eritmalar

DOCX 9 pages 65.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.0 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

tabiatda va texnikada eritmalarning katta ahamiyati bor. o`simliklar moddalarni eritmalar holida o`zlashtiradi. ovqatning hazm bo`lishi oziq moddalarning eritmaga o`tishi bilan bog`liq. tabiatdagi barcha suvlar hamda fiziologik suyuqliklar-qon, limfa va boshqalar eritmalar hisoblanadi. ko`pchilik kimyoviy reaksiyalar eritmalarda sodir bo`ladi. eritmalar deb ikki yoki undan ko`p komponentlar (tarkibiy qismlar) va ularning o`zaro ta`sir mahsulotlaridan tarkib topgan bir jinsli sistemalarga aytiladi. masalan, h2so4 ning eritmasi erituvchidan-suvdan (birinchi komponent), erigan moddadan-kislotadan (ikkinchi komponent) va ularning o`zaro ta`sir mahsulotlaridan-gidratlangan ionlardan: h+, hso4-, so42- lardan tarkib topgan bo`ladi. agregat holatiga ko`ra eritmalar suyuq, qattiq va gazsimon holatda bo`ladi. suyuq eritmalarga moddalarning suvdagi eritmalari; qattiq eritmalarga metallarning qotishmalari; gazsimon eritmalarga gazlarning aralashmalari va havo misol bo`la oladi. bular orasida eng katta ahamiyatga ega bo`lgani suyuq (suvdagi) eritmalardir. har qanday eritmaning muhim hususiyati uning tarkibi hisoblanadi. eritmalar tarkibini son bilan ifodalashning har xil usullari bor: erigan moddning massa ulushi, molyar konsentratsiya va boshqalar. eruvchanlik–bu moddaning suvda yoki boshqa …

2 / 9

an dinamik muvozanatda turgan eritma to`yingan eirtma deyiladi. to`yinmagan eritmada to`yingan eritmadagiga qaraganda kamroq, o`ta to`yingan eritmada esa ko`proq modda bo`ladi. o`ta to`yingan eritmalar ancha beqarordir. idishni salgina chayqatish yoki eritmaga tuz kristalidan qo`shish ortiqcha erigan moddaning cho`kmaga tushishiga sabab bo`ladi. ko`pincha kam eriydigan va amalda erimaydigan moddalar umumiy nom bilan kam eriydigan moddalar deyiladi. eruvchanlik miqdoriy jihatdan to`yingan eritmaning konsentratsiyasi bilan ifodalanadi. ko`pincha u berilgan temperaturada 100 g erituvchida erish mumkin bo`lgan moddaning eng ko`p grammlar soni bilan ifodalanadi. bu miqdor ba`zan eruvchanlik koeffitsienti yoki oddiygina qilib moddaning eruvchanligi deb ataladi. masalan, 18 0c da 100 g h2o da 51,7 g pb(no3)2 eriydi. (ya`ni pb(no3)2 ning eruvchanligi 18 0c da 51,7 ga teng). mavzu;eritmalar.eritmalarturlari 1. eritmalar tarkibining son ifodasi. 2. moddalarning suvda eruvchanligi. 3. erishda bo`ladigan issiqlik hodisalari. 4. moddaning eruvchanligi haqida gapirilganda erishdagi temperaturani albatta ko`rsatish kerak. ko`pincha qattiq moddalarning eruvchanligi temperatura ko`tarilishi bilan ortadi. bu eruvchanlik egri …

3 / 9

mol. erigan moddaning erituvchi bilan kimyoviy o`zaro ta`siri natijasida solvatlar (erituvchi suv bo`lganida gidratlar) deyiladigan birikmalar hosil bo`ladi. bunday birikmalarning hosil bo`lishi jihatidan eritmalar kimyoviy birikmalarga o`xshaydi. rus kimyogari d. i. mendeleyev eritmalarning kimyoviy nazariyasini yaratdi, uni juda ko`p tajribalar bilan asoslab berdi va 1887 yilda “suvdagi eritmalarni solishtirma og`irligiga ko`ra tekshirish” nomli kitobida bayon qilib berdi gazlarning suvda eruvchanligi gaz 1 xajm suvda yutilgan gazning xajm mikdori gaz 1 xajm suvda yutilgan gazning xajm mikdori n2 h2 o2 co2 0,01698 0,1863 0,03220 0,9280 cl2 h2s hcl nh3 2,40 42,36 427,9 748,80 gazlarning suyukliklarda eruvchanligi-adsorbsiya koeffitsienti normal sharoitda bir xajm erituvchida erigan gaz xajmining mikdori bilan ulchanadi.yukoridagi jadvalda ba'zi gazlarning suvda eruv-chanligi kursatilgan. jadvaldan kurinib turibdiki, bir xajm suvda 748,8 xajm ammiak va fakat 0,01698 xajm azot eriydi. nn2, nsl, n2s va sl2 ning suvda yaxshi eruvchanligi ularning suv bilan kimyoviy reaktsiyaga kiri-shuvi bilan tushuntiriladi. gazlarning suyukliklarda erishiga bosim kuchi …

4 / 9

artsial bosimlar konuni.. gazlar aralashmasining bosimi ayrim olingan xar bir gazning partsial bosimlarinig yigindisiga teng. masalan, xavoda 21% o2 va 78% n2 xajm nisbatda buladi. 760 mm simob ustuni barometrik bosimda, kislorodning partsial bosimi temperatura , °s eruvchanlik, 100 g suvga tugri keladigan, g xisobida 0 20 40 60 o2 h2 co2 h2 so2 0,0489 0,0155 0,0188 0,0102 0,0215 0,0182 0,0164 0,0160 1,710 0,878 0,530 0,359 4,67 2,58 1,66 1,19 79,8 39,4 18,8 10,6 760*0,21=159,6 mm simob ustuniga va azotning partsial bosimi 760*0.78=592,8 mm sim. ustuniga teng buladi. genri-dalton konuniga muvofik, gazlar aralashmasidan xar kay-si gaz uzining partsial bosimiga proportsional ravishda eriydi. taksimlash konuni. agarda modda bir-biri bilan aralash-maydigan ikki katlam, ya'ni ikki faza xosil kilgan ikki erituvchida eritilsa, erigan modda ikki fazaga tarkaladi. uning tarkalishi tak-simlanish konuninga buysunadi. bu konun kuyidagicha ta'riflanadi; uzaro aralashmaydigan ikki erituvchi orasida taksimlangan modda kontsentratsiyalarining nisbati uzgarmas temperaturada uzgarmas mikdor bulib, bu muvozanatda ishtirok …

5 / 9

ddaning mollar (mol- molekula ) sonini kursatadi va m xarfi bilan belgilanadi, masalan 1litr eritmada 1 mol n2so4 erigan bulsa (1l eritmada 1g-m=98 g n2so4 bulsa) uni 1m n2so4kurinishda yozish mumkin. 3 normal kontsentratsiya 1 l eritmada erigan moddaning ekvi-valentlari soni bilan ifodalanadi va n yoki n xarfi bilan belgilanadi. 4 reaktsiyasi 1000 g erituvchidan erigan moddaning mol sonlari bilan ifodalanadi. masalan, 1000 g suvda 1 mol, ya'ni 180 g glyukoza erigan bulsa, bunday eritma 1 molyal eritma deb ataladi. noelektrolit moddalar eritmalarining xossalari. suyultirilgan eritmalarning xossalarini urganish moddaning gaz xolati uning eritmadagi xolatiga uxshashini kursatadi. gaz mole-kulalari uzining tartibsiz xarakati tufayli idishning butun xajmini mumkin kadar egallashga intiladi. ular bir-biridan shunday masofada joylashadiki, molekulalarning uzaro ta'siri amalda nolga yakin buladi, shuning uchun xam gaz molekulalari istalgan yunalishda xarakat kiladi. xuddi shunga uxshash xodisa suyultirilgan eritmalarda xam kuzatiladi. erigan modda molekulalari eritmaning kontsentratsiyasi yukori joydan kontsentratsiya past joyga kuchish xodisasi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eritmalar"

tabiatda va texnikada eritmalarning katta ahamiyati bor. o`simliklar moddalarni eritmalar holida o`zlashtiradi. ovqatning hazm bo`lishi oziq moddalarning eritmaga o`tishi bilan bog`liq. tabiatdagi barcha suvlar hamda fiziologik suyuqliklar-qon, limfa va boshqalar eritmalar hisoblanadi. ko`pchilik kimyoviy reaksiyalar eritmalarda sodir bo`ladi. eritmalar deb ikki yoki undan ko`p komponentlar (tarkibiy qismlar) va ularning o`zaro ta`sir mahsulotlaridan tarkib topgan bir jinsli sistemalarga aytiladi. masalan, h2so4 ning eritmasi erituvchidan-suvdan (birinchi komponent), erigan moddadan-kislotadan (ikkinchi komponent) va ularning o`zaro ta`sir mahsulotlaridan-gidratlangan ionlardan: h+, hso4-, so42- lardan tarkib topgan bo`ladi. agregat holatiga ko`ra eritmalar suyuq, qattiq va gazsimon holatd...

This file contains 9 pages in DOCX format (65.0 KB). To download "eritmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: eritmalar DOCX 9 pages Free download Telegram