termiz –2022

PPTX 39 pages 12.6 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.6 MB

File type PPTX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: b.f.f.d. raxmatullaev b.a. termiz – 2022 mavzu: tabiat to'g'risidagi ilk tasavvurlarning paydo bo'lishi termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi reja: 1. qadimgi sharq mamlakatlarida tabiat haqidagi tasavvurlarni paydo bo'lishi 2. qadimgi gretsiya va rimda tabiat haqidagi tasavvurlarning paydo bo'lishi 3. tabiatda metofizika davri 4. o'rta asrlarda o'rta osiyo tabiat xaqidagi tushunchalarning rivojlanishi tabiat bizga doimiy turar joy emas, balki, vaqtinchalik qo'nimgoh bergan. bu... bu... bu... 1. monofaglar bu... 2. retentsiya bu … 3. enurez bu… 4. evribiontlar bu… 5. protozoologiya bu … 6. kosmopolit turlar bu … 7. kreatsionizm bu... 8. teleologiya bu... 9. evolyutsiya bu... 10. foreziya bu ... 11. avtoxton turlar bu ... 12. alloxton turlar bu... 13. fitofaglar bu... 14. kaprofaglar bu … 15. nekrofaglar bu… 16. keratofaglar bu… 17. geografika xarita bu ... 18. globus bu ... 19. kosmos so'zining ma'nosi bu ... 20. ontologiya bu ... organik olam evolyutsiyasi xaqidagi …

2 / 39

mentdan: er, suv, olov, havo, efirdan iboratligi xaqida yozilgan. qadimgi hindistonda tabiatni o'rganish meditsina talablari asosida olib borilgan. shuning uchun ham hindistonliklar 760 tur dorivor o'simlikni bilganlar. murtakni (embrionni) kuzatish ham hindistonda boshlangan, anatomiya, embriologiya kabi fanlar ham nisbatan rivojlangan. qadimgi xitoyda ham tabiatshunoslikka katta e'tibor berilgan. almashlab ekish joriy etilgan. erni o'g'itlash va sug'orish ishlariga katta e'tibor berilgan. eramizdan 4000-3000 yil oldin hayvonlar zoti (ot), o'simlik navlari (dekerativ gullar) chiqarishda tanlashdan keng foydalanganlar. qadimgi xitoyda ignaterapiya va kuydirish yordamida turli kasalliklarni davolashda keng foydalanilgan. eramizdan oldingi 298-238 yillarda yashagan xitoylik syun tszi odam bilan hayvonlar o'rtasidagi farqlarni o'rganib, insonda aql-idrok borligi tufayli u hayvonlar ustidan hukumronlik qiladi, deydi. syun tszi xitoyliklar o'simlik va hayvonlarni klassifikatsiyasini ishlab chiqqanlar. jumladan eramizdan oldingi ii-asrda djouli asarida o'simliklar quyidagi guruhlarga-donaklilar, qo'zoqlilar, sharbatlilar, yotib o'suvchilar va butalarga bo'lingan. hayvonlarda ham quyidagi gruppaga-jun bilan qoplanganlar, qanotlilar, zirx bilan qoplanganlar, tangacha bilan qoplanganlar. demak, tabiatni o'rganishda …

3 / 39

osabatlarini cheksiz chigallikdan iborat deb tasavvur qilar edilar. ular tabiatni harakatlanganligini, o'zgarishini tan olar edilar. dunyoni xudo yaratmaganu harakatdan paydo bo'lgan va 4 ta stixiya: olov, havo, suv va erdan tashkil topgan deb tushunadilar. ana shu narsalar qadimgi grek faylasuflarining fikricha materiyaning muayyan holatini ifodalaydi. masalan, er qattiq, suv suyuq, havo gazsimon stixiya deb xayol qilganlar. olov havoga nisbatan ham nozik tuzilishga ega. bu stixiyalar o'zgarib biri ikkinchisiga aylanib turadi. milet shunday qilib, qadimgi grek faylasuflarini tabiatni bir butunligini undagi hamma narsalar o'zaro bog'liq, deb o'ylashgan. osiyodagi yirik savdo shaharlari milet va efes bo'lib, ular qadimgi gretsiyaning taraqqiyotiga etakchi o'rin tutadi. milet maktabida fales, anasimandir va anaksimen kabi yirik faylasuflar paydo bo'ldi. materialistik falsafa efes maktabining vakili geraklit (vi-v asrlar) ta'limotida yanada rivojlantirdi. uning fikricha, dunyo hech qanday xudo tomonidan yaratilgan emasdir, dunyoda hamma narsa harakatda, suv kabi o'zgarib turadi, deb ta'lim beradi. bir suvda ikki marta cho'milib bo'lmaydi, har …

