geokimyo

PPTX 25 pages 4.0 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

atmosfera- gidrosfera- biosfera geokimyosi nazariy geokimyo. geokimyoda qidiruv va analitik usullar. elementlarning geokimyoviy tasniflari reja: 1. nazariy geokimyo. 2. fanning maqsadi va vazifalari, tarixi.. 3.geokimyoda analitik usullar. 4.elementlarning geokimyoviy tasniflari 5.geokimyoviy tadqiqot usullari. geokimyo geokimyo - yerning kimyoviy tarkibi, kimyoviy elementlar va ularni barqaror izotoplarining yer geosferalari: litosfera, atmosfera, gidrosfera va biosfera bo’ylab hududiy tarqalishi, migratsiyasi va xossalarini o’rganadi. geokimyo atamasini fanga 1838- yil shveytsariyalik kimyogar k.f.shyonbeyn kiritgan. fan xx asr boshlarida geografiya - geologiya - kimyo fanlari integratsiyasi natijasida shakllandi. v.i.vernadskiy(rosssiya), v.m.goldshmidt(norvegiya), a.y.fersman(rossiya) kabi olimlar geokimyo fanining asoschilaridir. geokimyoning tarmoqlari: elementlar va izotoplar geokimyosi, geosferalar geokimyosi va kosmogeokimyo. quyida geosferalar- atmosfera, gidrosfera va biosfera geokimyosi haqida keltirilgan. fanning tarixi mineral va tog` jinslarining tarkibi kimyoviy elementlardan tashkil topganligi sababli geokimyo uchun dastlabki ma`lumotlar bo`lib xizmat qildi. ushbu dallillarning to`planishida katta hissa qo`shganlarga – demokrit (370-460 eramizdan oldin), aristotel (322-384 eramizgacha), abu ali ibn sino (985-1057), al beruniy (975-1048), agrikola-baura …

2 / 25

yuzaga keltirish, hamda jaxon fiziklari tomonidan mineral va jinslardagi kimyoviy elementlarning miqdorini aniqlaydigan asbob-uskunalarning yaratilishi va nixoyat dunyo minerallari tomonidan nazariy mineralogiyaning yuzaga kelishi va boshqalar. geokimyoning rivojlanishida va yuzaga kelishida ingliz kimyochisi robert boyl (1627-1691) okeanlar (gidrosfera) va atmosfera kimyosiga doir masalalarni ko`tardi. u birinchi bo`lib okean suvlar tarkibidagi elementlarning miqdorini aniqladi. dj.pristli (1733-1804) va v.lavuaze (1743-1754) atmosfera tarkibidagi kimyo elementlarning miqdorini berdi. g.devi (1778-1829) vulqondan chiqayotgan gaz va parlarning tarkibini aniqladi. 1815 yili ingliz mineralogi v. fillips (1773-1828) yer po`stida tarqalgan ayrim elementlarning miqdorini maqolalarida chop etdi. shved kimyochisi i.ya.bertselius (1779-1849) selen, tseriy, toriy va kremniy elementlarini kashf etdi. amerika olimi f.klark (1839-1931) tog` jinslarining tarkibi qismini o`rgandi va 1924 yili g.vashington bilan birgalikda 6000 dan ortiq tog` jinslarini taxlil qilib yer po`sti jinslarining tarkibidagi petrogen elementlarining o`rtacha miqdorini aniqladi. fanning maqsadi va vazifalari. yuqorida bayon etilgan fiklarni mujassamlab xulosa qiladigan bo`lsak, geokimyo - atmosfera, gidrosfera, yer po`sti, …

3 / 25

on spektral tahlil emission spektral tahlil qariyb 50 yildan beri geokimyoviy qidiruv ishlarida keng qo`llanilib kelayotgan tahlil usullaridan biri. mazkur tahlil usuli tub jinclar, bo`shoq jinslar, o`simlik kuli, suv namunalarining quruq qoldiqlari va alohida minerallarning tarkibidagi elementlarning miqdorini aniqlashda foydalanilishi mumkin. asosiy spektral tahlillar yorug`lik manbaidan atomlar, molekularlar va ionlar tarqatish, to`lqin uzunligi va tarqalish intensivligini o`lchashdan iborat. alohida elementlarning miqdori ularning spektrdagi chizig`ining intensivligiga qarab aniqlanadi. geokimyoviy qidiruv ishlarida spektral tahlillar bir qator afzallik tomonlari uchun keng qo`llaniadi. mazkur tahlil usuli yordamida bir vaqtning o`zida o`rganilayotgan obektda 70 dan ortiq elementni aniqlash mumkin. atom-absorbtsiya tahlili geokimyoviy qidiruv ishlarida atom-absorbtsiya spektrometriya usuli yaqin vaqtlardan boshlab qo`llanila boshlanishiga qaramasdan uning qo`llanilishi uzluksiz tarzda kengaymoqda. mazkur usul bir vaqtning o`zida bitta namuna eritmasidan 40qa yaqin elementning miqdorini aniqlash mumkinligi bilan geokimyoviy tadqiqotlardagi juda ham qimmat tahlil usullardan biri hisoblanadi. tahlil qilish uchun namunalar eritma holiga o`tkaziladi. keyin eritma atom-absorbtsion spektrofotometrning kamerasiga solinadi …

