chaqqonlikni tarbiyalash

DOCX 10 pages 19.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.6 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

chaqqonlikni tarbiyalash reja: 1. jismoniy sifatlar va ularning moxiyati. 2. chaqqonlik va uni tarbiyalash usuliyati. 3.chidamlilikni rivojlantirish metodikasi. 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar tarixan mavjud bo`lgan jismoniy tarbiya tizimlariga insonning jismoniy (harakat) sifatlarini tarbiyalay olishiga qarab baho berilgan. insonning organizmida turli darajada shakllangan kuch, tezkorlik, chidamlilik, chaqqonlik, tana bo`g’inlari harakatchanligi va muskullar egiluvchanligini jismoniy sifatlar deb atash qabul qilingan. inson organizmining shu sifatlarini qanday namoyon qila olishiga qarab individga kuchli, chaqqon, tezkor va h.k. deb baho berganlar. bu sifatlar o`lchovga ega, uning ko`rsatkichlari jismoniy tayyorgarlik ko`rsatkichlari deb ataladi va ko`rsatkichlar orqali individning ijodiy mehnatga va vatan mudofaasiga tayyorligi aniqlanadi. masalan, individ 100 kg og’irlikdagi shtangani elkaga olib faqat 3 marotaba o`tirib tura olsa, boshqasi shu vazn bilan 5 marotabadan ortiq o`tirib tura olishi mumkin. shu mashqni ikki marta ortiq bajarganligi uchun ikkinchi o`rtoqning kuch sifati rivojlangan deb baholanadi. bu sifat organizmning suyak, muskul va boshqa a`zolarining to`qimalari, hujayralari vahokazolarning rivojlanganligigagina …

2 / 10

ini tarbiyalash hozirgi kungacha davrimizning asosiy vazifalaridan biri deb hisoblanib kelindi. hozir ham bu dastur o`z ahamiyatini yo`qotgani yo`q. u mamlakatimizda amalga oshiralayotgan “sog’lom avlod uchun” dasturining o`zagini tashkil etadi. xulosa qilganda jismoniy tarbiyani, xususan, jismoniy sifatlarni rivojlantirishni mohiyatining yuqoriligi va salmoqliligi ko`zga yaqqol tashlanib turibdi. shuni qayd etish kerakki, jismoniy sifatlarni rivojlantirishda ularning (kuch, tezkorlik, chaqqonlik, chidamlilik va hokazolarning) barchasini o`zaro uzviy bog’lab olib borishni tarbiya jarayoni taqazo qiladi. lekin sportning ma`lum bir turida muayyan fazilat kuchliroq shakllanadi, rivojlanadi va u etakchi harakat sifati tarzida nomoyon bo`ladi. boshqa sifatlar ham nisbatan rivojlanadi, lekin ular yordamchi, ko`makchi harakat sifati tarzida namoyon bo`lishi mumkin. masalan, sport o`yinlaridan basketbolda asosan chaqqonlik sifatini rivojlantiradi deb hisoblansa, tezlik yordamchi sifati tariqasida rivojlanadi. lekin basketbol chidamlilikni ham tarbiyalashda asosiy vositadir. og’ir atletikachilarda kuch jismoniy sifati etakchi fazilat sanaladi. “siltab ko`tarish (rivok)”ni ko`p mashq qilish esa tezkorlikni rivojlantiradi. amaliyotda bu mashqlar orqali chidamlilik va egilivchanlik ham …

3 / 10

har qanday harakat biror-bir konkrekt harakat vazifasi deb ataladigan vazifani hal qilishga qaratiladi. masalan, iloji boricha balandroq sakrash, to`pni ilib olish, raqibni aldab o`tish, shtangani ko`tarish va hokazo. harakat vazifasining murakkabligi, bir vaqtda va ketma-ket bajariladigan harakatlarning uyg’unligiga bo`lgan talablar, harakatlar koordinatsiyasini tarbiyalaydi. harakatlarning koordinatsiyaviy murakkabligi chaqqonlikning birinchi o`lchovidir. agar harakatning fazo, vaqt, kuch xarakteristikalari harakat vazifasiga mos bo`lsa, harakat etarli darajada aniq bo`ladi, harakat vazifalari harakatning aniqligi tushunchasini keltirib chiqaradi. chaqqonlikni rivojlantirishi usuliyati bilan tanishib chiqsak. birinchidan chaqqonlikni rivojlantirish koordinatsiya jihatdan murakkab harakatlarni bajarishni, ikkinchidan harakat faoliyatini to`satdan o`zgargan sharoit talablariga muvofiq ravishda qayta tuza olish qobiliyatini tarbiyalashdan iboratdir. bunda chaqqonlik uchun zarur bo`lgan o`z harakatlarini fazo va vaqtda aniq idrok etish, lozim bo`lsa, stabil harakatlar qila bilish, muvozanat saqlay olish, galma-gal zo`r berish va muskullarni bo`shattirish yoki, aksincha, muskullarni taranglashtirish qobiliyati va shunga o`xshash boshqa xususiyatlarni tanlab takomillashtirish muhim ahamiyatga ega. demak “chaqqonlik” deganda, harakatlar koordinatsiyalarning umumiy to`plami …

