ma’ruza. qon fiziologiyasi

DOCX 18 pages 42.7 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.7 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

14. ma’ruza. qon fiziologiyasi. reja: 1. qon sistemasi haqida tushuncha. 2. qon plazmasining tarkibi. 3. qonning fizik va kimyoviy xossalari. 4. qonning shaklli elementlari. tayanch iboralar: qon, albumin, globulin, fibrinogen, eritrotsit, leykotsit, trombotsit, osmotik bosim, qonning yopishqoqligi, izotonik, gipertonik, gipotonik, onkotik bosim, bufer tizimi. qon sistemasi haqida tushuncha. qon, limfa, to’qima, orqa miya, plevral, bo’g’im va boshqa suyuqliklar organizm ichki muhitini tashkil kiladi. bular ichidan to’qima suyuqligi haqiqiy ichki muhitni hosil qiluvchi xisoblanadi, chunki u hujayra bilan bevosita aloqada bo’ladi. qon esa bevosita endokard va tomirlar endoteliyasi bilan aloqada bo’lib, ularning xayot faoliyatini ta’minlaydi, boshka a’zo va to’qimalar ishiga to’qima suyuqligi orqali tasir ko’rsatadi. qon va to’qima suyuqligi o’rtasida moddalar, gormonlar, gazlar va biologik faol moddalarning suvda erigan xoldagi almashinuvi tinimsiz sodir bo’ladi. demak, ichki muhit gumoral tashuvchanlikni amalga oshiruvchi bir butun tizim bo’lib, quyidagi halqalardan tashkil topgan: qon – to’qima suyuqligi – to’qima suyuqligi – limfa – qon. bundan …

2 / 18

irlari bo’ylab harakatlanayotgan periferik qon; qon yaratuvchi a’zolar (suyak kumigi, limfa tugunlari, taloq); qonni parchalovchi a’zolar (jigar, talok); va ularni boshqaruvchi nerv-gumoral sistemalari kiradi. qon to’qima sifatida o’ziga xosliklarga ega: 1. uning tarkibiy qismi qon tomirlaridan tashqarida hosil bo’ladi; 2. to’qimaning hujayralararo qismi suyuq moddalardan tashkil topgan; 3. qonning asosiy qismi harakatda bo’ladi. odam va hayvonlar qoni yopiq qon tomirlar halqasida harakatlanadi. qon ikki qismdan: suyuq plazma va shaklli elementlar – eritrotsitlar, leykotsitlar va trombotsitlardan iborat. katta yoshdagi odamlar qonining 40-48 % ni shaklli elementlar va 52-60% ni plazma tashkil qiladi. bu nisbat gematokrit kattaligi (grekcha haima – qon, kritos - kursatkich) deb nomlanadi. qonning asosiy vazifalari. 1. tashuvchilik vazifasi. qon tomirlarda harakat qilib har xil moddalarni: kislorod, karbonat angidrit gazlari, ozuqa moddalar, gormonlar, fermentlar va boshqa moddalarni tashiydi. 2. nafas vazifasi. o’pkadan to’qimalarga 02 ni va to’qimalardan o’pkaga s02 ni olib keladi. 3. oziqlantiruvchi (trofik). qon hazm traktidan kerakli …

3 / 18

amiyat kasb etadi. 7. suv-tuz almashinuvida ishtirok etadi: qon va to’qima orasidagi suv va tuzni bir hilda ushlab turishda katta o’rin egallaydi. 8. himoya vazifasi: leykotsitlarning immunitet hosil qilish va fagatsitozda ishtiroki orqali organizmni himoya qiladi. bundan tashqari qonning suyuq holda ushlab turilishi va qon oqishini to’xtashida (gemeostaz) ni ishtiroki ham himoya funktsiyasiga kiradi. 9. gumoral boshqaruv vazifasi: birinchi navbatda garmonlar va biologik aktiv moddalarning qonda tashilishi. boshqaruv vazifasi tufayli ichki muhit doimiyligi ta’minlab turiladi, modda almashinuvi intensivligi, gemopoez va boshka fiziologik faoliyatlar idora etilib turiladi. 10. kreator bog’lar hosil qilish: qon plazmasi va shaklli elementlari informatsion bog’lar hosil qiluvchi makromolekulalarni tashiydi. hujayra ichki oqsillari sintezini, to’qima tuzilmalari shakllanishini bir hilda ushlab turish va qayta tiklash vazifasini bajaradi. qonning miqdori va tarkibi. odam organizmi vaznining 6-8% ini qon tashkil qiladi, yani o’rtacha uning miqdori 5-6 litrga teng. organizmdagi qon miqdorini aniqlash quyidagicha amalga oshirilishi mumkin: qonga neytral bo’yoq, radioaktiv izatoplar …

4 / 18

dik kislotasi kreatin aminokislotalar 90,5 8 0,3 0,2 0,12 0,03 0,004 0,006 0,008 natriy kaliy kaltsiy magniy xlor gidrokarbonat fosfat sulfat 0,3 0,02 0,012 0,0002 0,35 0,16 0,03 0,02 qon plazmasida oqsildan boshqa azotli birikmalar: oqsillarning gidrolizlanishi natijasida hosil bo’lgan ovqat hazm qilish yo’lidan so’riladigan va protoplazma oqsillarining sintezlanishi uchun hujayralar foydalanadigan moddalar (aminokislotalar, polipeptidlar) va oqsillarning parchalanishi natijasida hosil bo’lib, organizmdan chiqarib tashlanadigan moddalar (mochevina, siydik kislotasi, kreatinin, ammiak) bor. plazmadagi koldik azot deb ataluvchi nooksil azotning umumiy miqdori 30-40 mg% ni tashkil qiladi. uning yarmi mochevinaga to’g’ri keladi. buyraklar etarli ishlamaganda qon plazmasida qoldiq azot juda ko’payib ketadi. qon plazmasida azotsiz organik moddalar: organizm hujayralari uchun asosiy energiya manbai glyukoza (80-120 mg % yoki 4,4-6,7 mmol/l ) va organizm hujayralarining faoliyati natijasida hosil bo’lgan turli organik kislotalar, sut kislotasi ham bor. qon plazmasida mineral moddalar qariyib 0,9% ni tashkil qiladi. ularning tarkibi asosan na+, k+, ca++ kationlari va …

5 / 18

g uchun glyukozali tuz eritmasiga har xil kolloidlar, masalan: suvda eriydigan, yuqori molekulali (mol. og’irligi 1300 dan 100 000 gacha va undan ortiq) polisaxaridlar (bunday preparatlar dekstrin) yoki maxsus usulda ishlangan oqsil preparatlar qo’shiladi. kolloidlar 7-8% mikdorda qo’shiladi. odam qon yo’kotganda qon bosimini tiklash uchun organizmga shunday eritma yuboriladi. biroq bunday eritmalar yaratilganiga qaramay, qon plazmasi qon o’rnini bosuvchi eng yaxshi suyuqlik bo’lib qolmokda. qon plazmasining oqsillari qon plazmasi oqsillarining ahamiyati hilma-hildir. 1. qonning onkotik bosimini hosil qiladi. qon va to’qimalar orasidagi suv almashinuvini ta’minlaydi. 2. oqsillar bufer xossasiga ega bo’lgani uchun qonning kislota ishqor muvozanatini saqlab turadi. 3. oqsillar qon plazmasining muayyan darajada yopishqoq bo’lishini ta’minlaydi, bu esa arterial bosimni ma’lum darajada ushlab turish uchun ahamiyatli. 4. qon plazmasi oqsillari eritrotsitlarning cho’kishiga to’sqinlik qiladi. 5. plazma oqsillari qon ivishida ahamiyati katta (fibrinogen). 6. qon plazmasining oqsillari yuqumli kasalliklar bilan og’rimaslik, ya’ni immunitetning muhim faktori hisoblanadi (globulinlar). 7. qon plazmasining …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza. qon fiziologiyasi"

14. ma’ruza. qon fiziologiyasi. reja: 1. qon sistemasi haqida tushuncha. 2. qon plazmasining tarkibi. 3. qonning fizik va kimyoviy xossalari. 4. qonning shaklli elementlari. tayanch iboralar: qon, albumin, globulin, fibrinogen, eritrotsit, leykotsit, trombotsit, osmotik bosim, qonning yopishqoqligi, izotonik, gipertonik, gipotonik, onkotik bosim, bufer tizimi. qon sistemasi haqida tushuncha. qon, limfa, to’qima, orqa miya, plevral, bo’g’im va boshqa suyuqliklar organizm ichki muhitini tashkil kiladi. bular ichidan to’qima suyuqligi haqiqiy ichki muhitni hosil qiluvchi xisoblanadi, chunki u hujayra bilan bevosita aloqada bo’ladi. qon esa bevosita endokard va tomirlar endoteliyasi bilan aloqada bo’lib, ularning xayot faoliyatini ta’minlaydi, boshka a’zo va to’qimalar ishiga to’qima suyuqligi...

This file contains 18 pages in DOCX format (42.7 KB). To download "ma’ruza. qon fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza. qon fiziologiyasi DOCX 18 pages Free download Telegram