4 / 25

aliz qilishning mazkur usuli faqatgina so`ngi yillarda keng qo`llanila boshlandi. bu usul minerallarning radioktivligini, γ-kvantli jinslarni va ikkilamchi radioktiv nurlanishni o`lchashga asoslangan. odatda nurlantirish izotop manbalar yoki ixcham (portativ) rentgent trubkalari orqali olib boriladi. bu tavsiliy litokimyoviy tadqiqotlar jarayonida radioaktiv indikator-elementlar bilan madanlashgan hududlarni aniqlash imkonini beradi. rentgen spektral tahlili tog` jinslarini silikatli tahlililn o`tkazish uchun ham samarali qo`llanilib kelimoqda. bunda krf-18, arl-7200, pw-1600 va boshqa kvantometrlardan foydalaniladi. mazkur tahlilda aniqlangan oksidlar miqdori yig`indisi 98.5 dan 101.5% gacha o`zgaradi. izotop usuli so`ngi yillarda geokimyoviy tadqiqotlarda izotop tarkibi (jumladan 18o/o16)haqidagima`lumotlar qo`llanilmoqda va bu konlarning shakllanish temperaturasini aniqlash va madan hosil qiluvchi eritmalarningharakatini o`rganish imkonini bermoqda. elempentlarning izotop tarkibi maxsus asbob – mass-spektrometr yordamida aniqlanadi. geokimyoviy qidiruv tadqiqot usullari geokimyoviy usullar bilan foydali qazilmalarni qidirish ishlarini o`tkazish kon atrofidagi yirik geologik regionlarda va foydali qazilmalarning alohida tanalari atrofida ma`lum kimyoviy elementlarning tarqalish qonuniniyatini bilishni talab etadi. bundan tashqari qanaqa elementlar miqdorining o`zgarishi …

5 / 25

lar assotsiatsiyasi kontsentratsiyasining yuqori qiymatlari kuzatiladigan bir turdagi geokimyoviy viloyatlar holida namoyon bo`ladi. bunday viloyatlarning shakllanishiyer po`stining ma`lum uchastkasining tarixiy rivojlanish davrida shakllanadi. metallogenik provintsiyalar – bu ko`p sonli, genetik jihatdan o`xshash bo`lgan madanli konlar mavjud viloyatdir. metallogeniya asoslari va uning mustaqil fan sifatida rivojlanishida v.a. obruchev, a.e. fersman, s.s. smirnova, yu.a. bilibina, v.a. kuznetsova, n.p. laverova, i.g. magakyan, e.a. radkevich, v.i. smirnov, g.a. tvarchrelidze, e.t. shatalov, a.d. sheglov va boshqa olimlarning mehnatlari muhim ahamiyat kasb etgan. foydali qazilma konlari va geokimyoviy oreollar foydali qazilma konlari –yer po`stining shunday qismiki, unda tabiiy yo`l bilan to`plangan mineral mahsulotlarni qazib olish va qayta ishlash miqdori, sifati va foydali qazilmalarni yotish sharoitlariga bo`yicha ayni paytdagi iqtisodiy sharoitda foydali. barcha foydali qazilma konlari shartli ravishda to`rtta guruhga bo`lish mumkin: madanli (metalli), nomadan (nometall), yonuvchi (kaustobiolitlar) va gidromineralli. birinchi guruhdagi foydali qazilmalarni sanoat qiymati madanli elementlar bilan baholanadi va ular madan minerallari tarkibida izomorf shaklda …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geokimyo"

atmosfera- gidrosfera- biosfera geokimyosi nazariy geokimyo. geokimyoda qidiruv va analitik usullar. elementlarning geokimyoviy tasniflari reja: 1. nazariy geokimyo. 2. fanning maqsadi va vazifalari, tarixi.. 3.geokimyoda analitik usullar. 4.elementlarning geokimyoviy tasniflari 5.geokimyoviy tadqiqot usullari. geokimyo geokimyo - yerning kimyoviy tarkibi, kimyoviy elementlar va ularni barqaror izotoplarining yer geosferalari: litosfera, atmosfera, gidrosfera va biosfera bo’ylab hududiy tarqalishi, migratsiyasi va xossalarini o’rganadi. geokimyo atamasini fanga 1838- yil shveytsariyalik kimyogar k.f.shyonbeyn kiritgan. fan xx asr boshlarida geografiya - geologiya - kimyo fanlari integratsiyasi natijasida shakllandi. v.i.vernadskiy(rosssiya), v.m.goldshmidt(norvegiya), a.y.fersman(rossiya) ...

This file contains 25 pages in PPTX format (4.0 MB). To download "geokimyo", click the Telegram button on the left.

Tags: geokimyo PPTX 25 pages Free download Telegram