seleksiyaningahamiyativa

PPTX 39 pages 5.1 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type PPTX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

slayd 1 seleksiyaning ahamiyati va marker tushunchasi markerlarning asosiy turlari seleksiyada markerlardan foydalanish usullari seleksiya– qishloq xo‘jaligi va biologiyaning muhim sohasi bo‘lib, organizmlarning odam uchun foydali yangi navlari, zotlari va shtammlarini yaratish bilan shug‘ullanadi. seleksiyaning ahamiyati : odamlarning oziq-ovqat, xomashyo va dori-darmonga bo‘lgan ehtiyojini qondirish. hosildor, kasallikka chidamli, iqlimga mos navlar yetishtirish. hayvonlardan yuqori sutdorlik, go‘shtdorlik yoki tuxumdorlikka ega zotlarni yaratish. genetik zaxiralarni saqlash va boyitish. marker (inglizcha mark — belgi, ko‘rsatkich degani) — bu organizm genomida joylashgan, irsiy belgilarni aniqlash, farqlash yoki kuzatish imkonini beruvchi genetik belgi yoki dnk bo‘lagidir. markerlarning turlari: morfologik markerlar — tashqi belgilarga asoslanadi. masalan: urug‘ rangi, barg shakli, gul rangi, hayvonda jun rangi. biokimyoviy markerlar — oqsil, ferment yoki metabolit tarkibidagi farqlar. masalan: ferment izoformalari (esterazalar, peroksidazalar). molekulyar markerlar — dnkdagi farqlarga asoslanadi. masalan: rflp, rapd, ssr, snp va boshqalar. morfologik marker — bu genlar ta’sirida shakllanadigan tashqi belgilar (masalan, o‘simlikning barg shakli, gul …

2 / 39

urakkab jihozlar kerak emas. narxi arzon — tajribalar kam mablag‘ bilan o‘tkaziladi. irsiy belgilarni tez baholash mumkin — o‘simlik yoki hayvon yetarlicha o‘sgach, belgilar ko‘rinadi. katta populyatsiyalarni tahlil qilish oson — dalada yoki fermada bir vaqtning o‘zida ko‘p namunani kuzatish mumkin. morfologik markerlarning kamchiliklari: muhit ta’sirida o‘zgaradi — masalan, harorat, yorug‘lik yoki oziqa belgining ko‘rinishini o‘zgartiradi. belgilar soni kam — barcha genetik farqlar tashqi ko‘rinishda aks etmaydi. aniqlik past — o‘xshash belgilarni farqlash qiyin bo‘lishi mumkin. belgi kech paydo bo‘ladi — faqat o‘simlik yoki hayvon yetilganida ko‘rinadi (erta bosqichda baholab bo‘lmaydi). murakkab belgilarni aniqlamaydi — masalan, hosildorlik yoki kasallikka chidamlilik kabi ko‘p genli belgilarni baholash qiyin. biokimyoviy marker — bu organizmda ma’lum bir gen tomonidan boshqariladigan ferment yoki oqsilning mavjudligi yoki yo‘qligi orqali aniqlanadigan belgi. o‘simliklarda: ferment izoformalari (masalan, peroksidaza, esteraza, dehidrogenaza) protein tahlilida olingan farqlar (elektroforez orqali aniqlanadi) hayvonlarda: qon zardobidagi oqsillar farqi (masalan, albumin, transferrin) ferment faolligidagi irsiy …

3 / 39

ent yoki oqsil darajasida o‘zgarishlar aniq o‘lchanadi. genetik nazorat ostida — markerlar ma’lum genlar tomonidan boshqariladi, shuning uchun irsiy tahlilga asos bo‘ladi. atrof-muhit ta’siriga kamroq bog‘liq — tashqi omillar morfologik belgilar kabi kuchli ta’sir qilmaydi. fenotipda ko‘rinmaydigan farqlarni aniqlaydi — genetik o‘zgarishlarni tashqi ko‘rinishsiz aniqlash mumkin. gibrid va nasllarni aniqlashda foydali — tur, nav yoki zotlar orasidagi farqni ishonchli ko‘rsatadi. biokimyoviy markerlarning kamchiliklari: maxsus laboratoriya uskunalari kerak — elektroforez, ferment analizatorlari va boshqa qurilmalar talab etiladi. tirik yoki yangi biologik material kerak — ferment va oqsillar tez parchalanadi, shuning uchun namunani yangi holda olish kerak bo‘ladi. ba’zi markerlar belgiga bevosita bog‘liq emas — ya’ni foydali xususiyatni to‘g‘ridan-to‘g‘ri aniqlamaydi. ma’lumot hajmi cheklangan — molekulyar markerlarga qaraganda genetik axborot kamroq beradi. tahlil jarayoni murakkab va vaqt talab qiladi — tayyorlash, elektroforez va natijani tahlil qilish bosqichlari uzoq davom etadi. molekulyar marker — bu dnk zanjirida joylashgan ma’lum nukleotid ketma-ketligi yoki o‘zgarishi bo‘lib, …

