorodning sarfi — oksidlanish reaktsiyasi natijasida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "eukariot va prokariot organizmlar"

prokaryotic cell structure & function powerpoint lecture 2-mavzu: eukariot va prokariot organizmlar reja: 1.tirik organizmlar 2.eukariot va prokariot organizmlar 3.eukariot va prokariot organizmlar asosiy farqlari hujayra va uning tuzilishi hujayra nazariyasi - barcha organizmlarning tuzilishi, rivojlanishi va kelib chiqishidagi umumiylikni koʻrsatuvchi yirik biologik nazariyalardan biri boʻlib, unga binoan hujayra bakteriyalar, zamburugʻlar, oʻsimliklar va hayvonlarning eng kichik tuzilish birligi. hujayra nazariyasiga tiriklik olamining birligi va uning tarixiy rivojlanishi haqidagi evolyutsion tasavvurni tasdiqlaydi. hujayra nazariyasi ch.darvinning evolyutsion taʼlimoti va energiyaning oʻzgarishi qonuni bilan bir qatorda 19-asrda tabiatshunoslik sohasida qilingan 3 buyuk kashfiyotdan b...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPTX (4,6 МБ). Чтобы скачать "eukariot va prokariot organizmlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: eukariot va prokariot organizml… PPTX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram