eritmalar haqida ta’limot

DOCX 131,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1669400957.docx eritmalar haqida ta’limot reja: 1. erish jarayoni. mendeleevning gidratlar nazariyasi 2. suyultirilgan noelektrolit eritmalar. osmotik bosim vavant – goff qonuni 3. erituvchi va eritma ustidagi bosimning haroratga bog’liqligi. raul qonuni 4 izotonik koeffitsient. elektroliz. faradeyning 1 va 2 qonunlari 5 bufer eritmalar tayanch iboralar: dielektriklar; yarim o’tkazgichlar; elektroliz; elektr o’tkazuvchanlik; elektr yurituvchi kuch; ionlarning harakatlanish tezligi; solishtirma va ekvivalent elekt o’tkazuvchanlik; ionlarning harakatchanligi; kolraush qonuni; elektr o’tkazuvchanlik koeffisiyenti; suvning ion ko’paytmasi; ph-vodorod ko’rsatgich; konduktometrik titrlash. 1. erish jarayoni. mendeleevning gidratlar nazariyasi qadimgi kimyogarlar «kimyo — tabiiy jismlarni qanday eritishni o’rgatadigan san'atdir»-deb yozgan edilar. kimyo faniga berilgan bu ta'rif juda tor ma'noda bo’lsa ham, moddalarning kimyoviy o’zgarishida erish jarayonining juda katta ahamiyati borligini ko’rsatadi. ulug‛ rus olimi m.v. lomonosovning 1745 yilda nashr qilingan va fizik kimyoga doir dastlabki ilmiy ishi — dissertatsiyasi «kimyoviy erituvchilarning ta'siriga doir»,-deb atalib, erish jarayoniga bag‛ishlangan edi. erish jarayoni, sodda qilib aytganda, bir modda zarrachalarining ikkinchi …

ga bo’linadi. chin eritmada erigan modda zarrachalarining o’lchami 1 nanometr (10-6mm) dan kichik, kolloid eritmada 1 dan 100 nanometrgacha, dag‛al dispers tizimlarda esa 100 nanometrdan katta bo’ladi. eritmalar agregat holatiga ko’ra, uch guruhga bo’linadi: 1) gazlar aralashmasi (masalan, havo); 2) suyuq eritmalar; 3) qattiq eritmalar (masalan, mis bilan nikel qotishmasi, bu qotishmadan chaqa pul yasaladi). xalq xo’jaligida, ayniqsa qishloq xo’jaligida asosan, suyuq eritmalar bilan ish ko’rilganligi sababli biz suyuq eritmalarni batafsil ko’rib chiqish bilan cheklanamiz. suyuq eritmalarga gazlarning suyuqlikdagi, suyuqliklarning suyuqlikdagi va qattiq moddalarning suyuqlikdagi eritmalari kiradi. eritmaning eng muhim tavsifnomasi uning kontsentratsiyasidir. eritmaning muayyan miqdoridagi erigan modda miqdori eritmaning kontsentratsivasi deyiladi. erigan moddaning miqdori eritmaning massasiga yoki hajmiga nisbatan olinishiga qarab og‛irlik yoki hajmiy kontsentratsiya bo’ladi. eritmaning og‛irlik kontsentratsiyasi, odatda, protsentlarda ifodalanadi yoki eritmaning zichligi bilan beriladi. masalan, 100 grammida 10 g tuz va 90 g suv bor eritma 10 protsentli eritma deyiladi. erigan moddaning massasi mollarda yoki 1 …

i qismida esa manfiy zaryadlar ko’payib qoladi. molekulaning qutblanganlik darajasini tushuntirish uchun dipol degan tushuncha kiritiladi. kattalik jihatidan teng, lekin ishorasi qarama-qarshi bo’lgan va bir-biridan ma'lum l masofada turgan ikki elektr zaryad (e+ va e- dan iborat tizim) dipol deyiladi. zaryadlar o’ichamining ular orasidagi masofaga ko’paytmasi dipol moment deyiladi va μ bilan ishoralanadi: μ=el dipol momenti si tizimda k. m. bilan ifodalanadi (elektron zaryadi 1.6∙10-19 kl (kulon) ga, molekulaning chiziqli o’lchami esa 10-10, m ga teng). ba'zi moddalar molekulalarining dipol momenti qiymatlari 1jadvalda keltirilgan. eritmalarning qutblanganlik darajasi ularning dielektrik doimiysi (dielektrik singdiruvchanligi) degan kattalik bilan ham baholanadi. bu kattalik ikkita elektr zaryad orasidagi tortilish yoki itarilish kuchi ayni muhitda vakuumdagidan (ε=l) qancha kichik ekanligini ko’rsatadi. odatda, kuchli darajada qutblangan molekulali suyuqliklarning dielektrik doimiysi katta bo’ladi. 31. 1--jadval ba'zi moddalar molekulalarining dipol momentlari (dina 1/2cm2) molekula 16 μ∙10 molekula 16 μ∙10 c6h6 0 ch3oh 1.68 hc1 1.03 c2h5oh 1.70 nh3 1.46 …

