raqobat va monopoliya

PPTX 31 pages 1.5 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

slayd 1 raqobat va monopoliya reja 1. raqobat tushunchasi va uning mohiyati 2. raqobatlashuv usullari va shakllari 3. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari 4. o‘zbekistonda raqobatchilik muhitining vujudga kelishi raqobat umumijtimoiy kategoriya bo’lib, ijtimoiy jarayonlar qatnashchilari o’rtasidagi yahshiroq yashash sharoiti uchun bo’ladigan kurashni anglatadi. u kishilik jamiyati xayotining hamma jabhalariga xos bo’lib, odamlar o’rtasidagi o’z imkoniyatlaridan to’laroq foydalanish, ayrim sohalarda o’z ustunliklarnni namoyon qilish, farovonroq xayot kechirish, jamoa o’rtasida obro’liroq bo’lish uchun bo’lgan kurashni aks ettiradi. kishilarning iqtisodiy faoliyati boshqa faoliyatlarning asosini tashkil qilgani uchun kishilik jamiyati xayotida iqtisodiy sohadagi raqobat muhim rol o’ynaydi. raqobat so’zi lotincha — «concurrentia» so’zidan kelib chiqqan bo’lib, to’qnashmoqni anglatadi. raqobat – bozor sub’ektlari iqtisodiy manfaatlarining to‘qnashuvidan iborat bo‘lib, ular o‘rtasidagi yuqori foyda va ko‘proq naflilikka ega bo‘lish uchun kurashni anglatadi. “raqobat” tushunchasi iste’molchilar va haridorlar o’rtasida ishlab chiqaruvchi va sotuvchilar o’rtasida raqobat ko’proq naflilikka erishish ko’proq foyda olish asosiy maqsadlari hozirgi bozor iqtisodiyotida …

2 / 31

an korxona, hudud va mintaqalarga oqilona joylashtirish imkonini beradi. -innovatsion vazifasi fan-texnika taraqqiyoti yutuqlariga asoslanuvchi hamda bozor iqtisodiyoti sub’ektlarining rivojlanishini taqozo etuvchi turli ko‘rinishdagi yangiliklarning joriy etilishini anglatadi. -moslashtirish vazifasi korxona (firma)larning ichki va tashqi muhit sharoitlariga ratsional tarzda moslashishiga yo‘naltirilgan bo‘lib, ularning shunchaki o‘zini-o‘zi saqlab, iqtisodiy jihatdan yashab qolishidan xo‘jalik faoliyati sohalarining ekspansiyasi (kengayishi)ga o‘tishini bildiradi. -taqsimlash vazifasi ishlab chiqarilgan ne’matlar yalpi hajmi (yalpi ichki mahsulot) ning iste’molchilar o‘rtasida taqsimlanishiga bevosita va bilvosita ta’sir o‘tkazadi. - nazorat qilish vazifasi bozordagi ba’zi ishtirokchilarning boshqa bir ishtirokchilar ustidan monopolistik hukmronlik o‘rnatishiga yo‘l qo‘ymaslikka yo‘naltiriladi. 8 raqobat miqyosiga ko`ra raqobatning turlari tarmoq ichidagi raqobat tarmoq ichidagi raqobat tovar ishlab chiqarish va sotishning qulayroq sharoitga ega bo`lish, qo`shimcha foyda olish uchun bir tarmoq korxonalari o`rtasida boradi. tarmoqlararo raqobat tarmoqlararo raqobat turli tarmoqlar korxonalari o`rtasida eng yuqo`ri foyda normasi olish uchun olib boriladigan kurashdan iborat 9 raqobatning usullari girrom raqobat raqobatlashuvning noan`anaviy, jamiyat tomonidan …

3 / 31

shna-ogaynigarchiliklarni, tanish-bilishlikni, ma`muriy –buyruqbozlikni tan olmaydi narx vosidasida raqobatlashuvida kurashning asosiy usuli bo`lib ishlab chiqaruvchilarning o`z tovarlari narxini boshqa ishlab chiqaruvchilarning shunday mahsulotlarni narxiga nisbatan pasaytirishi hisoblanadi narxsiz raqobat raqobat kurashining asosiy omili tovarlarining narxi emas, balki uning sifati, servis xizmat korsatish, ishlab chiqaruvchi firmaning obro’-e`tibori hisoblanadi narxsiz raqobat usullari ichida marketing muhim ahamiyatga ega bo`lib u mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonidagi talabga moslashtiruvchi tadbirlar tizimidan iborat. bozor iqtisodiyoti sharoyitida talabni yaxshi o`rgangan va istemolchilar ehtiyojlarni to`laroq qondira oladigan korxonalar har doim raqobat kurashida yutib chiqadi raqobatning shakllari mukammal raqobat sharoyitida ishlab chiqaruvchi (yoki sotuvchi) hamda iste`molchi (yoki xaridor) larning soni juda kop bolib, ularning ishlab chiqarish hajmini o`zgartirish o`rqali narx shakillanishiga ta`siri umuman sezilmaydi. nomukammal raqobat sharoyitida ishlab chiqaruvchilar (sotuvchilar) yoki iste`molchilar (xaridorlar) dan birining soni cheklangan bo`lishi ularning bozordagi narxning shakllanishiga sun`iy ta`sir ko`rsatish imkonini beradi. raqobat shakllari sof monopoliya monopolistik raqobat oligopoliya sof raqobat 100 so’m …

4 / 31

tish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiyot ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalar (firma, korporatsiyalar) ning birlashmalari «monopoliya» atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (ya’ni, grekcha «monoc» - yagona, bitta va «poleo» - sotaman) tarkib topsada, biroq uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi monopoliyalarning vujudga kelishiga ta'sir etuvchi omillar 22 monopoliya ishlab chiqarishning to'planishi. olinayogan foyda hajmining oshib borishi korxonalarning yiriklashuviga imkon yaratadi. davlatning protektsionistik siyosati. u chet eldagi raqobatchilarning ichki bozorga kirib borish imkoniyatini yo'qotib, monopoliyalarning paydo bo'lishiga sharoit yaratadi. banklarning faoliyati va moliyaviy siyosati. banklar ning sanoat korxonalarini jadal o'sishiga yordamlashishi bu korxonalarning monopollashuviga zamin yaratadi. 23 monopoliyaning turlari va shakllari oligopoliya monopsoniya sof monopoliya legal monopoliya sun'iy monopoliya tabiiy monopoliya patent tizimi tovar belgilari mualliflik huquqi sindikat kartel trest kontsortsium kontsern x.m.korxonalari temir yo'l transporti suv, gaz, elektr ta'minoti korxonalari monopoliyaning turlari: bozorni qamrab olish darajasiga ko'ra: vujudga kelishi sababi …

5 / 31

- giyasiga erishib, qolgan raqiblarini bu darajaga chiqishiga imkon bermaydi; ishlab chiqarish miqyosi samarasidan unumliroq foydalanish imkonini beruvchi nisbatan yirik hajmdagi kapitalni qo'llaydi; o'z faoliyatini yuqori darajada reklama qilish orqali boshqa raqobatchilarni bozordan siqib chiqarishga harakat qiladi. sun'iy monopoliyalar kartel, sindikat, trest, konsorsium, konsern kabi aniq shakllarda namoyon bo'ladi. sun'iy monopoliyalarning namoyon bo'lish shakllari kartel bitta sanoat tarmog'idagi bir necha korxonalarning uyushmasi bo'lib, uning ishtirokchilari ishlab chiqarish vositalari va mahsulotlariga o'z mulkiy egaligini saqlab qoladi, yaratilgan mahsulotlarni sotish esa kvota, ya'ni mahsulot ishlab chiqarish umumiy hajmidagi har bir ishtirokchining ulushi, sotish narxlari, bozorlarning bo'lib olinishi va h.k. bo'yicha kelishuv asosida amalga oshiriladi. sindikat bir turdagi mahsulot ishlab chiqaruvchi bir necha korxonalarning birlashmasi. bunda ishlab chiqarish vositalariga mulkchilik birlashma ishtirokchilarining o'zida saqlanib qolgani holda, ular tomonilan ishlab chiqarilgan mahsulot maxsus tashkil etilgan yagona sotish tashkiloti orqali amalga oshiriladi. trest ishlab chiqarish vositalari va tayyor mahsulotga birgalikdagi mulkiy egalikni ta'minlovchi ishlab chiqaruvchilarning …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobat va monopoliya"

slayd 1 raqobat va monopoliya reja 1. raqobat tushunchasi va uning mohiyati 2. raqobatlashuv usullari va shakllari 3. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari 4. o‘zbekistonda raqobatchilik muhitining vujudga kelishi raqobat umumijtimoiy kategoriya bo’lib, ijtimoiy jarayonlar qatnashchilari o’rtasidagi yahshiroq yashash sharoiti uchun bo’ladigan kurashni anglatadi. u kishilik jamiyati xayotining hamma jabhalariga xos bo’lib, odamlar o’rtasidagi o’z imkoniyatlaridan to’laroq foydalanish, ayrim sohalarda o’z ustunliklarnni namoyon qilish, farovonroq xayot kechirish, jamoa o’rtasida obro’liroq bo’lish uchun bo’lgan kurashni aks ettiradi. kishilarning iqtisodiy faoliyati boshqa faoliyatlarning asosini tashkil qilgani uchun kishilik jamiyati xayotida iqtisodiy sohadagi raqobat m...

This file contains 31 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "raqobat va monopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobat va monopoliya PPTX 31 pages Free download Telegram