tilning ijtimoiy tabiati.

PPTX 29 pages 11.0 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.0 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint 2- mar’ruza mashg’uloti. tilning ijtimoiy tabiati. reja: 2.1.tilning jamiyatdagi ko’rinishlari. 2.2.me’yorlashtirilgan tillar. adabiy til va shevalar. 2.3.til va jamiyatning o’zaro ta’siri. 2.4.tillar chatishuvi masalasi. kreaol tillar. pijin tillari. substrat va superstrat hodisasi. 2.5.millatlararo tillar. xalqaro tillar. sun’iy tillar. 1.tilning jamiyatdagi ko’rinishlari. til jamiyatda yagona, bir xil holda mavjud emas. u turli ijtimoiy, hududiy, madaniy omillar ta’sirida ko‘p shaklda va ko‘rinishda mavjud bo‘ladi. tilning jamiyatdagi bu ko‘rinishlari uning ijtimoiy vazifalarini bajarishini ta'minlaydi va turli ijtimoiy guruhlar ehtiyojlariga moslashadi. 1.adabiy til 2. lahja 3. so’zlashuv tili 4. sotsiolekt 5.jargon va argo 6. ko’p tillilik. adabiy tilning asosiy xususiyatlari: me’yorga solinganligi – adabiy til grammatik, leksik, stilistik me’yorlarga asoslanadi. barqarorligi – kundalik so‘zlashuv tiliga nisbatan barqarorroq, ya’ni o‘zgarishga nisbatan chidamliroq bo‘ladi. umumxalq tili asosida shakllanadi – dialekt va lahjalar ichidan biri asos qilib olinadi (masalan, o‘zbek adabiy tili qarluq lahjasi asosida). ko‘p funksiyaliligi – u axborot uzatish, ta’sir ko‘rsatish, estetik ifoda …

2 / 29

atdan me’yoriy shaklga solingan ko‘rinishidir. bu til jamiyat tomonidan tan olingan va muhim ijtimoiy funksiyalarni bajarishga xizmat qiladi. adabiy til me’yorlari fonetik orfografik orfoepik stilistik punktuatsion grammatik leksik adabiy til – bu me’yorlashtirilgan tilning amaliy shakli bo‘lib, u jamiyatda keng qamrovli ijtimoiy aloqa vositasi sifatida xizmat qiladi. u og‘zaki va yozma shaklda mavjud bo‘ladi, yuqori darajada madaniylashgan va sistemalashgan bo‘ladi. shevalar – tildagi hududiy farqlar asosida shakllangan nutq shakllaridir. ular asosan og‘zaki shaklda mavjud bo‘lib, ma’lum geografik hududlarda yashovchi aholining so‘zlashuv vositasidir. adabiy til sheva 3.til va jamiyatning o’zaro ta’siri. til va jamiyat bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan tizimlardir. til jamiyatda shakllanadi, uning ehtiyojlariga xizmat qiladi va o‘z navbatida jamiyat tildan foydalanish orqali rivojlanadi. shuning uchun til va jamiyat bir-biriga o‘zaro ta’sir ko‘rsatadi va bu ta’sir ikki yo‘nalishda kechadi: jamiyatdagi siyosiy, iqtisodiy, madaniy, ilmiy va texnologik o‘zgarishlar tilning tarkibiga, tuzilishiga va qo‘llanilish sohalariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi jamiyatdagi siyosiy, iqtisodiy, madaniy, …

3 / 29

– inson tafakkurining kalitidir” (e. sapir) 2.4.tillar chatishuvi masalasi. kreaol tillar. pijin tillari. substrat va superstrat hodisasi. 1.til tabiiy-biologik hodisa emas. 2.tilning mavjud bo‘lishi va uning taraqqiyoti tabiat qonunlariga bog‘liq emas. 3.til kishilarning tabiatiga, irqiga, nasliga aloqador emas. 4.jamiyat bo‘lib uyushgan kishilargina aloqa-munosabat vositasi bo‘lgan tilga ega. sotsiolingvistikadagi me’yoriylik mezoni deyilganda tilning muayyan me’yorlar asosida muvofiqlashtiriluvi tushuniladi. til grammatikasiga oid qonun-qoidalarning yaratilishi me’yorlashtirishning muhim omillaridan hisoblanadi. me’yorlashtirilgan til muayyan jamiyatning ehtiyoji uchun xizmat qiladigan, muayyan qonun-qoidalar asosida muvofiqlashtirilgan milliy-adabiy tildir. polyak olimi l. zamengof tomonidan yaratilgan esperanto tili sun’iy til hisoblanadi. bu tilning lug‘aviy asosi yevropa tillaridan olingan, grammatikasi agglyutinativ xarakterda, grafikasi lotin yozuvi asosida. kreol tillar yevropa mustamlakachilarining afrikaliklar, sharq mamlakatlari xalqlari va amerika hindulari bilan muloqoti natijasida mahalliy aholi tillariga yevropa tillari (fransuz, ingliz, portugal) xususiyatlarining singishidan hosil bo‘lgan tillardir pijin tillar ham yevropa tillari bilan mahalliy tillarning aralashuvidan yuzaga keladi. lekin pijin tillarida so‘zlashadigan jamiyat yo‘q (kreol …