4 / 10

rib turilmasa shug’ullanuvchini harakatga o`rgatish qiyinlashadi. bunday mashqlarni to`la o`zlashtirib olish shart emas, chunki u shug’ullanuvchilarning qandaydir yangi harakatlarni his qilib turishlari uchun zarur. bu kabi mayda-chuyda harakatlarni, odatda, aktiv dam olish uchun ajratilgan kunlardagi trenirovka jarayoni tarkibiga kiritiladi. chaqqonlikni rivojlantirishda yangi harakatlarni o`zlashtirib olish qobiliyati sifatidahar qanday ihtiyoriy harakatdan foydalanish mumkin, lekin ular faqat mashq tarkibidagi yangi elementlar bo`lgani uchungina o`rganiladi. malaka avtmatlashib borgan sari shu jismoniy mashqning chaqqonlikning rivojlantirish vositasi tarzidagi ahamiyati kamayib boradi. harakat faoliyatini tez va maqsadga muvofiq qayta tuzish qobiliyati to`satdan o`zgargan sharoitdagi ta`sirlarga darhol javobning berilishi chaqqonlikni rivojlanayotganligidan dalolat beradi. bunda yuklamning o`zgarishi sodir bo`ladi, chaqqonlikni rivojlantirishga yo`naltirilib yuklamani oshirish shug’ullanuvchilarga koordinatsiyaviy qiyinchiliklarni oshiradi. ular engishi lozim bo`lgan koordinatsiyaviy qiyinchiliklar uch guruhga bo`linadi: 1.harakatlarning aniqligiga erishishdagi qiyinchiliklar; 2.ularning o`zaro moslasha olishidagi qiyinchiliklar: 3.birdaniga, qisqa, o`zgargan sharoitda duch kelinadigan qiynchiliklar. amaliyotda qayd qilingan qiyinchiliklarni oson hal qilish uchun, asosan, l.p. matveevning chaqqonlikni tarbiyalash uslubiyatidan ko`proq …

5 / 10

atxi kichiklashtirilgan sport o`yinlaridan foydalanilanish, chunki keng maydon tor maydonga nisbatan chaqqonlikni namoyon qilish uchun qulaylik tug’dirmaydi; balandlikka turli usul bilan: orqamachasiga, oldi, yonlama, aylanib yugurib sakrash va hokazolar). 5. qo`shimcha harakatlar kiritib mashqlarni murakkablashtirish (masalan, erga tushish oldidan qo`shimcha burilishlar qo`shib, tayanib sakrash va boshqalar). 6. tanish mashqlarni oldindan rejalashtirmay, ma`lum bo`lmagan tarzda qo`shib bajarish (masalan, gimnastik kombinatsiyalarini ko`rgan va o`qitgan zahoti bajarish musobaqasi va shunga o`xshashlar). 7. juft va gruppa bo`lib bajariladigan mashqlarda shug’ullanuvchilarning bir-biriga ko`rsatadigan qarshiliklarini o`zgartirish (masalan, o`yinlarda turli taktik kombinatsiyalarni qo`llash, mashqlarni bajarishda tez-tez sheriklarni o`zgartirish). chaqqonlikni nisbatan xususiy bo`lgan sifatlaridan biri muskullarni ratsional bo`shashtira bilishni o`rganish va uni takomillashtirishdir. har qanday harakat ma`lum ma`noda muskullarni ko`zg’alishi va bo`shashtirilishining natijasidir. ko`zg’alishdek, bo`shashtirish (lozim bo`lgan muskulni, lozim bo`lgan payitda) ni bilish har qanday harakatni samarali bajarishda muhim rol o`ynaydi. harakatni qoyilmaqom qilib bajarish uchun vaqtihcha bo`shashib turishi kerak bo`lgan muskullar guruhining tarangligi harakatni bajarish uchun lozim …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chaqqonlikni tarbiyalash"

chaqqonlikni tarbiyalash reja: 1. jismoniy sifatlar va ularning moxiyati. 2. chaqqonlik va uni tarbiyalash usuliyati. 3.chidamlilikni rivojlantirish metodikasi. 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar tarixan mavjud bo`lgan jismoniy tarbiya tizimlariga insonning jismoniy (harakat) sifatlarini tarbiyalay olishiga qarab baho berilgan. insonning organizmida turli darajada shakllangan kuch, tezkorlik, chidamlilik, chaqqonlik, tana bo`g’inlari harakatchanligi va muskullar egiluvchanligini jismoniy sifatlar deb atash qabul qilingan. inson organizmining shu sifatlarini qanday namoyon qila olishiga qarab individga kuchli, chaqqon, tezkor va h.k. deb baho berganlar. bu sifatlar o`lchovga ega, uning ko`rsatkichlari jismoniy tayyorgarlik ko`rsatkichlari deb ataladi va ko`rsatkichlar orqali individning...

This file contains 10 pages in DOCX format (19.6 KB). To download "chaqqonlikni tarbiyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: chaqqonlikni tarbiyalash DOCX 10 pages Free download Telegram