ubaydulla solih оg’li zavqiy

DOC 114.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662843846.doc ubaydulla solih оg’li zavqiy (1853-1921) ubaydulla solih оg’li zavqiy reja: 1. zavqiy ijodini o’rganish tarixi. 2. zavqiy – lirik shoir 3. zavqiy-satirik shoir 4. zavqiyning fevral’ va oktyabr’ revolyutsiyasi оzbek demokratik adabiyotining yirik namoyandalaridan biri ubaydulla usta solih o’o’li-zavqiy o’zbek demokratik adabiyoti tarixida ajoyib lirik shoir sifatida hamda demokratik o’oyalarni erkin kuylagan, hajviyotni rivojlantirishda barakali hissa qo’shgan ijodkorlardan biri hisoblanadi. zavqiy adabiy merosi bizgacha to’la etib kelmagan bo’lsa-da, o’zbek adabiyotshunosligida bu jo’shqin ijodkorning hayot yo’li va adabiy merosini o’rganish ishiga ahamiyat berib kelingan. hatto xx asr boshlaridagi uning ayrim asarlari muqimiy, furqat asarlari bilan birga bayozlarga kiritilgan. xx asr matbuotida zavqiyning biografiyasi, xalanlariga qarshi qaratilgan ijtimoiy va adabiy faoliyati haqida dastlab ma’lumot bergan, maqolalar e’lon qilgan marhum adabiyotshunos sharif rizodir. u «guliston» jurnalining 1939 yil, 10-sonida, «оzbekiston adabiyoti va san’ati» gazetasi 1940 yil 1-sonida va «literatura i isskustvo uzbekistana» g. 194o yil z-sonida ma’lumotlar bergan. zavqiy adabiy merosini to’plash …

timoiy-falsafiy fikrlari yuzasidan i.mo’minov (оzbekistonda ijtiomiy-falsafiy tafakkuri tarixidan, t., 1960)ning ishi va hajviyoti to’o’risida a.abduo’afurovning («оzbek demokratik adabiyotida satira») kitobi maydonga keldi. professor ¢.karimov «оzbek demokratik shoiri muqimiy va uning davri adabiyoti» doktorlik dissertatsiyasida va «оzbek adabiyoti tarixi, sh kitob darslikligida zavqiy ijodiga katta o’rin ajratadi. nihoyat, besh tomlik «оzbek adabiyoti tarixi»ning 5 tomida zavqiy haqida atroflicha ma’lumot beruvchi maxsus bob ajratildi. ubaydulla solih o’o’li-zavqiy 1853 yilda qo’qon shahrining shayxon dohasida (hozirgi zavqiy mahal.) kosib-xunarmand oilasida tuo’ildi. zavqiyning otasi mahsido’z bo’lib, oo’ir mehnat ostida kambao’alchilik bilan umr o’tkazar edi. zavqiy bolalik yillarini o’sha zamonning eski usuldagi maktablarida o’tkazib, xat-savodini chiqargandan so’ng, taxminan, 1870-1871 yillarda ilm havaskori va shoir bo’lgan too’asining yordamida madrasaga o’qishga kirdi. shunday qilib, zavqiy qo’qondagi «madrasai mir» va «salpak» madrasalarida ta’lim ola boshladi. lekin oradan ko’p o’tmay ikki oyoo’i shol bo’lib, o’tirib qolgan tasini boqish, oilani tebratish zaruriyati tuo’ilgani uchun u 1874 yilda madrasadagi o’qishini to’xtatishga va …

. bunday adabiy kechalar ba’zan zavqiyning «madrasai mir» dagi yarim xarobaga aylangan hujrasidagi ishxonsida o’tkazar edi. hazil-mutoyibani sevgan serzavq bu shoirlar zavqiy ishxonasining eshigi ustiga muqimiy qalami bilan bitilgan quyidagi misralarni yozib qo’ygan edilar: bu ubaydullohning koshonasi, usta solih o’o’li do’konxonasi. ey birodori ahli tomiz, eski maqsiyu kavush tikamiz. zavqiy shu adabiy jo’da bilan birgalikda ijodiy kamolotga erishadi va xalq o’rtasida shoir sifatida shuhrat qozona boshlaydi. zavqiy ma’lum vaqt qo’qon poyabzal rastasining pudratchisi muminjonboy ishlarida mirzalik qiladi, lekin uzoq ishlamay 1890 yilda bu vazifani tark etadi. zavqiy madrasada o’qib yurgan birorta boshqaruvchi ayol bo’lmasligi xonadondagilarni qiynab qo’ydi. usta solih o’o’illarining maslahati bilan bir beva xotinga uylanadi. оgay onaning bo’y etgan etim qizi bo’lib, bu oilaga onasi bilan birga kelgan edi. zavqiyni 1876-87 yillar orasida shu qizga uylantirib qo’yadilar (zavqiyning tojixon nomli shu ayoldan tarqalgan nevara-sevaralari hozirgi kunda qo’qonda yashaydilar). 1898 yilda zavqiyning oilaviy hayotida bir qancha baxtsizliklar ro’y beradi: uzoq …

