kimyoviy elementlarning tarqalishi va uchramaydigan shakllari

PPTX 20 pages 3.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

prezentatsiya powerpoint tabiatda kimyoviy elementlarning tarqalishi va uchrash shakllari. geologik jarayonlarda kimyoviy elementlar ko`chishining (migratsiyasi) asosiy omillari reja: kimyoviy elementlarning uchrash shakllari: qattiq, suyuq, gazsimon, kolloidsimon va b.lar). geologik jarayonlarda kimyoviy elementlarning harakati. kimyoviy elementlarning tarqalishi va to`planish sabablari. kimyoviy elementlarning yer po`stidagi migratsiyasi (ko`chishi). ko`chishning tashqi omillari: xarorat, bosim, oksidlanish-qaytarilish potentsiali va boshqalar. ko`chishning ichki omillari: atom va ion radiuslari, valentligi, kimyoviy bog`lanish turlari va boshqalar. moddalar agregat holati modda — tinch holatda massaga ega boʻlgan zarralar majmui; umumiy tinchlik massasi nolga teng boʻlmagan elementar zarralar (asosan, elektron, proton va neytron). m. gaz, su-yuklik, qattiq jism va plazma holida boʻladi. m. — materiyanmt asosiy shakllaridan biri. kvant mexanika, elektrodinamika va elementar zarralar fizikasi taraqqiyoti natijasida fizik reallikning m.dan boshqa shaklda — maydon shaklida boʻlishi ham aniqlandi. kimyoda m.ni bir kimyoviy element atomlaridan iborat oddiy va kimyoviy birikmalardan tuzilgan murakkab m. larga boʻlish qabul qilingan moddaning agregat holatlari — ayni …

2 / 20

kristallanib muzga aylanadi; normal bosim va 100° temperaturada esa qaynab bugʻga aylanadi. moddaning qaysi agregat holatda boʻlishi uning tarkibidagi molekulalarning yo oʻzaro bogʻlanish energiyasiga yoki ularning betartib harakatdagi kinetik energiyasiga bogʻliq boʻladi. gazlar gazni tashkil qiluvchi molekulalar orasidagi masofa juda katta boʻlganligidan ularning oʻzaro tortishish kuchlari eʼtiborga olinmaydi. shuning uchun gaz aniq shakl va aniq hajmga ega boʻlmaganligidan oʻzi turgan idishning butun hajmini egallaydi hamda idish shakliga ega boʻladi. gazlar (frans. gaz) — modda holatlaridan biri. har bir modda temperatura va bosim oʻzgarishiga qarab qattiq, suyuq va gaz holatda boʻladi. mac, suv qattiq (muz), suyuq (suv) yoki gaz (bugʻ) holatda boʻlishi mumkin. gazlar molekulalari siqiluvchan, harakatchan, zichligi juda kichik, birbiri bilan tez aralashadi. gazlar tashqi taʼsir boʻlmaganda idish hajmining hammasini egallaydi. gazlar molekulalari orasidagi tortishish kuchi qattiq va suyuq jism molekulalarinikidan ancha kichikdir. normal sharoit (273, 15k temperatura va 1,01 105 pa bosim)da gazlar zichligi suyukliklar zichligiga nisbatan 1000 baravar …

3 / 20

qori temperatura va past bosimdagi gazlarga klapeyron tenglamasini tatbiq qilish mumkin. bosim juda yuqori va temperatura juda past boʻlgan sharoitda van-der-vaals tenglamasi r + -jkw ‘ b) = f rt tatbiq qilinadi. bunda pi = -^g — molekulalarning oʻzaro taʼsiridan paydo boʻlgan ichki bosim, — molekulalarning xususiy hajmi; a — berilgan gazlar uchun oʻzgarmas kattalik. van-der-vaals tenglamasiga boʻysunuvchi gazlar real gazlar deyiladi. normal sharoitda gazlarda issiqlik oʻtkazuvchanlik, diffuziya hodisalari va boshqa ichki hodisalar kuzatiladi. bu hodisalar molekulalarning doimo tartibsiz harakati va bir-biri bilan toʻqnashuvi natijasidir normal sharoitda gazlar oʻzidan elektr toki oʻtkazmaydi, lekin bosim va temperaturaning oʻzgarishi bilan gazlarning bu xususiyati oʻzgaradi. har qaysi real gaz oʻziga xos kritik temperatura (tk) gacha sovitilganda suyuqlikka aylanadi. mas, suv uchun tk=374,2°k, shunda suv bugʻ holatida, kislorod uchun tk=91,14°k, shunda u gaz holatida boʻladi va h.k. gazlar gazlarning barcha turlari moddiy dunyoning ham energetik boshqaruvchisidir, chunki kislorod-azot gazlar aralashmasi yoqilgʻilarni (ichki energiyasi moʻl …