4 / 29

lakatlarda o‘rganiladi va qo‘llaniladi xalqaro tashkilotlar, ilm-fan, texnologiya, diplomatiya tili sifatida ishlatiladi lingua franca (umumiy aloqa tili) sifatida tan olingan eng keng tarqalgan xalqaro tillar: ingliz tili ispan tili fransuz tili arab tili sun’iy tillarning maqsadlariga ko‘ra turlari: xalqaro sun’iy tillar – universal aloqa uchun mo‘ljallangan (esperanto) falsafiy tillar – mantiqiy tizimga asoslangan (loglan, lojban) fantastik tillar – badiiy asarlar uchun yaratilgan (klingon – “star trek”, elfish – “lord of the rings”) ilmiy-eksperimental tillar – lingvistik tajriba uchun mashhur sun’iy til – esperanto: til nima sababli ijtimoiy hodisa hisoblanadi? til jamiyatda qanday vazifalarni bajaradi? tilning kommunikativ vazifasini izohlang. til va jamiyat o‘rtasidagi bog‘liqlikni tushuntiring. ijtimoiy muhit til rivojiga qanday ta’sir qiladi? til qanday qilib millat xotirasi hisoblanadi? til ijtimoiy tabaqalarga qanday moslashadi? jamiyatdagi o‘zgarishlar tilga qanday ta’sir qiladi? til orqali qanday ijtimoiy qadriyatlar uzatiladi? jamiyatning qaysi jihatlari tilga kuchli ta’sir qiladi? til qanday ijtimoiy belgi sifatida namoyon bo‘ladi? til milliy …

5 / 29

i me’yorlashtirish jarayoni qanday ijtimoiy ehtiyojlardan tug‘iladi? til qanday qilib ijtimoiy boshqaruv vositasi bo‘la oladi? tilshunoslikda “ijtimoiy determinant” tushunchasini tushuntiring. nega har bir jamiyat o‘zining umumiy aloqa tiliga ega bo‘lishga intiladi? foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati sharipov sh. sh. – umumiy tilshunoslik. – toshkent: o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006. yo‘ldoshev a. – tilshunoslikka kirish. – toshkent: fan, 2002. bozorov m. b. – tilshunoslikka kirish. – toshkent: fan, 2008. sultonov m. – umumiy tilshunoslik asoslari. – toshkent: o‘zbekiston, 1996. e’tiboringiz uchun rahmat! image1.jpg image2.png image3.jfif image4.jpg image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.png image9.png image10.png image11.png image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg image18.jpg image19.png image20.png image21.jpg image22.png image23.jfif /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilning ijtimoiy tabiati."

prezentatsiya powerpoint 2- mar’ruza mashg’uloti. tilning ijtimoiy tabiati. reja: 2.1.tilning jamiyatdagi ko’rinishlari. 2.2.me’yorlashtirilgan tillar. adabiy til va shevalar. 2.3.til va jamiyatning o’zaro ta’siri. 2.4.tillar chatishuvi masalasi. kreaol tillar. pijin tillari. substrat va superstrat hodisasi. 2.5.millatlararo tillar. xalqaro tillar. sun’iy tillar. 1.tilning jamiyatdagi ko’rinishlari. til jamiyatda yagona, bir xil holda mavjud emas. u turli ijtimoiy, hududiy, madaniy omillar ta’sirida ko‘p shaklda va ko‘rinishda mavjud bo‘ladi. tilning jamiyatdagi bu ko‘rinishlari uning ijtimoiy vazifalarini bajarishini ta'minlaydi va turli ijtimoiy guruhlar ehtiyojlariga moslashadi. 1.adabiy til 2. lahja 3. so’zlashuv tili 4. sotsiolekt 5.jargon va argo 6. ko’p tillilik. adabiy tilning asos...

This file contains 29 pages in PPTX format (11.0 MB). To download "tilning ijtimoiy tabiati.", click the Telegram button on the left.

Tags: tilning ijtimoiy tabiati. PPTX 29 pages Free download Telegram