daryolar

PPT 27 стр. 2,0 МБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,0 МБ

Тип файла PPT

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

powerpoint presentation o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi namangan davlat universiteti geografiya va atrof-muhit muhofazasi kafedrasi “iqlimshunoslik va gidrologiya” fanidan ma’ruza mashg’uloti mavzu: daryolar. daryo sistemasining hamda havzasining shakl va o’lcham ko’rsatkichlari ma’ruzachi: phd, rapiqov b. reja: 1. daryolar haqida umumiy ma’lumot. daryolarni o‘rganishda qo‘llaniladigan asosiy atama va tushunchalar; 2. daryolarning yuqori, o‘rta va quyi oqimlari; 3. suvayirg‘ichlar; 4. daryo sistemasi va havzasining o‘lcham ko‘rsatkichlari; 5. daryo havzasining shakl va o‘lcham ko‘rsatkichlari; 6. daryo vodiysi va daryo o‘zani. daryolar haqida umumiy ma'lumot. daryolarni o'rganishda qo'llaniladigan asosiy atama va tushunchalar daryo, daryo sistemasi, gidrografik to'r. daryolar gidrosferaning asosiy tashkil etuvchilaridan biri hisoblanadi. daryoga quyidagicha ta'rif berish mumkin: daryo deb, havzaga yoqqan atmosfera yog'inlaridan hosil bo'lgan er usti va er osti suvlari hisobiga to'yinib, tabiiy o'zanda oquvchi suv massalariga aytiladi. o'z suvini okeanlarga, dengizlarga va ko'llarga quyadigan daryolar bosh daryo deyiladi. bosh daryolar qanday suv havzasiga quyilishiga bog'liq holda okean …

2 / 27

likda daryo sistemasini tashkil etadi. 1-rasm. daryo sistemasi va gidrografik to'r gidrografik to'r. daryo boshi, daryoning yuqori, o'rta va quyi oqimi, quyilishi daryolar ko'pchilik hollarda ko'llardan, buloqlardan, botqoqliklardan, muzliklardan, doimiy qorliklardan boshlanadi. ma'lum bir hududdagi daryolar, ularning irmoqlari, buloqlar, ko'llar, botqoqliklar, muzliklar, doimiy qorliklar shu hududning gidrografik to'rini hosil qiladi. o'zan aniq ko'rinishga ega bo'lgan va doimiy suv oqimi kuzatila boshlanadigan joy daryo boshi deb yuritiladi. agar daryo ikki soyning qo'shilishidan hosil bo'lsa, daryo boshi sifatida ular qo'shilgan joy qabul qilinadi. daryoning uzunligi esa katta irmoq bilan qo'shib hisoblanadi. har qanday daryoni, uning uzunligi bo'yicha, bir-biridan farq qiladigan umumiy belgilariga qarab uch qismga bo'linadi: - yuqori oqim; - o'rta oqim; - quyi oqimlar. tog' daryolarining yuqori oqimlari uchun nisbatan katta nishabliklar xos bo'lib, shu tufayli suvning oqish tezligi ham ancha katta bo'ladi. bu esa, o'z navbatida, o'zanda eroziya jarayonining jadal borishiga olib keladi. daryoning o'rta oqimida uning nishabligi va suvning …

3 / 27

laydigan eng baland nuqtalarning tutashishidan suvayirg'ich chizig'i hosil bo'ladi. er sharining quruqlik qismiga yoqqan yog'inlardan hosil bo'lgan yuza suvlarni jahon suvayirg'ich chizig'i quyidagi ikki yo'nalishda taqsimlaydi: 1. tinch - hind okeanlari yo'nalishida. 2. atlantika - shimoliy muz okeanlari yo'nalishida. jahon suvayirg'ich chizig'i janubiy amerikadagi gorn burnidan boshlanib, and, kordilera tog'laridan bering bo'g'oziga, undan chukotka tizmalari, anadir yassi tog'lari, gidan, stanovoy, yablonovoy, markaziy osiyo tog'liklari, tyanshan, pomir, kopettog', arabiston yarim orolining shimoliy qismi, afrikada esa meridian yo'nalishi bo'yicha o'tadi. materikning janubiy qismiga yaqinlasha borganda, hind okeani qirg'oqlari tomon buriladi. ichki suvayirg'ichlar, okean va dengiz suvayirg'ichlari, daryo suvayirg'ichlari jahon suvayirg'ich chizig'idan tashqari nisbatan kichik o'lchamdagi quyidagi suvayirg'ichlar mavjud: - ichki suvayirg'ichlar - materiklarga yoqqan yog'inlardan hosil bo'lgan yuza oqimni okeanga tutash (chekka oqimli hudud) va berk havzalar (ichki oqimli hudud) bo'yicha taqsimlaydi. orol-kaspiy berk havzasini chegaralaydigan suvayirg'ich chizig'i ichki suvayirg'ichlarga misol bo'ladi; - okean va dengiz suvayirg'ichlari – yuza oqimni okeanlar va …