4 / 20

n (metan, etan, propan, butan) gazlardan amalda keng foydalaniladi neftni qayta ishlash gazlarni neftning termokrekingi yoki haydash mahsulotlarining katalitik krekingi, pirolizi hamda katalitik gidrogenlashdan hosil boʻladi. neftning tezlik krekingidan hosil boʻladigan gazlar tarkibi aynan olingan neft turiga, chuqur kimyoviy qayta ishlanganda esa jarayonlar olib borish usullari va sharoitlariga bogʻliq boʻladi neftni chuqur kimyoviy qayta ishlash jarayonida gazlar tarkibida toʻyinmagan gazlar ham hosil boʻladi. bu gazlar sanoatda organik va neft-kimyoviy sintezlarda yarim mahsulot yoki monomerlar sifatida koʻp qoʻllaniladi. respublikamizda koʻkdumaloq "neft-gazokondensat-gaz" konida yoʻlakay gazlardan foydalanish tajribadan oʻtmoqda. bu gazlar tarkibida metan — 89%, etan — 0,3%, propan — 0,2%, butanlar — 0,6%, g. kondensati — 6-7% va boshqa gazlar (n2, co2, h2s) - 1,2% boʻladi. gazlar sanoatda keng ishlatiladi suyukliklar suyukliklarda molekulalar bir-birlariga juda yaqin joylashganliklari tufayli, har bir molekula oʻzining atrofidagi qoʻshni molekulalar bilan oʻzaro taʼsirlashib turadi. bu molekulalar qandaydir vaqt oraligʻida oʻtroq holat deb ataluvchi holatdagi muvozanat vaziyat atrofida …

5 / 20

shaklini oladi. kimyoviy tarkibiga koʻra s. 1 komponentli (sof), 2 komponentli (binar), 3 komponentli va koʻp komponentli (4 va undan ortiq komponentli) suyuq aralashmalar (eritmalar)ga boʻlinadi. fizik tabiatiga koʻra s. normal (odatdagi), suyuq kristallar va kvant suyukliklar (suyuq 4ne, 3ne va ularning eritmalari)ga boʻlinadi. odatdagi s.lar faqat bitta fazaga ega. geliy "ne ikki suyuq fazada — normal va oʻta oquvchan fazalarda, suyuk, kristall moddalar esa normal va bir yoki hatto bir necha anizotrop fazalarda boʻlishi mumkin. normal s. tashqi taʼsir boʻlmaganida makroskopik bir jinsli va izotrop boʻladi. xuddi shu xossalari bilan s. gazga oʻxshaydi, ammo anizotrop kristall qagtiq jismlardan keskin farq qiladi. amorf qattiq jismlar (mas, shisha) oʻta sovitilgan s. boʻlib, odatdagi sdan kinetik harakteristikalari son qiymatlari bilan farq qiladi. agar s. qizdirila boshlansa, uning issiqlik oʻtkazuvchanlik, yopishqoqlik, diffuziya kabi xossalari gazlarning shunday xossalariga yakinlashib boradi. kristallanish temperaturasiga yaqinlashganda esa, kupchilik odatdagi s.larning zichligi, siqiluvchanligi, issiqlik sigʻimi, elektr oʻtkazuvchanligi kabi …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy elementlarning tarqalishi va uchramaydigan shakllari"

prezentatsiya powerpoint tabiatda kimyoviy elementlarning tarqalishi va uchrash shakllari. geologik jarayonlarda kimyoviy elementlar ko`chishining (migratsiyasi) asosiy omillari reja: kimyoviy elementlarning uchrash shakllari: qattiq, suyuq, gazsimon, kolloidsimon va b.lar). geologik jarayonlarda kimyoviy elementlarning harakati. kimyoviy elementlarning tarqalishi va to`planish sabablari. kimyoviy elementlarning yer po`stidagi migratsiyasi (ko`chishi). ko`chishning tashqi omillari: xarorat, bosim, oksidlanish-qaytarilish potentsiali va boshqalar. ko`chishning ichki omillari: atom va ion radiuslari, valentligi, kimyoviy bog`lanish turlari va boshqalar. moddalar agregat holati modda — tinch holatda massaga ega boʻlgan zarralar majmui; umumiy tinchlik massasi nolga teng boʻlmagan elementar za...

This file contains 20 pages in PPTX format (3.7 MB). To download "kimyoviy elementlarning tarqalishi va uchramaydigan shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy elementlarning tarqali… PPTX 20 pages Free download Telegram