ma'ruza №1

PPT 58 pages 18.4 MB Free download

58 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.4 MB

File type PPT

Pages 58

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 58

lektsiya №1 ma'ruza №1 mikrobiologiya, virusologiya va immunologiya fani,uning maksadi va vazifalari. mikroorganizmlarning morfologiyasi. mikroorganizmlar tabiatda 3,5 mlrd yil oldin paydo bo'lgan degan tahminlar bo'lib, mikrobiologiya (kichik, hayot, fan) – mayda, sodda, ko'zga ko'rinmaydigan 1 hujayrali organizmlar to'g'risidagi fan.bu fan mikroblarning hayot faoliyati, ular ta'sirida odam, hayvon va o'simliklar organizmida sodir bo'ladigan o'zgarishlar qonuniyatlarini o'rganadi. mikrobiologiya fani nimaga kerak? yukumli kasalliklarning kelib chikishini bilish uchun; yukumli kasalliklarni laborator diagnostikasini, davolash va oldini olish usullarini o'rganish uchun; tabiiy ximoya mexanizmlarini bilish uchun. aseptika va antiseptika, sterilizatsiya usullarini bilish uchun «mikrob» terminini-1878 yil frantsuz olimi sedillo ishlatgan. mikrobiologiya - 1 necha tarmoqlarga bo'lingan bo'lib bular: 1. qishloq xo'jalik mikrobiologiyasi 2. veterinariya mikrobiologiyasi 3. sanoat yoki texnik mikrobiologiyasi 4. oziq ovqatlar mikrobiologiyasi 5. kosmik mikrobiologiyasi 6. tibbiyot (meditsina) mikrobiologiyalar bo'linadi. tibbiyot mikrobiologiyasi o'z navbatida: a) bakteriologiya (bakteriyalar to'g'risida ta'limot) b) virusologiya (viruslar to'g'risidagi ta'limot) v) immunologiya (organizmni begona, yot moddalardan himoya qilish vositasi) …

2 / 58

rusologiyaning asosiy vazifalari: yangi topilgan viruslar qo'zg'atadigan kasalliklar, xususan viruslarning o'sma kasalliklaridagi o'rnini aniqlash, virusli kasalliklarga aniq va to'g'ri tashxis qo'yish, ularni oldini olish va davolash usullarini ishlab chiqishdan iborat. immunologiya fani keyingi yillarda tez suratda rivojlanib immunitet – organizmning ichki muhit gomeostazini ham ekzogen (tashqi), ham (endogen) yot omillar ta'siriga nisbatan normada ushlab turuvchi tizim tushuniladi. tibbiyot mikrobiologiyasi, immunologiyasi va virusologiyasining vazifalari yuqumli kasalliklar qo'zg'atuvchilarini aniqlash, bunday kasalliklarni oldini olish, ularni iloji boricha kamaytirish, patogen mikroorganlarni bartaraf etish hisoblanadi. bunday ishlar asosan: dsenm (ses), bakteriologik, virusologik immunologik laboratoriyalarda, ilmiy tekshirish institutlarida va tibbiyot oliy yurtlarining mikrobiologik, virusologik, immunologik laboratoriyalarida amalga oshiriladi yuqumli kasalliklarga tashxis qo'yishda mikrobiologik tekshirish usullaridan foydalaniladi. bunda: 1. mikroskop yordamida tekshirish – bu tekshirishning 5 bosqichi bo'lib, asosan kasallik qo'zg'atuvchisining morfologik, tinktorlangan xususiyatlari, mikroblarning bo'linishi, shakli, harakati aniqlanadi. 2. bakteriologik usul – mikroblar sun'iy oziq muhitga ekiladi, gumon qilingan mikroblarning sof kulturasi ajratib olinadi, olingan mikroblarning …

3 / 58

rganizmda yuqori sezgirlik holati paydo bo'lib, bu makroorganizmlarning mikrob antigeniga javoban o'ziga xos reaktsiyasi bo'lib – bu holat allergik sinamalar yordamida aniqlanadi. mikroskoplarning turlari tibbiyot mikrobiologiyasining tarixi va rivojlanishi 3 davrga bo'linadi: 1. kuzatuv davri yoki mikroskopik davr – 1700 yil oxirigacha. bulardan mikroskopik davr bo'lib, buning asoschisi gollandiyalik olim antoniy levenguk (1632-1723y.) hisoblanadi. birinchi marotaba linza yordamida mikroblarni har xil ko'rinishida ekanligini ko'rgan va tabiat mo'jizalarini ochib bergan. 2. morfologik davr – 1700-1800 yillar mikroblarning morfologik davrining asoschisi frantsuz olimi lui pasterdir. bu olim mikroorganizmlarni morfologik va fiziologik xususiyatlari bilan farq qilishini aniqladi. bundan tashqari mikroorganizmlarning odam hayotidagi roli, sterilizatsiya, aseptika, antiseptika, kasallikka qarshi vaktsina tayyorlash kabi ishlarni bajaradi. 3. fiziologik davr – 19 asr va xozirgi vaqtgacha bo'lgan davrdir. mikrobiologiyaning fiziologik davri asoschilardan biri robert kox hisoblanadi. bu olim mikroblarni o'stirish, sof kultura olish kabi ishlarni bajaradi. bundan tashqari sil kasalligi qo'zg'atuvchisini sof xolda ajratib oldi. mikrobiologiya rivojlanishida …

