geokimyo fani tarixi

PPT 29 pages 841.0 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 841.0 KB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

kirish. geokimyo fani tarixi. fanning maksad va vazifalari. bajardi 171-guruh talabasi. sattorov dalerjon kirish. geokimyo fani tarixi. fanning maksad va vazifalari. reja geokimyo fani maqsadi va vazifalari. geokimyo fanning tarixi. geokimyoda analitik usullar. geokimyoviy tadqiqot usullari elementlarning geokimyoviy tasniflari. fanning maqsadi geokimyo – fan sifatida xx asrda yuzaga keldi. u erning kimyosini o'rganadi. geokimyoning yuzaga kelishida, rivojlanishida va takomillashishida mineralogiya, petrografiya va kimyolarning hissalari o'lkan, chunki ular o'zlarining tarixiy rivojlanishida geokimyo uchun ko'p miqdordan dallillar to'pladi. v.i.vernadskiy (1927): geokimyo - nazariy va amaliy jihatdan elementlarning er po'stida tarqalishi, miqdori va harakatini o'rganuvchi fan. fanning vazifalari f.klark (1924) - mavjud har bir mineral va tog' jinslari kimyoviy sistema (tizim) bo'lib, muayyan fizik-kimyoviy sharoitda yuzaga keladi. e.a.fersman (1932) fikri bo'yicha geokimyo – kimyoviy elementlarning tarixiy taraqqiyotida tutgan o'rni va fizik –kimyoviy sharoitlar tufayli turli xil birikmalar berish sabablarini o'rganadi. v.m.goldshmidt (1924) bo'yicha geokimyo – mineral, tog' jinslari, suv, havo va tuproqlarda elementlarning …

2 / 29

1938 yili shveytsariya kimyochisi x.f.shenbeyn ishlatdi. geokimyoning mustaqil fan darajasiga ko'tarilishidagi asosiy omillarga qo'yidagilarni ko'rsatish mumkin: rus kimyochi d.i.mendeleev tomonidan elementlarning davriy qonunining yaratilishi; xx asrning boshlariga kelib dunyoda 70-80 kimyo elementlarning topilishi; laboratoriya sharoitida sun'iy minerallarning olinishi va ularning tabiatdagi hosil bo'lish xolatini yuzaga keltirish, hamda jaxon fiziklari tomonidan mineral va jinslardagi kimyoviy elementlarning miqdorini aniqlaydigan asbob-uskunalarning yaratilishi va nixoyat dunyo minerallari tomonidan nazariy mineralogiyaning yuzaga kelishi va boshqalar. fanning tarixi amerika olimi f.klark (1839-1931) tog' jinslarining tarkibi qismini o'rgandi va 1924 yili g.vashington bilan birgalikda 6000 dan ortiq tog' jinslarini taxlil qilib er po'sti jinslarining tarkibidagi petrogen elementlarining o'rtacha miqdorini aniqladi. f.u.klarkning geokimyoga qo'shgan hissasini inobatga olib, jaxon geokimyochilari, kimyoviy elementlarning mineral va jinslardagi miqdorini “klark” soni deb atadi. fanning tarixi r.boyl (1627-1691) shu davrda mavjud kimyoviy elementlarni tartibga solish uchun geokimyoviy tasnifi e'lon qildi. etarli darajada kamchiliklarni bo'lishiga qaramasdan, dastlabki ilg'or tasnif hisoblangan. ma'lumki xvii asr o'rtalarida …

3 / 29

salaridagi o'xshashlikka asoslanib ularni muayyan guruhlar tarzida birlashtirilishiga urinib ko'rildi. lekin mutaxassislar guruhlar orasida bog'lanishni topa olmadilar. shunday bo'lsada bu sohadagi urinishlar bexuda ketmadi. rus olimi d.i.mendeleev 1869 yilda kimyoviy elementlarning davriy jadvalini yaratdi. d.i.mendeleev elementlarni tartibga solishda ularning atom og'irligini va kimyoviy hossalarnini asos qilib oldi. demak, elementlarning muayyan xossalari davriy ravishda takrorlanadi. geokimyoda analitik (laboratoriya) usullar emission spektral tahlil atom-absorbtsiya tahlili rentgen-radiometrik tahlil izotop usuli kolorimetrik tahlil rentgen-spektral tahlil kimyoviy tahlil kimyoviy elementlarning geokimyoviy tasniflari xozircha ma'lum bulgan kimyoviy elementlarning geokimyoviy tasnifi d.i.mendeleev jadvaliga asoslangan bulib elementlarning mineral jinslarda, gidrosferada, atmosferada, biosfera va boshka birikmalarda to'tgan o'rni, tarixiy rivojlanishi, mikdori va boshqalarga asoslangan. geokimyoviy tasnif tuzishda salmokli xissa qo'shganlarga - f.klark, g.vashington, v.m.goldshmidt, v.m.vernadskiy, a.e.fersman, a.n.zavaritskiy, a.p.vinogradov va boshqalar. v.m.goldshmidt tasnifi ushbu tasnifda kimyoviy elementlar 4 guruhga ajratilgan: litofil elementlar (ularning soni 54 dan ortik) xalkofil elementlar siderofil elementlar atmofil elementlar (inert gazlar va b.) a.n.zavaritskiy tasnifi a.n.zavaritskiy …