abistonga sayohat qildi. kavkaz, kichik osiyo, misr, arabiston va boshqa mamlakatlarda bo’ldi, ko’p xalqlarni ko’rib, ularning hayotlari bilan tanishdi. 1903 yilgacha davom etgan bu sayohat shubhasiz, zavqiyning fikriy va ijodiy takomilida katta iz qoldirdi. zavqiy o’ziga xos uslubda satirik asarlar yozishni zo’revolyutsiya mahorat va jur’at bilan davom ettirdi. bu jihatdan 1905-1906 yillar atrofida yozilgan «ahli rasta hajvi» satirasi xarakterlidir. satiraning sarlavhasidan ham ko’rinib turganidek, unda qo’qondagi rasta ahllari tanqid qilinadi. rastadagi boylardan 46 tasi tilga olingan va achchiq tanqid qilingan bu satiraning tekstini shoir katta qoo’azga ko’chirib, uni qo’qondagi gavjum, sayilgoh erlardan biri-muymarakdagi terakka osib qo’yadi. bir necha kun osio’lik turgan hajviyani odamlar bemalol o’qib, unda nomlari zikr qilingan boylar ustidan miriqib kuladilar. ko’p martalab shoir qalami zarbasiga duchor bo’lgan rasta bayonlari «ahli rasta hajvi» satirasi e’lon qilingandan keyin boshqa alamzodalar bilan birgalashib, shoirni ta’qib etishga kirishadilar, odam yollab, qo’lga tushirib urdirmoqchi bo’ladilar. lekin shoirning do’stlari-kosib-xunarmandlar sergaklik bilan uni himoya …

ati-jadidizm va bu harakatning ideologik ifodasi bo’lgan jadid adabiyoti tuo’ilgan hamda tez tarqalayotgan bir davr edi. zavqiy milliy burjua adabiyotiga jadid adabiyotiga qarshi keskin kurash olib bordi, jadidlarning namoyandalarini fosh etuvchi she’rlar yozdi. zavqiyning bu davrdagi tarixiy xizmati shu bo’ldiki, u badiiy ijodiyotda demokretik pozitsiyada izchil turdi va ilo’or adabiyot printsiplarini reaktsionnerlar, shu jumladan jadidlar hujumidan mustahkam turib himoya qildi. bu jihatdan zpvqiyning «sho’royi islomchilar» noshiri afkori bo’lgan «al isloh» jurnalida olib borgan adabiy kurashlari xarakterlidir. «al-isloh» jurnalining 1916 yilgi sonlarida reaktsioner «sho’royi islomchilar» adabiyotning jamiyat axloqini tarbiyalashdagi vazifasi masalasida munozara boshlaydilar va ishqiy, tanqidiy temada she’rlar yozuvchi, demokrat shoirlarni, birinchi navbatda bu adabiyotning peshvolari hisoblangan muqimiy va furqatlarni jamiyat axloqini buzishda ayblab, ularni turli iflos so’zlar bilan barnom qiladilar. bunga javoban zavqiy «al isloh»da o’z maqolalari bilan chiqadi va adabiyotdagi demokratik yo’lning asoslarini yoqlab muqimiy va furqatlarning reaktsionerlarning nohaq hujumlaridan himoya qiladi. reaktsionerlar, ayniqsa, avqiyga qattiq hujum qiilb, uni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ubaydulla solih оg’li zavqiy "

1662843846.doc ubaydulla solih оg’li zavqiy (1853-1921) ubaydulla solih оg’li zavqiy reja: 1. zavqiy ijodini o’rganish tarixi. 2. zavqiy – lirik shoir 3. zavqiy-satirik shoir 4. zavqiyning fevral’ va oktyabr’ revolyutsiyasi оzbek demokratik adabiyotining yirik namoyandalaridan biri ubaydulla usta solih o’o’li-zavqiy o’zbek demokratik adabiyoti tarixida ajoyib lirik shoir sifatida hamda demokratik o’oyalarni erkin kuylagan, hajviyotni rivojlantirishda barakali hissa qo’shgan ijodkorlardan biri hisoblanadi. zavqiy adabiy merosi bizgacha to’la etib kelmagan bo’lsa-da, o’zbek adabiyotshunosligida bu jo’shqin ijodkorning hayot yo’li va adabiy merosini o’rganish ishiga ahamiyat berib kelingan. hatto xx asr boshlaridagi uning ayrim asarlari muqimiy, furqat asarlari bilan birga bayozlarga kiritilg...

DOC format, 114.0 KB. To download "ubaydulla solih оg’li zavqiy ", click the Telegram button on the left.

Tags: ubaydulla solih оg’li zavqiy DOC Free download Telegram