tlanish sodir bo’ladi, ya'ni suv molekulalari qand molekulalarini o’rab oladi va ular bilan gidrat hosil qiladi. bunda, tabiiyki, issiqlik ajralib chiqadi. lekin gidrat hosil qilish uchun suv molekulalari kristalldan qand (shakar) molekulalarini ajratib olishi kerak, buning uchun esa energiya sarflash lozim. demak, agar gidratlanish jarayonida kristall panjaradan molekulani ajratib olishda sarflanganiga qaraganda ko’p issiqlik chiqsa, erish jarayonida eritma isiydi, aksincha, agar qattiq modda kristalini parchalashga gidratlanishda ajralib chiqkaniga qaraganda ko’p issiqlik talab qilinsa, u holda erish jarayonida eritma soviydi. spirt suvda eritilganda umumiy hajmining kamayishi ham gidratlar hosil bo’lishi va molekulalarning bir-birini zichlashtirishi bilan tushuntiriladi. 2. suyultirilgan noelektrolit eritmalar. osmotik bosim vavant – goff qonuni yuqorida aytib o’tilganidek, eritmada erigan modda molekulalari bilan erituvchi molekulalari orasida fizik va kimyoviy o’zaro ta'sirlar bo’lgani sababli eritmaning xossalari erigan moddaning va toza erituvchining xossalaridan farq qiladi. bundan tashqari, eritmada erigan modda miqdori ko’p, ya'ni eritmaning kontsentratsiyasi yuqori bo‛lsa, erigan modda molekulalarining bir-biri bilan …

r soniga, ya'ni kontsentratsiyaga bog‛liq bo’ladi, xolos. endi eritmalar uchun xos bo’lgan osmos hodisasi bilan tanishib chiqamiz. biror moddaning bitta erituvchida ikki hil kontsentratsiyali eritmasidan olib, ularni o’zaro yarim o’tkazgich parda (to’siq) bilan ajratamiz. bunday parda erituvchi molekulalarini o’tkazib, erigan modda molekulalarini tutib qoladi, deb faraz qilamiz. ko’p hayvon va o’simlik to’qimalari ana shunday parda vazifasini o’tay oladi. eritmalar bir-biridan ana shunday parda yordamida ajratilganda erituvchi molekulalari past kontsentratsiyali eritmadan yuqori kontsentratsiyali eritmaga o’ta boshlaydi. aslida erituvchi yuqori kontsentratsiyali eritmadan past kontsentratsiyali eritmaga ham o’tadi, lekin bunda juda oz molekulalar o’tganligi sababli uni hisobga olmasa ham bo’ladi. erituvchi molekulalari past kontsentratsiyali eritmadan (yoki toza erituvchidan) yuqori kontsentratsiyali eritmaga o’tganida eritmaning hajmi ortadi va kontsentratsiyasi pasayadi. bu hodisa (erituvchining parda orqali eritmaga o’tishi) osmos hodisasi deyiladi. erituvchi molekulalari yuqori kontsentratsiyali eritmaga o’tishida unga qandaydir bosim bilan ta'sir qiladi. ana shu bosim osmotik bosim deyladi. issiq havo ta'sirida so’liy boshlagan o’simlik bargiga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "eritmalar haqida ta’limot"

1669400957.docx eritmalar haqida ta’limot reja: 1. erish jarayoni. mendeleevning gidratlar nazariyasi 2. suyultirilgan noelektrolit eritmalar. osmotik bosim vavant – goff qonuni 3. erituvchi va eritma ustidagi bosimning haroratga bog’liqligi. raul qonuni 4 izotonik koeffitsient. elektroliz. faradeyning 1 va 2 qonunlari 5 bufer eritmalar tayanch iboralar: dielektriklar; yarim o’tkazgichlar; elektroliz; elektr o’tkazuvchanlik; elektr yurituvchi kuch; ionlarning harakatlanish tezligi; solishtirma va ekvivalent elekt o’tkazuvchanlik; ionlarning harakatchanligi; kolraush qonuni; elektr o’tkazuvchanlik koeffisiyenti; suvning ion ko’paytmasi; ph-vodorod ko’rsatgich; konduktometrik titrlash. 1. erish jarayoni. mendeleevning gidratlar nazariyasi qadimgi kimyogarlar «kimyo — tabiiy jismlarni qanday ...

Формат DOCX, 131,9 КБ. Чтобы скачать "eritmalar haqida ta’limot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: eritmalar haqida ta’limot DOCX Бесплатная загрузка Telegram