tanqidiy fikrlash

DOCX 14 pages 242.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 242.3 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

13-mavzu. shaxs rivojlanishi jarayonida tanqidiy fikrlashning ahamiyati. to'g'ri qarorni qanday qabul qilish kerak? tdyuu umumta'lim fanlar kafedrasi mudiri g.nosirxodjaeva reja 1. tanqidiy fikrlash tushunchasi va uning mazmun-mohiyati. 2. tanqidiy fikrlashni rivojlantirish fazalari. 3. tanqidiy fikrlashning 14 muhim ko'nikmasi. 4. tanqidiy fikrlashni mustaqil rivojlantirishning usullari. 5. to'g'ri qaror qabul qilish ko'nikmalarini rivojlantirish. 6. to'g'ri qaror qabul qilishni shakllantirish metodikalari. zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy sharoitda oliy ta'limning ustuvor yo'nalishlaridan biri zarur kasbiy bilimga ega, mustaqil va mas'uliyatli qarorlarni qabul qila oladigan, nostandart sharoitlarda ijodiy yondashadigan yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashdir. bu xislatlar yuksak intellektual salohiyatni talab etadigan yuridik kasb egasi uchun o'ta dolzarb bo'lib, buning asosida mavjud muammolarni har tomonlama anglash va uni ijodiy hal etish malakasi shakllanadi. ushbu professional kompetentlik uchun tanqidiy fikrlashning yuqori darajasi muhim ahamiyatga ega. «tanqidiy fikrlash» atamasidan pedagogik muhitda anchadan beri foydalanib kelinadi va turli pedagoglar buni xilma-xil tarzda tushunadilar. ko'pchilik o'qituvchilar va metodistlar uchun tanqidiy fikrlash «yuqori tartibdagi» fikrlashni …

2 / 14

yana xalpern «psixologiya kriticheskogo mishleniya» kitobida tanqidiy fikrlash «fikr yuritishning shunday ko'rinishini anglatadiki, u vazminlik, mantiq va maqsadga yo'naltirilganlik bilan ajralib turadi», deydi. djenni stil, kurt meredit, charlz templarning «tanqidiy fikrlashni rivojlantirish uchun o'qish va yozish» loyihasida quyidagicha ta'kidlanadi: «odam tanqidiy fikrlar ekan, u yoki bu g'oyalar bilan tanishadi, ularni amalga oshirishdagi mumkin bo'lgan oqibatlarini ham e'tiborga oladi. bunda odam bu g'oyalarni dastlab ma'lum darajadagi ishonchsizlik bilan idrok qiladi va qarama-qarshi nuqtai nazarlar bilan taqqoslaydi. ularni asoslash uchun qo'shimcha mulohazalar tizimidan foydalanadi va bular asosida o'z nuqtai nazarini ishlab chiqadi». tanqidiy fikrlash – g'oya va imkoniyatlarning ijodkorlik bilan uyg'unlashuvi, kontseptsiya va axborotlarni qayta fikrlash va qayta qurishdek murakkab jarayondir. tanqidiy fikr egasiga hiyla-nayranglar kamroq ta'sir qiladi, o'zining shaxsiy qarashlar tizimi bo'lgani uchun ular turli xavf-xatardan holi bo'ladilar. tanqidiy fikrlash – bu baholash, xulosa qilish, sharhlash va tahlil qilish kabi asosiy qobiliyatlar majmui. bundan tashqari, tanqidiy fikrlash mantiqdan kelib chiqadi va …

3 / 14

ni egallashlari muhim vazifa hisoblanadi. yangi axborotlarga duch kelar ekan, talabalar uni mustaqil ravishda baholashi, unga turli xil nuqtai nazardan qarashi, undan o'z ehtiyoj va maqsadlari yo'lida foydalana olish imkoniyati to'g'risida xulosa yasay olishlari zarur. haqiqiy tanqidiy fikrlaydigan odam bo'lib etishish uchun talabalar ijodiy fikrlab, o'zini sinab ko'rishi va bunga oid malakalarni egallashi zarur. tanqidiy fikrlash uchun insonda quyidagilar bo'lishi kerak: · o'ziga xos nuqtai nazarga ega bo'lish; · bir fikrdan boshqasining afzalligini asoslash mahorati; · murakkab muammolarni echish mahorati; · bahsni dalillab olib borish; · yagona fikrni ishlab chiqish uchun birgalikda ishlash mahorati; · qarashlar va tasavvurlarga hayotiy tajriba qanday ta'sir qilishini tushunish. amerikalik faylasuf va pedagog j.dyuining aytishicha, talabalar muayyan muammo bilan shug'ullana boshlasalargina ularda tanqidiy fikrlash paydo bo'ladi. «o'quv jarayonining boshlang'ich nuqtasi hisoblangan, biror vaziyat yoki hodisaga tegishli eng muhim savol bu hodisa qanday muammoni vujudga keltirishini anglatadigan savoldir». «faqatgina muayyan muammo bilan kurashib, murakkab vaziyatdan chiqish …

