oksobirikmalar

DOCX 814.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669400854.docx oksobirikmalar reja: 1. aldegid va ketonlarning sinflanishi, izomeriyasi va nomlanishi 2. aldegid va ketonlarni olinish usullari 3. fizik va kimyoviy xossalari. nukleofil birikish reaksiyalari 4. o’rin almashinish, oksidlanish, karbonil guruhning qaytarilishi, kondensatlanish va polimerlanish reaksiyalari 5.ishlatilishi 1. aldegid va ketonlarning sinflanishi, izomeriyasi va nomlanishi molekulasida karbonil guruh saqlaydigan organik birikmalar k a r b o n i l birikmalar deyiladi. karbonil uglerodga bog’langan o’rinbosarlar tabiatiga ko’ra karbonil birikmalarga aldegidlar, ketonlar, karbon kislotalar va ularning funksional hosilalari (murakkab efirlar, tioefirlar, amidlar, gidrazidlar, angidridlar) kiradi. aldegid va ketonlar umumiy nom bilan o k s o b i r i k m a l a r deyiladi. a l d e g i d l a r uglevodorod radikali bilan birga vodorodga bog’langan karbonil guruhnisaqlaydi. uni a l d e g i d guruh deb ataladi. agar karbonil guruh ikkita uglevodorod radikali bilan bog’langan bo’lsa, k e t o n l a …

aldegidlar laboratoriyada birlamchi spirtlarni oksidlab olinadi. oksidlovchi sifatida mis (ii)-oksid olinadi. ikkilamchi spirtlar oksidlanganda ketonlar hosil bo’ladi: r−ch2−oh + (o) → r −cho + h2o r− choh−r1 + (o) → r−co−r1 + h2o 2. alkinlarning gidratlash. atsetilen va uning gomologlarining gidratlanishidan aldegid va ketonlar hosil bo’ladi (kucherov reaksiyasi): ch≡ch + hoh→ [ch2=choh] →ch3−cho ch3−c≡ch +hoh→ch3−coh=ch2→ch3−co−ch3 3. digaloidlarni gidrolizlash. ikkita galoid atomi bir uglerod atomida joylashgan rhcl2 turdagi galoidlarni gidroliz qilib aldegidlar, r-ccl2-r1 dan esa ketonlar olinadi: r−chcl2 +2hoh → r−ch(oh)2→ r−cho - 2hcl -hoh r−ccl2−r1 + 2hoh → r−c(oh)2−r1→r−co−r1 -2hcl -hoh 4. karbon kislota tuzlarining pivazifasizi. kabon kislotalarning ba, ca va mn li tuzlarining «quruq haydash» (pivazifasizi) orqali aldegid va ketonlar olinadi: r−coo−ca−o−co−r1→ r−co−r1 + caco3 alkenlarni oksidlab ham aldegid va ketonlar olinadi. 3. fizik va kimyoviy xossalari. nukleofil birikish reaksiyalari to’yingan aldegid va ketonlarning umumiy formulasi cnh2no. aldegid va ketonlar molekulasida karbonil guruh mavjudligi ularning fizik va kimyoviy xossalarini …

’lgan reaksiyalarning borish jarayonini o’rganish uchun karbonil guruhning elektron tuzilishini ko’rib chiqamiz. karbonil guruhning sp2 gibridlangan trigonal uglerod atomi bir tekislikda yotuvchi uchta δ bog’ saqlaydi va gibridlanmagan p–orbitallar hisobiga π–bog’ hosil qiladi. elektromanfiylik farqi hisobiga π–bog’da kuchli qutblanish kuzatiladi. kislorodning elektromanfiyligi katta bo’lganligi uchun elektron bulutni o’ziga tortib qisman manfiy zaryadga ega bo’ladi. uglerod esa o’zidan elektronlar bulutini kislorod tomon uzatib, qisman musbat zaryadlanadi. uglerod atomida qisman elektron yetishmaslik kuzatilgani uchun nukleofil hujumga moyil hisoblanadi. aldegid molekulasidagi alkil radikallar π–bog’ qutblanishiga ta’sir etadi. alkil radikallarining musbat induktiv effekti hisobiga elektrofil markazning zaryadi qisman neytrallanib qoladi. buning natijasida ugleroddagi musbat zaryad kichrayadi. ugleroddagi musbat zaryad qancha katta bo’lsa, birikmaning reaksion qobiliyati shuncha kuchli bo’ladi. formaldegid atsetaldegid atseton etilen formaldegid ketonlarda karbonil guruhning ikki tomonidagi radikal uglerodning musbat zaryadini neytrallab reaksion qobiliyatini susaytirib yuboradi. shunga ko’ra, formaldegidda alkil radikali bo’lmagani uchun π–bog’ning qutblanganlik darajasi eng katta qiymatga ega bo’ladi va reaksion …

