hujjat til va uslubi

PPTX 13 pages 518.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 518.3 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

powerpoint 演示文稿 hujjat tili va uslubi 102 mtpp ergasheva oyshabonu o‘zbek hujjatchiligini shakllantirish va takomillashtirishdagi eng muhim va dolzarb masalalardan biri hujjatlarning tili va uslubi masalasidir. hujjat tayyorlash va rasmiylashtirishda eng avvalo o‘zbek tilining barcha asosiy qonuniyatlari va qoidalarini ma’lum darajada tasavvur etish zarur. hujjatlar matniga qo‘yiladigan eng muhim talablardan biri xolislikdir. hujjatlar rasmiy munosabatlarni ifodalovchi va qayd etuvchi rasmiy yozma vositalar sifatida axborotni xolis aks ettirmog‘i lozim. shuning uchun hujjatlar tilida so‘z va so‘z shakllarini qo‘llashda muayyan chegaralanishlar mavjud. xususan, rasmiy ish uslubida kichraytirish-erkalash qo‘shimchalarini olgan so‘zlar, ko‘tarinkitantanavor yoki bachkana so‘zlar, dag‘al so‘zlar, tor doiradagi kishilargina tushunadigan so‘zlar, o‘xshatish, jonlantirish, mubolag‘a, istiora, tashxis kabi obrazli tafakkur ifodasi uchun xizmat qiluvchi usullar ishlatilmaydi. ularning ishlatilishi hujjatlar matnidagi ifodaning noxolisligiga olib keladi. hujjat matni aniqlik, ixchamlik, lo‘ndalik, mazmuniy to‘liqlik kabi talablarga ham javob berishi kerak. bu talablarga javob bera olmaydigan hujjat chinakam hujjat bo‘la olmaydi, bunday hujjat ish yuritish jarayoniga xalaqit …

2 / 13

n, tayinlansin, eshitildi, qaror qilindi, ko‘rib chiqildi, ko‘rsatib o‘tildi kabi. hujjatlardagi gap qurilishi, odatda, tasniflash, mayda qismlarga ajratishga, qayd etuvchi va qaror qiluvchi qismlarning birligiga, umuman, sabab-oqibat va shart-oqibat munosabatlariga asoslanadi. shuning uchun ham hujjatlarda nisbatan uzun jumlalar, murakkablashgan, uyushiq bo‘lakli gaplar ko‘p qo‘llanadi. lekin gap tarkibida odatdagi so‘z tartibiga qat’iy rioya qilinadi, badiiy va boshqa asarlarda mumkin bo‘lgan g‘ayriodatiy so‘z tartibiga yo‘l qo‘yilmaydi. hujjatlarning mohiyati va maqsadiga muvofiq ravishda ularda so‘roq va undov gaplar deyarli qo‘llanmaydi, asosan, darak va buyruq gaplar ishlatiladi. zero, hujjatlarda tilning ikki vazifasi xabar berish (informativ) va buyurish (volyuntativ) vazifalari amalga oshadi. masalan, ma’lumotnomada axborot ifodalanadi, buyruqda buyurish aks etadi, majlis bayonida esa ham axborot («eshitildi...»), ham buyurish («qaror qilindi..») o‘z ifodasini topadi. hujjatlar matni birinchi shaxs yoki uchinchi shaxs tilidan yoziladi. yakka rahbar nomidan yoziladigan farmoyish hujjatlari (buyruq, farmoyish, ko‘rsatma kabilar) birinchi shaxs tilidan bo‘ladi. shuningdek, ayrim shaxs tomonidan yozilgan hujjatlar (ariza, tushuntirish xati …

3 / 13

inki, har bir hujjat turining mohiyati va maqsadi bilan bog‘liq ravishda o‘ziga xos qoliplashgan sintaktik tuzilmalar shakllana boradi. masalan, buyruqda quyidagicha qoliplashgan tuzilmalar qo‘llanishi mumkin: 1)«... ...so‘m maosh bilan ...lavozimiga tayinlansin»; 2)«...o‘z xohishiga ko‘ra ...lavozimidan bo‘shatilsin»; 3)«...boshqa ishga o‘tganligi munosabati bilan ...la vozimidan bo‘shatilsin»; 4)«...ga ...dagi faol va samarali ishtiroki uchun tashakkur e’lon qilinsin»; «...ga o‘z bo‘limida intizomni bo‘shashtirib yuborganligi uchun hayfsan e’lon qilinsin» va h.k. yoki xizmat yozishmalarida mana bunday qoliplash gan so‘zlardan foydalanish mumkin: «sizga ...ni ma’lum qilamiz»; «sizga ...ni bildiramiz»; «sizga ...ni eslatamiz»; «... yordam tariqasida...» «... munosabati bilan...» «...qaroriga muvofiq ravishda...» «...ga korxona ma’muriyati qarshi emas»;«...ga korxona kafolat beradi» va h.k. hujjatdagi fikrni aniq, lo‘nda bayon qilishda xat boshi (abzats) ning ahamiyati ham katta. har bir yangi, alohida fikr xat boshi bilan ajratilishi, bir xat boshidan ikkinchi xat boshigacha bo‘lgan matn 4–5 jumladan oshmasligi maqsadga muvofiq. hujjatchilikda imlo va tinish belgilari masalasiga alohida e’tibor qilish kerak. …

4 / 13

5 / 13

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujjat til va uslubi"

powerpoint 演示文稿 hujjat tili va uslubi 102 mtpp ergasheva oyshabonu o‘zbek hujjatchiligini shakllantirish va takomillashtirishdagi eng muhim va dolzarb masalalardan biri hujjatlarning tili va uslubi masalasidir. hujjat tayyorlash va rasmiylashtirishda eng avvalo o‘zbek tilining barcha asosiy qonuniyatlari va qoidalarini ma’lum darajada tasavvur etish zarur. hujjatlar matniga qo‘yiladigan eng muhim talablardan biri xolislikdir. hujjatlar rasmiy munosabatlarni ifodalovchi va qayd etuvchi rasmiy yozma vositalar sifatida axborotni xolis aks ettirmog‘i lozim. shuning uchun hujjatlar tilida so‘z va so‘z shakllarini qo‘llashda muayyan chegaralanishlar mavjud. xususan, rasmiy ish uslubida kichraytirish-erkalash qo‘shimchalarini olgan so‘zlar, ko‘tarinkitantanavor yoki bachkana so‘zlar, dag‘al so‘zl...

This file contains 13 pages in PPTX format (518.3 KB). To download "hujjat til va uslubi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujjat til va uslubi PPTX 13 pages Free download Telegram