4 / 14

dir. ikkinchidan, axborot tanqidiy fikrlashning natijasi emas, balki uning boshlanishidir. bilim odamni tanqidiy fikrlashga undovchi motiv hisoblanadi. «bo'sh kalla bilan fikrlash qiyin», deyishlari bejiz emas. murakkab fikrni yaratish uchun anchagina «xom ashyo» – dalillar, g'oyalar, matnlar, nazariyalar, ma'lumotlar, kontseptsiyalarni qayta ishlash zarur. har qanday yoshda ham tanqidiy fikrlash mumkin: hatto birinchi sinf o'kuvchilarida ham muayyan hayotiy tajriba va bilimlar mavjud bo'ladi. bolalarning fikrlash qobiliyati o'kitish natijasida yanada takomillashib boradi. hatto juda yosh bolalar ham tanqidiy fikrlash va butunlay mustaqil fikrlash qobiliyatiga ega. aynan tanqidiy fikrlash tufayli odatdagi bilish jarayoni alohidalik va anglashuvchanlik, uzviylik va samaradorlik kasb etadi. uchinchidan, tanqidiy fikrlash, savolning qo'yilishi va hal qilinishi zarur bo'lgan muammoni aniqlashdan boshlanadi. inson o'z tabiatiga ko'ra qiziquvchandir. biz biron-bir yangilikni sezar ekanmiz, albatta, uning mohiyatini bilishni xohlaymiz. qandaydir tarixiy obidani ko'rar ekanmiz, bizda uning ichkarisiga kirish istagi paydo bo'ladi. «barcha hayvonot olamida, – deb yozadi kimyogar va faylasuf mikael poloniy, – uning …

5 / 14

mustahkamlaydi. u boshqa qarorlar bo'lishi mumkinligini ham tan oladi, lekin o'zi tanlagan qaror boshqalarga nisbatan eng mantiqiy va oqilona ekanini isbotlashga harakat qiladi. ishonchli dalillar, unga qarama-qarshi dalillarning mavjud bo'lishi, ularni yo oshirib ko'rsatilishi yoki qabul qilinishi mumkinligini ham hisobga olgandagina yutadi. boshqacha nuqtai nazarlarning tan olinishi ishonchli dalillarning ta'sir kuchini yanada oshiradi. o'ta ta'sirchan dalillar bilan qurollangan tanqidiy fikrlovchi kishi, hatto, katta obro'ga ega bo'lgan fikrga ham qarshi tura oladi, bunday kishining fikrini amalda o'zgartirish mumkin emas. beshinchidan, tanqidiy fikrlash – ijtimoiy ham hisoblanadi (har bir inson ijtimoiy organizmdir). har qanday fikr boshqalar bilan o'rtoqlashilgandagina o'tkirlashadi yoki faylasuf xanna arendt yozganidek, «kimningdir huzurimda bo'lishi, meni barkamollikka erishtiradi». bahslashuvda, o'qiganimizda, muhokamada ishtirok etganimizda, e'tiroz bildirganimizda, boshqalar bilan fikr almashganimizda biz o'z nuqtai nazarimizni aniqlashtiramiz va uni chuqurlashtiramiz. shuning uchun ham tanqidiy fikrlash yo'nalishida ishlaydigan o'qituvchi vazminlik, boshqalarni eshitishga o'rganish, o'z fikriga javobgarlik kabi o'zaro samarali fikr almashish uchun zarur bo'lgan …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tanqidiy fikrlash"

13-mavzu. shaxs rivojlanishi jarayonida tanqidiy fikrlashning ahamiyati. to'g'ri qarorni qanday qabul qilish kerak? tdyuu umumta'lim fanlar kafedrasi mudiri g.nosirxodjaeva reja 1. tanqidiy fikrlash tushunchasi va uning mazmun-mohiyati. 2. tanqidiy fikrlashni rivojlantirish fazalari. 3. tanqidiy fikrlashning 14 muhim ko'nikmasi. 4. tanqidiy fikrlashni mustaqil rivojlantirishning usullari. 5. to'g'ri qaror qabul qilish ko'nikmalarini rivojlantirish. 6. to'g'ri qaror qabul qilishni shakllantirish metodikalari. zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy sharoitda oliy ta'limning ustuvor yo'nalishlaridan biri zarur kasbiy bilimga ega, mustaqil va mas'uliyatli qarorlarni qabul qila oladigan, nostandart sharoitlarda ijodiy yondashadigan yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashdir. bu xislatlar yuksak intell...

This file contains 14 pages in DOCX format (242.3 KB). To download "tanqidiy fikrlash", click the Telegram button on the left.

Tags: tanqidiy fikrlash DOCX 14 pages Free download Telegram