4 / 58

oncha so'z bo'lib, bacterion-tayoqcha demakdir) bir hujayrali, xlorofilsiz mikroorganizmlar bo'lib, asosan bo'linib ko'payish xususiyatiga ega. bakteriyalar bir-birlaridan shakliga, surtmada joylanishiga, katta-kichikligiga qarab farqlanadi. shakliga qarab bakteriyalar: 1.sharsimon, 2.tayoqchasimon (tsilindrsimon), 3. egri, burama bakteriyalarga bo'linadi. biologik ashyodan surtma tayyorlanganda: 1.mikrokokklar 2.diplokokklar 3.tetrakokklar 4.stafilakokklar 5.streptokokklar 6.sartsinalarga bo'linadi. katta-kichikligiga qarab (razmer) bakteriyalar quyidagi guruhlarga bo'linadi: a)juda mayda- 0,1 - 1,0 mkm (ko'kyo'tal qo'zg'atuvchisi) b)mayda- 1,2 mkm (brutsullyoz, tulyaremiya qo'zg'atuvchisi) v)o'rtacha- 10 mkm (ichak tayoqchasi va boshqalar) g)katta, yirik-10 mkm, undan yuqori (kuydirgi kasalligini qo'zg'atuvchisi) tayoqchasimon bakteriyalar surtmada: surtmada joylashishiga qarab: yakka-yakka bo'lib joylashadi, juft-juft bo'lib joylashsa - diplobakteriyalar, agar spora xosil qilsa diplobatsillalar deb ataladi, bakteriyalar surtmada zanjirsimon bo'lib joylashsa streptobakteriyalar deb ataladi, agar spora xosil qilsa streptobatsillalar deb ataladi, tayoqchaning uchini ko'rinishiga qarab ham har xil bo'lishi mumkin. bakteriyalarni kattaligini o'rganish meditsina mikrobiologiyasining amaliy mashg'ulotlarida katta ahamiyatga ega bo'lib, patogen mikroblarni ajratib olishda va ularni bir-biridan farqlashda (differentsirovka) va bazi bakteriyalarni morfologik …

5 / 58

chamlari, mikrobiologik amaliyotdagi ahamiyati. bakteriya hujayrasining tuzilishi elektron mikroskop va kimyoviy tekshirishlar yordamida aniqlanadi. prokariotlar gaploid organizmlar bo'lib, ularda mitoxondriya va golji apparati yo'q. ular xujayra devori, tsitopl membrana, tarkibida turli xil kiritmalar bo'lgan tsitoplazma, organellalar (mezosoma, ribosoma, polisoma) nukleoid va boshqa elementlardan tashkil topgan murakkab tuzilishga ega bo'lgan spora, kapsula, xarakatlanish organellalaridan iborat. bakteriya qobig'i bu tsitoplazmatik membrana, hujayra devori va kapsula kavati, ayrim bakteriyalarda haqiqiy kapsuladan tashkil topgan. hujayra devori qalinligi 10-35 nm, tarkibi asosan peptidoglikan, murein, mukopeptiddan iborat. devor mikrob hujayrasini atrof muhitdan ajratib turadi va uning shaklini saqlaydi. kimyoviy tarkibiga ko'ra hujayra devori grammusbat va grammanfiy bakteriyalardan keskin farq qiladi. grammusbatlarda bu devor 95% gacha glikopeptidlardan, 2,5% lipidlar, polisaxaridlar va teyxol kislotalardan, grammanfiy bakteriyalardaatigi 5-10 glikopeptidlar, 25% cha lipidlar, oqsillar va polisaxaridlardan iborat. bakteriyalarning gramm usulida turlicha bo'yalishi ham hujayra devorining kimyoviy tarkibiga bog'liq. xujayra devori hujayra devori faqat bakteriyalar, aktinometsetlar va rikketsiyalarda bo'ladi. spiroxeta, mikoplazma …

Want to read more?

Download all 58 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'ruza №1"

lektsiya №1 ma'ruza №1 mikrobiologiya, virusologiya va immunologiya fani,uning maksadi va vazifalari. mikroorganizmlarning morfologiyasi. mikroorganizmlar tabiatda 3,5 mlrd yil oldin paydo bo'lgan degan tahminlar bo'lib, mikrobiologiya (kichik, hayot, fan) – mayda, sodda, ko'zga ko'rinmaydigan 1 hujayrali organizmlar to'g'risidagi fan.bu fan mikroblarning hayot faoliyati, ular ta'sirida odam, hayvon va o'simliklar organizmida sodir bo'ladigan o'zgarishlar qonuniyatlarini o'rganadi. mikrobiologiya fani nimaga kerak? yukumli kasalliklarning kelib chikishini bilish uchun; yukumli kasalliklarni laborator diagnostikasini, davolash va oldini olish usullarini o'rganish uchun; tabiiy ximoya mexanizmlarini bilish uchun. aseptika va antiseptika, sterilizatsiya usullarini bilish uchun «mikrob» termin...

This file contains 58 pages in PPT format (18.4 MB). To download "ma'ruza №1", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'ruza №1 PPT 58 pages Free download Telegram