4 / 27

i suv yig'adigan maydoni suv to'plash maydoni deyiladi. ko'pchilik hollarda daryo havzasi va suv to'plash maydoni mos tushadi. lekin ayrim hollarda suv to'plash maydoni daryo havzasi maydonidan kichik bo'ladi. masalan, ob bilan irtish, irtish bilan ishim daryolari orasidagi kichik daryochalar bosh daryoga etib borolmaydi. natijada, ular suv to'playdigan maydon asosiy daryoga suv bermaydi. daryo sistemasi va havzasining o'lcham ko'rsatkichlari daryolarning shakl va o'lcham ko'rsatkichlarini ikki qism bo'lib o'rganish tavsiya etiladi: - daryo sistemasi - daryo havzasi. daryo sistemasining shakl va o'lcham ko'rsatkichlari: - bosh daryo va uning uzunligi; - irmoqlar va ularning uzunliklari; - daryoning egriligi; - daryo tarmoqlarining zichligi; - daryo yoki uning ma'lum qismining nishabligi. bosh daryo va irmoqlarining uzunliklarini aniqlash bosh daryo uzunligi (l) uning boshlanishidan quyilish joyigacha bo'lgan masofa bilan aniqlanadi. irmoqlarning uzunliklari (l1, l2, …. ln) ham bosh daryo uzunligi kabi aniqlanadi. lekin bunda dastlab irmoqlar tartibini belgilab olish zarur. daryoning egriligi egrilik koeffitsienti bilan …

5 / 27

rganilayotgan qismidagi balandliklar farqini shu qism uzunligiga bo'lgan nisbatiga aytiladi: bu erda: δh=h1-h2 bo'lib, daryoning o'rganilayotgan qismidagi balandliklar farqi, km da; l - daryoning shu qismi uzunligi, km da. daryo havzasining shakl va o'lcham ko'rsatkichlari daryolar havzalari bir-biridan shakli, o'lchami va boshqa belgilari bilan farq qiladi. ularni quyidagi ko'rsatkichlar orqali ifodalash mumkin: - daryo havzasining maydoni; - daryo havzasining uzunligi; - daryo havzasining kengligi; - daryo havzasining simmetriklik darajasi; - daryo havzasining o'rtacha balandligi; - daryo havzasining o'rtacha nishabligi. daryo havzasining shakl va o'lcham ko'rsatkichlarini aniqlash daryo havzasining maydoni (f) ni aniqlash uchun dastlab, u kartada suvayirg'ich chiziqlari bilan chegaralab olinadi. o'lcham birligi - km2. daryo havzasining uzunligi (lh) daryoning quyilish joyidan suvayirg'ich chizig'ida eng uzoqda joylashgan nuqtagacha bo'lgan masofani tutashtiruvchi to'g'ri chiziqning km da aniqlangan uzunligiga tengdir. daryo havzasining eng katta (vmax) va o'rtacha (vo'rt) kengliklari bir-biridan farq qiladi. havzaning eng katta kengligi daryo havzasining eng keng joyidan havza …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "daryolar"

powerpoint presentation o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi namangan davlat universiteti geografiya va atrof-muhit muhofazasi kafedrasi “iqlimshunoslik va gidrologiya” fanidan ma’ruza mashg’uloti mavzu: daryolar. daryo sistemasining hamda havzasining shakl va o’lcham ko’rsatkichlari ma’ruzachi: phd, rapiqov b. reja: 1. daryolar haqida umumiy ma’lumot. daryolarni o‘rganishda qo‘llaniladigan asosiy atama va tushunchalar; 2. daryolarning yuqori, o‘rta va quyi oqimlari; 3. suvayirg‘ichlar; 4. daryo sistemasi va havzasining o‘lcham ko‘rsatkichlari; 5. daryo havzasining shakl va o‘lcham ko‘rsatkichlari; 6. daryo vodiysi va daryo o‘zani. daryolar haqida umumiy ma'lumot. daryolarni o'rganishda qo'llaniladigan asosiy atama va tushunchalar daryo, daryo sistemasi, gi...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPT (2,0 МБ). Чтобы скачать "daryolar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: daryolar PPT 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram