amaliy mashg’ulot

PPTX 45 pages 3.7 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPTX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

nafas olish sistemasi kasalliklari kashandalik fan: gigiyena va tibbiy ekologiya o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi 6-amaliy mashg’ulot ishlab chiqarish muhiti havosida changni aniqlash va baholash. www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: nafas olish organi tuzilishi va vazifalari. bronh va o’pkaning o’tkir yallig’lanish kasalliklari. o’tkir va surunkali branhit kasalligi. kashandalik www.arxiv.uz ishlab chiqarish korxonalarida eng ko’p tarqalgan salbiy omillardan biri chang hisoblanadi. chang deb, zarrachlarning diametri mm ning bir necha ulushidan milimikronlargacha kattalikka ega bo’lgan qattiq zarrachalarning havo muxitida muallaq holda bo’lishiga aytiladi va ularni aerozollar deb nomlash ham mumkin. changlar tabiatda hosil bolishiga qarab ikki xil bo’ladi: tabiiy va sun‘iy. tabiiy changlar – tabiatda hosil bo’ladigan changlar (shamollar ta‘sirida hosil bo’ladigan changlar, vulkon changlari va boshqalar). sun‟iy changlar – inson faoliyati natijasida (biron bir buyumga ishlov berish natijasida) hosil bo’ladi. www.arxiv.uz sanoat changlari kelib chiqishi bo’yicha quyidagicha bo’lishi mumkin: organik— o’simlik changlaridan tashkil topgan (paxta, daraxt, tamaki, …

2 / 45

sh va boshqalar). bunda dispers faza sifatida chang zarrachalari, dispersli muhit esa - havo hisoblanadi. gigiyenik ahamiyatga faqat havo muxitida bo’ladigan changning konsentratsiyasigina emas, balki uning kelib chiqishi, kattaligi va chang zarrachasining tabiati xam muhimdir. chang zarrachalarining shakli uning qanday hosil bo’lishiga bog’liq. chang zarrachalarining katta-kichikligi bo’yicha (chang dispersligi) katta dispersli (chang zarrachlarining kattaligi - 10 nm), o’rta dispersli (5-10 nm), kichik dispersli (0,25 - 0,5 nm) va ultrakichik dispersli (0,25 nm dan kichik) changlarga bo’linadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz changning kimyoviy tarkibi katta gigiyenik ahamiyatga ega, chunki changning organizmga ta‘sir ko’rsatish harakteri unga bog’liq bo‘ladi va quyidagilarga farqlanadi: fibrogenli, qo’zgatuvchi yoqi qichituvchi, toksik (zaxarli), allergenli ta‘sirlar. fibrogenli ta‘siri: changga oid patologiya va eng ko’p va og’ir kechadigan kasb kasalliklariga kiradi. chang ta‘siri natijasida spetsifik va nospetsifik kasb kasalliklari kelib chiqadi. spetsifik kasb kasalligiga pnevmokoniozlarni kiritish mumkin. «pnevmokoinoz» atamasini tibbiyotga 1866 yili senker kiritgan, pnevmokoinoz so‘zining ma‘nosi yunoncha so‘zdan olingan bo‘lib, «pnevmon»- …

3 / 45

z silikoz kasalligi pnevmokoniozlar orasida eng ko’p tarqalgan va bu kasallikning kelib chiqish tezligi changning havodagi konsentratsiyasigagina bog’liq bo’lmay, balki uning organizmga ta‘sir etish muddatiga, chang tarkibidagi azod kremniy oksidining foizdagi miqdoriga bog’liqdir. shuning uchun "zaxarsiz" bo’lgan changlarga gigiyenik me‘yor ishlab chiqishda uning tarkibidagi azod kremniy oksidining foizdagi miqdori inobatga olinadi. pnevmokaniozlar ko’pincha sil kasalligi kabi og’ir asoratlar sababli bo’ladi. pnevmokaniozlarning tuberkulyoz bilan birikishi kaniotuberkulyoz deb ataladi. www.arxiv.uz silikoz azod kremniy (ii)- oksid (qum tuproq changi) uzoq vaqt davomida (yillar davomida) nafas bilan tushib turganda paydo bo’ladigan kasallik, bu kasallikda o’pka chandiq bo’lib qoladi. silikoz chang chiqadigan korxonalarda, ko’mir va ruda konlarida, metall quyish jarayonida toshtaroshchilar, shishataroshlovchilar, quymalarni qum bilan tozalovchilar shuningdek, o’tga chidamli moddalar ishlab chiqaruvchi ishchilarda uchraydi. tarkibida 10% dan ortiq kremniy 2-oksid bo’lgan changlar silikoz kasalligini sababchisidir. korxona sharoitida u faqat 0,01 dan 5 nm diametrgacha chang zarrachalari bor joylarda uzoq muddat ishlaganda paydo bo’ladi. pnevmokoinoz turlari …