4 / 39

a ishonchli. muhit ta’siriga bog‘liq emas — tashqi omillar dnk tuzilmasini o‘zgartirmaydi. belgilar erta bosqichda aniqlanadi — organizm hali o‘smagan paytda ham foydali genlar bor-yo‘qligini bilish mumkin. murakkab belgilarni tahlil qilish mumkin — hosildorlik, chidamlilik kabi ko‘p genli belgilarni ham baholaydi. avlodlar o‘rtasida genetik masofani aniqlaydi — naslchilik va evolyutsion tadqiqotlarda ishlatiladi. marker yordamida seleksiya (mas) imkonini beradi — tanlashni tezlashtiradi va aniqlashtiradi. molekulyar markerlarning kamchiliklari: qimmat uskunalar va reagentlar kerak — pcr, elektroforez, sekvensatorlar kabi jihozlar talab etiladi. maxsus mutaxassislik zarur — tajribani bajarish uchun genetik yoki biotexnolog mutaxassis kerak. ma’lumot tahlili murakkab — dnk natijalarini kompyuterda qayta ishlashni bilish lozim. har bir tur uchun marker tizimi alohida ishlab chiqiladi — universal markerlar mavjud emas. ba’zi hollarda gen bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq bo‘lmasligi mumkin — ya’ni marker gen yaqinida joylashgan bo‘ladi, ammo uni o‘zi ifodalamaydi. marker-assotsiatsiyalangan selektsiya (mas – marker assisted selection)bu — selektsiyaning eng keng qo‘llaniladigan usuli bo‘lib, kerakli …

5 / 39

lgan va yuqori hosildor navlar keyingi selektsiya bosqichiga o‘tadi. natija:selektsiya tezlashadi, chunki o‘simlik hali o‘smasdan oldin (urug‘ bosqichida) ham kerakli gen bor- yo‘qligi aniqlanadi. qtl-tahlil (quantitative trait locus – qisman belgilar lokusi tahlili) bu usul ko‘p gen ta’siridagi kompleks belgilarni — masalan, hosildorlik, qurg‘oqchilikka chidamlilik, oziqaviy qiymat kabi belgilarni o‘rganishda qo‘llaniladi. jarayon bosqichlari: gibrid populyatsiya yaratiladi (masalan, ikki xil navni chatishtirish orqali). har bir naslda fenotipik ma’lumot yig‘iladi (masalan, hosil miqdori, barg kattaligi). har bir namunada molekulyar markerlar orqali dnk tahlil qilinadi. marker va belgilar o‘rtasida statistik bog‘lanish aniqlanadi. agar ma’lum marker yuqori hosildorlik bilan birga uchrasa — demak u qtl hududida joylashgan. natijada genetik xarita tuziladi va qaysi xromosoma qismi belgini boshqarayotgani aniqlanadi. natija: hosildorlik yoki barqarorlik genlari topiladi. keyin bu genlar asosida selektsiya tezlashtiriladi. marker orqali backcrossing (marker-assisted backcrossing – mabc) bu usul bir navdagi kerakli genni boshqa navga o‘tkazish uchun ishlatiladi. jarayon bosqichlari: donor nav – kerakli …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "seleksiyaningahamiyativa"

slayd 1 seleksiyaning ahamiyati va marker tushunchasi markerlarning asosiy turlari seleksiyada markerlardan foydalanish usullari seleksiya– qishloq xo‘jaligi va biologiyaning muhim sohasi bo‘lib, organizmlarning odam uchun foydali yangi navlari, zotlari va shtammlarini yaratish bilan shug‘ullanadi. seleksiyaning ahamiyati : odamlarning oziq-ovqat, xomashyo va dori-darmonga bo‘lgan ehtiyojini qondirish. hosildor, kasallikka chidamli, iqlimga mos navlar yetishtirish. hayvonlardan yuqori sutdorlik, go‘shtdorlik yoki tuxumdorlikka ega zotlarni yaratish. genetik zaxiralarni saqlash va boyitish. marker (inglizcha mark — belgi, ko‘rsatkich degani) — bu organizm genomida joylashgan, irsiy belgilarni aniqlash, farqlash yoki kuzatish imkonini beruvchi genetik belgi yoki dnk bo‘lagidir. markerlarning...

This file contains 39 pages in PPTX format (5.1 MB). To download "seleksiyaningahamiyativa", click the Telegram button on the left.

Tags: seleksiyaningahamiyativa PPTX 39 pages Free download Telegram