bakteriyalarning sistematikasi, tuzilishi, tarqalishi va ahamiyati

PPTX 18 pages 732.6 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 732.6 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

andijon davlat prdagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti 203-guruh talabasi toxirova faridaning botanika fanidan tayyorlagan taqdimoti andijon davlat pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti 203-guruh talabasi toxirova faridaning botanika fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:bakteriyalarning sistematikasi, tuzilishi, tarqalishi va ahamiyati reja: bakteriyalarning sistematikasi bakteriyalarning tuzilishi va ahamiyati bakteriyalarning ko’payishi va tarqalishi bakteriyalar sistematikasining asosiy yondashuvlar fenetik tasniflash (morfologik asosda): fenetik yondashuv bakteriyalarni tashqi ko‘rinishi, shakli va tuzilishiga qarab tasniflaydi. masalan, bakteriyalar kokk (sharsimon), batsilla (tayoqsimon), spirilla (spiralsimon) va vibrion (vibratsiyali tayoqsimon) shakllarga ega bo‘lishi mumkin. bunday tasniflash yondashuvi oddiy mikroskopik kuzatishlar orqali amalga oshiriladi. genetik tasniflash (dnk asosida): zamonaviy mikrobiologiyada genetik tasniflash bakteriyalar dnk sekvensiyasini o‘rganish orqali amalga oshiriladi. 16s rrnk geni bakteriyalarni genetik asosda tasniflash uchun keng qo‘llaniladi, chunki bu gen barcha bakteriyalarda mavjud va evolyutsion jihatdan sekin o‘zgaradi. 16s rrnk sekvensiyalari bakteriyalarni tur darajasiga qadar aniqlashda katta yordam beradi. evolyutsion yoki filogenetik tasniflash: evolyutsion yondashuv bakteriyalarning umumiy ajdodlari va ularning evolyutsion tarixiga …

2 / 18

iyalari qandlardan sut kislotasini hosil qilsa, ayrim patogen bakteriyalar toksinlar ishlab chiqaradi. bakteriyalarni katta kategoriyalarga bo‘lish bakteriyalar eubakteriyalar va arxeabakteriyalarga bo‘linadi. bu ikki guruh bir-biridan sezilarli farqlarga ega: eubakteriyalar (echte bakterien): eubakteriyalar – bu yer yuzidagi eng keng tarqalgan bakteriyalar bo‘lib, turli xil ekologik muhitlarda yashaydi va ko‘plab biokimyoviy funktsiyalarni bajaradi. bu guruhga patogen bakteriyalar ham kiradi. eubakteriyalarning hujayra devori peptidoglikandan iborat. arxeabakteriyalar (archaea): arxeabakteriyalar ekstremal muhitlarda (masalan, yuqori harorat, yuqori kislotali yoki tuzli muhitlarda) yashaydi. ular ham yadroga ega bo‘lmagan hujayralar, ammo hujayra devorining tuzilishi eubakteriyalarnikidan farq qiladi. arxeabakteriyalar ko‘pincha metan ishlab chiqaradi va o‘ziga xos molekulyar xususiyatlarga ega bo‘ladi. bakteriyalarning o‘rganish tarixi va tasnifot dastlab bakteriyalar bir hujayrali oddiy organizmlar sifatida o‘rganilib, o‘z shakli va o‘sish usullariga qarab tasniflangan. biroq, molekulyar biologiya va genetik tadqiqotlar rivojlanishi bilan ularni tasniflash usullari yanada takomillashdi. bugungi kunda bakteriyalarni o‘rganish uchun laboratoriya sharoitida dnk sekvensiyalarini tahlil qilish keng qo‘llaniladi va bakteriyalarning yangi …

3 / 18

algan organizmlar bo‘lib, tabiiy jarayonlarda katta ahamiyatga ega. bakteriyalarning tuzilishi bakteriyalarning tuzilishi prokaryotik hujayralarga xos bo‘lib, ularning tuzilma qismlari quyidagilardan iborat: hujayra devori: bakteriyalarning hujayra devori hujayraga mustahkamlik beradi va uni himoya qiladi. devorning asosiy tarkibi peptidoglikan moddasi bo‘lib, bu modda hujayra devorini qattiq va mustahkam qiladi. gram-musbat va gram-manfiy bakteriyalar devor tuzilishiga qarab farqlanadi. gram-musbat bakteriyalarda peptidoglikan qatlami qalinroq, gram-manfiy bakteriyalarda esa ingichka, ammo tashqi membrana bilan qoplangan. hujayra membranasi: hujayra devorining ichida joylashgan hujayra membranasi lipidlardan iborat va hujayra ichiga moddalarning kirish-chiqishini boshqaradi. hujayra membranasida ko‘pgina fermentlar joylashgan bo‘lib, ular hujayraning metabolik jarayonlarida ishtirok etadi. sitoplazma: hujayraning ichki qismi bo‘lib, u ko‘p miqdorda suv, oqsillar, ionlar va boshqa molekulalardan tashkil topgan. sitoplazmada bakteriyaga kerakli barcha moddalar va fermentlar joylashgan bo‘lib, ular metabolizm, oqsil sintezi va boshqa jarayonlarda ishtirok etadi. nukleoid (genetik material): bakteriyalar yadroga ega emas, ularning genetik materiali nukleoid deb ataladigan joyda joylashgan. nukleoid dnk molekulasi bo‘lib, …

