polimorfizm va turlari. amorf va kolloid holatdagi moddalar. kristallarning tuzilishi (atom,ion,molekula)

DOCX 351,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1697197915.docx polimorfizm va turlari. amorf va kolloid holatdagi moddalar. kristallarning tuzilishi (atom,ion,molekula) mavzu: polimorfizm va turlari. amorf va kolloid holatdagi moddalar. kristallarning tuzilishi (atom,ion,molekula) reja: 1.polimorfizm va uning turlari haqida ma’lumot 2.amorf va kolloid holatdagi moddalar 3.kristallarning tuzilishi 1. «polimorfizm» - grekchadan olingan bo‘lib, poli - ko‘p, morfologiya – tashqi ko‘rinish degan ma’noni anglatadi. polimorfizm deganda, bir xil tarkibli birikmalarning har xil strukturalarda kristallanish xususiyati tushuniladi. polimorf xususiyatga elementlar ham, murakkab birikmalar ham, ega bo‘lishi mumkin. polimorfizm tabiiy va sintetik minerallar orasida keng tarqalgan. uglerod polimorfizmining yaqqol misoli bo‘lib, grafit va olmos minerallari hisoblanadi. ularning xususiyatlari butunlay turlichadir: olmos tabiatdagi eng qattiq mineral (10) bo‘lsa, grafitning qattiqligi 1 ga tengdir; olmosning solishtirma og‘irligi 3,5 bo‘lsa, grafitniki 2,2 ga teng; olmos kubik singoniyada kristallansa, grafit geksagonal singoniyada kristallanadi. yuqorida ko‘rsatilgan minerallarning xususiyatlari o‘rtasidagi juda katta farq, ularning strukturasi bilan bog‘liq bo‘lib, uglerod atomlarining joylanish tartibi natijasidir. grafitdagi uglerod atomlarining bir-biri bilan …

.oddiy moddalar, shuningdek, organik va anorganik birikmalar polimorfizm xususiyatiga ega. masalan:uglerod (s) tashqi koʻrinishi va fizik xossalariga koʻra bir-biridan keskin farq qiladigan kubik (olmos) va geksagonal (grafit) modifikatsiyalarga ega. kimyoviy elementning tuzilishi va xossalari turlicha boʻlgan ikki yoki undan ortiq oddiy modda holida mavjud boʻla olishi allotropiya deyiladi. har bir polimorf modifikatsiya maʼlum temperatura va bosimda turgʻun boʻladi. modda beqaror, metastabil (tormozlangan, toblangan, oʻta sovitilgan) holatda uzoq vaqt saqlanishi mumkin. pekin modda to maʼlum omil taʼsir ettirilguncha (muayyan temperatura va bosim soxalari chegarasida) bu holatda boʻla oladi. ikki modifikatsiyaning turgʻun sohasi umumiy chegaraga ega boʻlsa, beqaror holatdan turgʻun holatga oʻtish qaytar (enantiotrop) almashinish, umumiy chegaraga ega boʻlmasa, qaytmas (monotrop) almashinish boʻladi. masalan:rombik tizimda kristallanadigan aragonit (saso3) qizdirilsa, trigonalsingoniyada kristallangan kalsit (saso3) ga aylanadi. pekin kalsitni qizdirish yoʻli bilan aragonitga aylantirish mumkin emas.polimorfizm hodisasini oʻrganish yer osti boyliklarini izlab topishga va ularning paydo boʻlish xususiyatlarini toʻgʻri aniklashga imkon beradi. har xil …

dan yuqori temperaturalarda barqaror. hozirgi paytda, bir kvadrat santimetr yuzaga bir necha yuz kilogrammlab ta’sir etuvchi juda yuqori bosimli asboblarning ixtiro qilinishi natijasida, kristallarning polimorf o‘zgarishlarini tekshirish ustida juda ko‘p amaliy tajribalar olib borilmoqda.buning natijasida yangi kristallar soni oshib bormoqda va yerning ichki qismida sodir bo‘lgan termodinamik jarayonlar, mineral assotsiatsiyalarining hosil bo‘lish qonuniyatlari aniqlashib bormoqda. termodinamik nuqtai nazaridan kristallarning polimorf o‘zgarishini, ma’lum miqdorda temperatura, tashqi bosim va elektromagnit kuchlarning tekshirilayotgan kristallga ta’sir etishi natijasida vujudga keladigan fazoviy o‘zgarish sifatida tushuntirish mumkin. polimorf o‘zgarishlarning ikki turi ma’lum. agar kristall moddaning ma’lum modifikatsiyasi, aytaylik α, tashqi sharoitning o‘zgarishi bilan boshqa β modifikatsiyasiga aylansa va avvalgi sharoitning qaytarilishi bilan, yana asli holi α modifikatsiyasiga qaytsa u holda bunday polimorf almashinishlarga enantiotrop almashinishlar deyiladi. masalan, rombik α–oltingugurtning monoklin β– oltingugurtga va aksincha almashinishlari. agarda aksincha almashinishlar sodir bo‘lmasa, u holda bunday almashinish monotrop almashinish deyiladi. masalan, markazitning piritga aylanishi monotrop almashinishdir. polimorf o‘zgarishlar borligi …