4 / 45

a og’ir sklerotik o’zgarishlar bilan namoyon bo’ladi. shu bilan bir qatorda ma‘lum o’zgarishlar asab, limfa, yurak- tomir sistemasida, me‘da va ichakda hamda boshqa a‘zolarda kuzatiladi. www.arxiv.uz demak, silikoz umumiy kasallik bo’lib, o’pka to’qimalarida bir qator o’zgarishlar paydo bo’lishiga olib keladi. chunonchi, bronxlarning elastikligi pasayadi, ba‘zi hollarda spazma shishi kuzatiladi. o’pkadagi sklerotik o’zgarishlar kichik qon aylanish doirasiga ham ta‘sir qiladi. bunday hollarda elektrokardiogrammada yurakning elektrik o’qi o’ngga engashishi-bu esa yurakning o’ng qorinchasi kengayishi bilan ifodalaniladi. pnevmokoinoz bilan og’rigan odamlar o’pkasida ikki xil-tugunchali hamda tarqalgan sklerotik (diffuz-sklerotik) turdagi morfologik o’zgarishlar kuzatiladi. silikozga faqatgina sifatli va ishonchli rentgenogramma belgilariga qarab tashxis qo’yish mumkin. www.arxiv.uz klinik-rentgenologik o‘zgarishlariga qarab silikoz 3 bosqichga bo‘linadi. 1 bosqichda. rentgenogrammada o’pkada tomirlar-bronxlar o’zgarishlarga uchraganligi, bronxlarning ikkiga bo’lingan qismi kengaygani, o’pkada 1 mm hajmli (ko’z bilan yomon ajrata olinadigan) tugunchalar borligi kuzatiladi. bu davrda kasallar ko’krak qisishi og’rishi, jismoniy ish qilganda xansirash, balg’amsiz quruq yo’taldan shikoyat qiladilar. tekshirishlarda o’pka chetlarida …

5 / 45

roz, plevrit, yurak-o’pka etishmovchiligining boshlang’ich davri ro’y-rost belgiladilar. o’pka hajmi kengayadi, daqiqalik hajmi ortadi. agar bunga o’pka sili qo’shilsa, soe oshadi, o’pkada silga xos o’zgarishlar kuzatiladi, harorati subfibril darajada turadi, ishtaha pasayadi, bemor ishga uncha yaramay qoladi va hakozo. www.arxiv.uz iii bosqichda.o’pkadagi tugunchalar miqdori va hajmi ko’payadi, kichik tugunchalar bir-biriga qo’shilib, kattaroq tuguncha (o’smaga o’xshash) hosil qiladi. emfizema rivojlanib, deyarli o’pkaning hamma sohasini egallaydi. nafas qisishi kechasi zo’rayadi, bemor qattiq yo’talib, balg’am tashlaydi. uyqusizlik, lablarning ko’karishi kuzatiladi. o’pka sathida emfizema alomati va qattiqlashgan joylar aniqlanadi. bu bosqichda o’pka yuragi (cor pulmonali) rivojlanib, qon aylanishi buzilishi i-iii darajaga etadi. ko’pincha silikozga o’pka sili kasalligining og’ir turi qo’shiladi. nafas qisishi, yo’tal, ko’krak qafasidagi og’riq shu bosqichga xos xususiyatdir. odatda, silikoz traxeya va bronx shilliq pardasining surunkali yallig’lanishi bilan kechadi. changlar orqali yuzaga keladigan nospetsifik kasalliklar: bronxit, traxeit, konyuktivit, teri to’qimalarini yallig’lantirib dermatit, ter va moy bezlari yo’llarini berkitib qo’yib, yiringli teri kasalliklarini …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amaliy mashg’ulot"

nafas olish sistemasi kasalliklari kashandalik fan: gigiyena va tibbiy ekologiya o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi 6-amaliy mashg’ulot ishlab chiqarish muhiti havosida changni aniqlash va baholash. www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: nafas olish organi tuzilishi va vazifalari. bronh va o’pkaning o’tkir yallig’lanish kasalliklari. o’tkir va surunkali branhit kasalligi. kashandalik www.arxiv.uz ishlab chiqarish korxonalarida eng ko’p tarqalgan salbiy omillardan biri chang hisoblanadi. chang deb, zarrachlarning diametri mm ning bir necha ulushidan milimikronlargacha kattalikka ega bo’lgan qattiq zarrachalarning havo muxitida muallaq holda bo’lishiga aytiladi va ularni aerozollar deb nomlash ham mumkin. changlar tabiatda hosil b...

This file contains 45 pages in PPTX format (3.7 MB). To download "amaliy mashg’ulot", click the Telegram button on the left.

Tags: amaliy mashg’ulot PPTX 45 pages Free download Telegram