ikish reaksiyaga oson kirishadi. nukleofil birikish reaksiyaning birinchi bosqichida nukleofil zarracha karbonil guruh uglerodiga hujum qilib unga birikadi va qo’shbog’ uziladi. reaksiyaning ikkinchi bosqichida elektrofil zarracha kisloroddagi manfiy zaryadni neytrallaydi va reaksiya mahsuloti hosil bo’ladi. aldegidlarga suv birikishi nukleofil birikish mexanizmda boradi. karbonil guruhga suvni birikishi (gidratlanish) qaytar reaksiyadir. suvli eritmada aldegid va ketonlarning gidratlanish darajasi substratning tuzilishiga bog’liq. masalan, suvli eritmada formaldegid 99,9% gidratlangan bo’ladi, atsetaldegid taxminan 57% gidratlangan bo’ladi. ketonlar esa suv bilan reaksiyaga kirishmaydi (0,2%). uchxlorsirka aldegid 100% gidratlanadi. gidratlangan mahsulotlarni sof holda ajratib bo’lmaydi, chunki, bitta uglerod atomida ikkita gidroksil guruhi joylashgan birikmalar beqaror bo’lib, parchalanadi va qaytatdan aldegid va suv hosil bo’ladi. suvga nisbatan nukleofilroq bo’lgan spirtlar aldegidlar bilan ta’sirlashganda ya r i m a ts e t a l l a r n i hosil qiladi. yarim atsetallar mo’l miqdordagi spirtlar bilan kislotali sharoitda a ts e t a l l a r g …

lgan sianid kislota zaharli ta’sir ko’rsatadi. aldegidlar va ketonlarga natriy gidrosulfit birikishi natijasida gidrosulfit hosilalar olinadi. ketonlardan faqat metilketonlar bu reaksiyaga kirishadi. aldegid va ketonlarning gidrosulfitli birikmasi suyultirilgan kislotalar va ishqorlar ta’sirida oson parchalanib dastlabki aldegid yoki ketonni hosil qiladi. bu reaksiya aldegid va ketonlarni tozalashda qo’llaniladi. aldegid va ketonlar aminlar va ularning hosilalari bilan ikki bosqichda reaksiyaga kirishadi. avval karbonil guruhining nisbatan musbat zaryadlangan uglerod atomiga azot atomi o’zining umumlashmagan erkin elektron jufti bilan birikadi, so’ng hosil bo’lgan mahsulotdan suv ajralib chiqadi. shuning uchun, bu reaksiya b i r i k i sh – a j r a l i sh reaksiyasi deyiladi. 4. o’rin almashinish, oksidlanish, karbonil guruhning qaytarilishi, kondensatlanish va polimerlanish reaksiyalari karbonil birikmalar birlamchi aminlar, gidrazinlar, gidroksilamin, almashingan gidrazinlar bilan reaksiyaga kirishadi va tegishli imin, oksim, gidrazonlar hosil qiladi. chumoli aldegidga magniyorganik birikmalar (grinyar reaktivi) birikkanda birlamchi spirt hosil bo’ladi, qolgan aldegidlarga birikkanda ikkilamchi spirt hosil …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "oksobirikmalar"

1669400854.docx oksobirikmalar reja: 1. aldegid va ketonlarning sinflanishi, izomeriyasi va nomlanishi 2. aldegid va ketonlarni olinish usullari 3. fizik va kimyoviy xossalari. nukleofil birikish reaksiyalari 4. o’rin almashinish, oksidlanish, karbonil guruhning qaytarilishi, kondensatlanish va polimerlanish reaksiyalari 5.ishlatilishi 1. aldegid va ketonlarning sinflanishi, izomeriyasi va nomlanishi molekulasida karbonil guruh saqlaydigan organik birikmalar k a r b o n i l birikmalar deyiladi. karbonil uglerodga bog’langan o’rinbosarlar tabiatiga ko’ra karbonil birikmalarga aldegidlar, ketonlar, karbon kislotalar va ularning funksional hosilalari (murakkab efirlar, tioefirlar, amidlar, gidrazidlar, angidridlar) kiradi. aldegid va ketonlar umumiy nom bilan o k s o b i r i k m a l a r deyil...

DOCX format, 814.5 KB. To download "oksobirikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: oksobirikmalar DOCX Free download Telegram