4 / 29

oviy (birlamchi va ikkilamchi tarqalish oreollari bo'yicha) gidrogeokimyoviy biogeokimyoviy (geobotanik usuli va b.) atmogeokimyoviy (asosan, neft va gaz qidirishda qo'llaniladi) litogeokimyoviy usul geokimyoviy usullar bilan foydali qazilmalarni qidirish ishlarini o'tkazish kon atrofidagi yirik geologik hududlarda va foydali qazilmalarning alohida tanalari atrofida ma'lum kimyoviy elementlarning tarqalish qonuniniyatini bilishni talab etadi. bundan tashqari qanaqa elementlar miqdorining o'zgarishi ma'lum bir kon mavjudligidan darak berishi, shuningdek ular mazkur turdagi kon uchun qidirish mezoni va belgisi ham mumkin. geokimyoviy oreollar foydali kazilmalarning mineral va geokimyoviy oreollari uning hosil bulishi davrida yoki emirilishi va maydalanishi natijasida yirik bo'laklar, mayda zarrachalar yoki aloxida kimyoviy elementlarnint kontsentrlashgan eritmalari shaklida xosil buladi. bunday oreollar ikkita genetik guruxlarga bulinadi: birlamchi (gipogen) va ikkilamchi (giperogen). birlamchi geokimyoviy oreollar birlamchi oreollar foydali kazilmalar bilan bir vaktda xosil bo'ladi, ularni singenetik tarkalish oreollari deb xam atashadi. gipogen oreollar ma'danli eritmalarning diffuzion va infiltratsiya xarakatlari natijasida uning yonginasida xosil bo'ladi va bu oreollarning kontsentratsiyasi …

5 / 29

ni qidirish ishlarida ham juda katta axamiyatga ega bo'ladi. gidrogeokimyoviy oreollar gidrogeokimyoviy oreollar foydali qazilma boyliklar bilan bog'langan bo'lib, kidirilayotgan ximiyoviy elementlarshshg eritmasini xosil kiladi va ruda tanasiga yaqinlashgan sari suvda shu foydali kazilmaning kontsentratsiyasi ortib boradi. doimiy va vaqtinchalik gidrogeoximik oreollar mavjud bo'lib, birinchisi doimiy rejimdagi chuqur suv gorizontlarida xos bo'lsa, vaqtincha oreollar mavsumiy va grunt suvlariga xosdir, xamda yog'ingarchilikniig kup yoki oz.ligiga bog'likdir. biogeokimyoviy oreollar biogeokimyoviy oreollar kazilma boylik ustida o'sadigan o'simliklarning kulida bo'ladi. o'simliklar tomirlari orqali mineral eritmalarini singdirib oladi. bazi o'simliklar qazilma boyliklarining malum turlari ustida yaxshi rivojlangan bo'ladi. masalan galmey fialkasi xamda galmey yarutkasi fakatgina rux ma'dani ustida o'sadi. vasilistnik (thalictrum) esa, litiy elementnini uzida tuplaydigap o'simlik ekan. atmogeokimyoviy (gazli) tarqalish oreollari atmogeokimyoviy (gazli) tarqalish oreollari ona jinslarda, bo'shoq tog' jinslarida, tuprokda, xavoda uchrab, ular bazi elementlargagina xos bo'ladi. radon, toriy va geliy elementlarining gaz oreollarida radioaktiv kazilma boyliklar ustida, surma va simob xamda polimetall …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geokimyo fani tarixi"

kirish. geokimyo fani tarixi. fanning maksad va vazifalari. bajardi 171-guruh talabasi. sattorov dalerjon kirish. geokimyo fani tarixi. fanning maksad va vazifalari. reja geokimyo fani maqsadi va vazifalari. geokimyo fanning tarixi. geokimyoda analitik usullar. geokimyoviy tadqiqot usullari elementlarning geokimyoviy tasniflari. fanning maqsadi geokimyo – fan sifatida xx asrda yuzaga keldi. u erning kimyosini o'rganadi. geokimyoning yuzaga kelishida, rivojlanishida va takomillashishida mineralogiya, petrografiya va kimyolarning hissalari o'lkan, chunki ular o'zlarining tarixiy rivojlanishida geokimyo uchun ko'p miqdordan dallillar to'pladi. v.i.vernadskiy (1927): geokimyo - nazariy va amaliy jihatdan elementlarning er po'stida tarqalishi, miqdori va harakatini o'rganuvchi fan. fanning vazi...

This file contains 29 pages in PPT format (841.0 KB). To download "geokimyo fani tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: geokimyo fani tarixi PPT 29 pages Free download Telegram