4 / 39

bu qoidada geraklitning qarama-qarshiliklar kurash to'g'risidagi g'oyasi takrorlanadi. uning fikricha, hayot quyoshdan oldin paydo bo'lgan. kuchli yomg'irlardan keyin baliqchalar, turli o'simliklar paydo bo'lgan. keyinchalik hayvonlarning gavdasiga ayrish organlar: bo'yinsiz bosh, qo'llar, peshonasiz ko'zlar vujudga kelgan. keyin ular qo'shilgan, ba'zan ular noto'g'ri qo'shilib mayib-majruh organizmlar paydo bo'lgan. masalan, ikki boshli hayvonlar, bahaybat mahluqlar. g'animlik ularni ajratib yuborgan, ular qirilib ketgan. boshqa hollarda boshqa organlar o'zaro moslashib borgan. hamkorlik tufayli ular saqlanib qolgan. shu asosda erda hayvonlar paydo bo'lgan. empidokl fikrlarida organizmlarni moslanishi va organik formalarni maqsadga muvofiqligi xaqidagi fikrlarini isbotlashga urinishlar bor. quyosh nurlari ta'sirida erning namli qismi hayotini paydo qilgan. jumladan turli shakldagi hayvonlar paydo bo'lgan. tanasida issiqlik ko'p bo'lgan hayvonlar yuqoriga parvoz qilib parrandalarga, tanasida “er aralashmalari” ko'p bo'lgan hayvonlar quruqlikda yashab kelgan. namli moddalardan tashkil topgan 3-gruppa hayvonlar esa suvda yashab qolgan. keyinchalik er asta-sekin sovub hayvonlarni hosil qilishdan to'xtatgan. ammo bir-biriga yaqin formalar o'zaro qo'shilib oraliq formalarni …

5 / 39

(yo'qliqlarda) harakat qiladi. demokritning fikricha, dunyo quyidagicha hosil bo'lgan: atomlar tasodifiy va doimiy harakatda bo'lganligi uchun shakli va katta kichikligi har-xil bo'lgan jismlar tasodifan biror joyga to'planib qolgan. bulardan eng og'irlari pastga, eng engillari yuqoriga ko'tarilganlaridan-osmon, olov va havo paydo bo'lgan. er yuzida loysimon (balchiqsimon) modda bo'lgan uning suyuq qismidan dengiz, qattiq qismdan esa erning namlik, yumshoq qismi hosil bo'lgan. dastlabki odamlarda kiyim-kechak, turar joy bo'lmagan, olovdan foydalanishni bilmagan, hayoti og'ir mehnatda o'tgan. ana shu sabablarga ko'ra qishda ko'plari qirilib ketgan. ular asta-sekinlik bilan bu qiyinchiliklarni enga boshlagan. g'orlarda yashagan, ustiga terilardan kiyimlar tayyorlaganlar, turar joy qura boshlaganlar. demokrit ruhiy masalalarga ham atomistik nazariya orqali yondoshgan. u “jon” atomlardan tashkil topgan, atomlar parchalansa jon chiqib ketadi, deb tushunilgan. gretsiyada empidokl va demokrit tomonidan olg'a surilgan g'oyalar keyinchalik rimda ham tarqaldi. rim faylasufi va shoiri lukretsiy kar (eramizdan oldingi 1 asr) o'zining “narsalar tabiati xaqida” degan poemasida grek olimlarining fikriga mos …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termiz –2022"

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: b.f.f.d. raxmatullaev b.a. termiz – 2022 mavzu: tabiat to'g'risidagi ilk tasavvurlarning paydo bo'lishi termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi reja: 1. qadimgi sharq mamlakatlarida tabiat haqidagi tasavvurlarni paydo bo'lishi 2. qadimgi gretsiya va rimda tabiat haqidagi tasavvurlarning paydo bo'lishi 3. tabiatda metofizika davri 4. o'rta asrlarda o'rta osiyo tabiat xaqidagi tushunchalarning rivojlanishi tabiat bizga doimiy turar joy emas, balki, vaqtinchalik qo'nimgoh bergan. bu... bu... bu... 1. monofaglar bu... 2. retentsiya bu … 3. enurez bu… 4. evribiontlar bu… 5. protozoologiya bu … 6. kosmopolit turlar bu … 7. kreatsionizm bu... 8. teleologiya bu... 9. evolyutsiya bu... 10. foreziya bu ... 11. avtoxton turlar bu ......

This file contains 39 pages in PPTX format (12.6 MB). To download "termiz –2022", click the Telegram button on the left.

Tags: termiz –2022 PPTX 39 pages Free download Telegram