4 / 18

lidagi tuzilmalar mavjud. flagellalar bakteriyalarni harakatlantiradi, masalan, suvda yoki nam tuproqda harakat qilishda yordam beradi. bakteriyalarning ahamiyati bakteriyalar tabiiy ekotizim va inson hayotida juda katta ahamiyatga ega. ularning ahamiyati bir necha asosiy yo‘nalishlarda namoyon bo‘ladi: ekologik ahamiyat: bakteriyalar azotni o‘zlashtirish, organik moddalarni parchalash, biogeokimyoviy sikllarni ta’minlash kabi jarayonlarda ishtirok etadi. masalan, tuproq bakteriyalari organik moddalarni parchalab, tuproqni o‘g‘itlaydi, bu esa o‘simliklarning o‘sishi uchun zarur sharoitni yaratadi. azot fiksatsiyasi orqali ayrim bakteriyalar (masalan, rhizobium) atmosferadagi azotni o‘zlashtiradi va o‘simliklarga azot moddasini yetkazadi. sog‘liq va tibbiyotda: bakteriyalarning ayrim turlari kasallik qo‘zg‘atuvchilardir va odamlar, hayvonlar va o‘simliklarda turli infeksion kasalliklarni keltirib chiqaradi. misol uchun, streptococcus pyogenes angina keltirib chiqarishi, escherichia coli esa ichak infeksiyalarini qo‘zg‘atishi mumkin. shu bilan birga, bakteriyalar antibiotik ishlab chiqarishda ham ishlatiladi. masalan, penicillium bakteriyaga qarshi antibiotiklar ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. inson organizmidagi foydali bakteriyalar (masalan, ichak mikroflorasi) hazm jarayonida yordam beradi, vitaminlar ishlab chiqaradi va zararli mikroblarni to‘sib qo‘yadi. oziq-ovqat …

5 / 18

urashish: ba’zi bakteriyalar qishloq xo‘jaligida zararkunandalarga qarshi biologik vosita sifatida ishlatiladi. masalan, bacillus thuringiensis bakteriyasi turli hasharotlarga qarshi samarali vosita hisoblanadi. bakteriyalar oddiy tuzilishga ega bo‘lishiga qaramay, ular ekologik muvozanatni saqlash, inson sog‘lig‘ini himoya qilish, oziq-ovqat va biotexnologiyada foydalanish kabi ko‘plab sohalarda muhim ahamiyat kasb etadi. shu bilan birga, bakteriyalar bir qator xavfli kasalliklarni ham keltirib chiqarishi mumkin. shuning uchun bakteriyalarni chuqur o‘rganish va ular bilan to‘g‘ri munosabatda bo‘lish tabiiy resurslardan samarali foydalanish va sog‘lom hayotni taʼminlash uchun juda muhimdir. bakteriyalarning ko‘payishi – bu oddiy bo‘linish orqali sodir bo‘ladigan jarayon bo‘lib, ularning sonini tez ko‘paytiradi. bakteriyalar asosan ikkilamchi bo‘linish orqali ko‘payadi. bu jarayon hujayraning ikkiga bo‘linishi va yangi avlod hujayralarini hosil qilishidan iborat. quyida bakteriyalarning asosiy ko‘payish jarayoni va unga ta’sir qiluvchi omillar haqida batafsil ma’lumot beraman: 1. ikkilamchi bo‘linish (binary fission) bakteriyalarning asosiy ko‘payish usuli bo‘lib, ular ikkiga bo‘linadi va ikkita yangi hujayra hosil qiladi. bu jarayon bosqichma-bosqich quyidagicha …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bakteriyalarning sistematikasi, tuzilishi, tarqalishi va ahamiyati"

andijon davlat prdagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti 203-guruh talabasi toxirova faridaning botanika fanidan tayyorlagan taqdimoti andijon davlat pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti 203-guruh talabasi toxirova faridaning botanika fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:bakteriyalarning sistematikasi, tuzilishi, tarqalishi va ahamiyati reja: bakteriyalarning sistematikasi bakteriyalarning tuzilishi va ahamiyati bakteriyalarning ko’payishi va tarqalishi bakteriyalar sistematikasining asosiy yondashuvlar fenetik tasniflash (morfologik asosda): fenetik yondashuv bakteriyalarni tashqi ko‘rinishi, shakli va tuzilishiga qarab tasniflaydi. masalan, bakteriyalar kokk (sharsimon), batsilla (tayoqsimon), spirilla (spiralsimon) va vibrion (vibratsiyali tayoqsimon) shakllarga ega bo‘lishi m...

This file contains 18 pages in PPTX format (732.6 KB). To download "bakteriyalarning sistematikasi, tuzilishi, tarqalishi va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: bakteriyalarning sistematikasi,… PPTX 18 pages Free download Telegram