ulrang qalayga o‘tishini 0,001% miqdoridagi bi to‘xtata olsa, bu jarayonni 0,1% miqdorda qo‘shilgan al tezlatishi mumkin bo‘lgan holda, 0,75% qo‘shilgan germaniy kulrang qalayni 60°c gacha stabillashtirib qo‘yadi. yuqorida ko’rsatilgan polimorf almashinishlar jarayonida moddaning kristall tizimigina emas ,ayrim hollarda tizim birliklari orasidagi kimyoviy bog’lanishning turi ham o’zgaradi.polimorf almashinishlar juda ko’p va xilma-xil bo’lib, shunga ko’ra polimorfizmni quyidagicha 3ta turga bo’lamiz. a) polimorf almashinishlar jarayonida bir turli tizim doirasida bo’lib,bunday almshinishlar natijasida kristall tuzilsih saqlanib qoladi.bunga turli ammoniy tuzlarini misol qilish mumkin. b) koordinasion soni va kimyoviy bog’lanish turi saqlangani holda kristallning tizimi boshqacha bo’lgan polimorf almashinishlar ham amvjud.buning uchun zns misol qilish mumkin,bunda zn kationi besh xil tizim turning hammasida ham uchlari bir tomonga qaragan tatraedik bo’shliqlar sonining yarmini tashkil etib,joylashadi. c)kristall tizimining turi,koordinasion soni va kimyoviy bog’lanish turi ham boshqa-boshqa bo’lgan polimorf ham mavjud.masalan:temirning polimorf modifikasiyalarini ko’rsatish mumkin.bu modifikasilar hajmi markazlashgan kubik tizimida kristallangan bo’lib,ular temirning koordinasion soni va atomlarini …

suyuqlik holatlarini ham amorf holat ga oʻxshatish mumkin. rentgen nurlari yordamida zarralari suyuqlikdagidek tartibsiz joylashgan qattiq moddalar mavjudligini aniqlash mumkin bo‘ldi. bunday moddalar amorf moddalar yoki shishalar deyiladi, chunki oddiy shisha - amorf jismining eng oddiy misolidir. amorf holat - kristall va gazsimon holatlar orasidagi oraliq holat bo‘lib, zarralar kristalldagidek tartibli joylashmagan, lekin gazdagidan tartibliroq joylashgan bo‘ladi. yunonchadan tarjima qilganda "amorf" so‘zi "shaklsiz" degan ma'noni anglatadi. bu moddalarning bunday nom olishiga sabab, ular kristallardan farqli, tabiatan ko‘pyoqliklar shakliga ega emas. agar eritma tez sovitilsa, suyuqlik kristallana boshlamasdanoq qotadi. atomlar panjaraga tartib bilan joylashishga ulgura olmaydi va suyuqlikka xos bo‘lgan tartibsiz joylashishini saqlab qoladi. biroq bu suyuq modda bo‘lmay, qattiq modda bo‘ladi. uning yopishqoqligi suyuqliknikidan ancha katta va kristallning yopishqoqligiga yaqin bo‘ladi. amorf holati hosil qilish uchun zarur bo‘lgan sovitish tezligi moddaning tabiatiga, asosan uning yopishqoqligiga juda kuchli bog‘liq bo‘ladi: yopishqoq eritmalar ko‘pincha shisha ko‘rinishida qotadi. masalan, eritmani havoda sovitib, odatdagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "polimorfizm va turlari. amorf va kolloid holatdagi moddalar. kristallarning tuzilishi (atom,ion,molekula)"

1697197915.docx polimorfizm va turlari. amorf va kolloid holatdagi moddalar. kristallarning tuzilishi (atom,ion,molekula) mavzu: polimorfizm va turlari. amorf va kolloid holatdagi moddalar. kristallarning tuzilishi (atom,ion,molekula) reja: 1.polimorfizm va uning turlari haqida ma’lumot 2.amorf va kolloid holatdagi moddalar 3.kristallarning tuzilishi 1. «polimorfizm» - grekchadan olingan bo‘lib, poli - ko‘p, morfologiya – tashqi ko‘rinish degan ma’noni anglatadi. polimorfizm deganda, bir xil tarkibli birikmalarning har xil strukturalarda kristallanish xususiyati tushuniladi. polimorf xususiyatga elementlar ham, murakkab birikmalar ham, ega bo‘lishi mumkin. polimorfizm tabiiy va sintetik minerallar orasida keng tarqalgan. uglerod polimorfizmining yaqqol misoli bo‘lib, grafit va olmos minera...

Формат DOCX, 351,6 КБ. Чтобы скачать "polimorfizm va turlari. amorf va kolloid holatdagi moddalar. kristallarning tuzilishi (atom,ion,molekula)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: polimorfizm va turlari. amorf v… DOCX Бесплатная загрузка Telegram