bo’g’imoyoqlilartipi.xeliseralilarkenjatipi

PPTX 48 pages 5.2 MB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.2 MB

File type PPTX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

xeliseralilar k/tipi-cheliserata bo’g’imoyoqlilar tipi. xeliseralilar kenja tipi reja: 1. bo’g’imoyoqlilarning tashqi va ichki tuzilishidagi asosiy xususiyatlar. 2. bo’g’imoyoqlilarning sistematikasi. asosiy kenja tiplari hamda ularning o’zaro farq qiluvchi belgilari. 3. xeliseralilar kenja tipi. o’rgimchaksimonlar sinfi. tashqi va ichki tuzlishi. bug’imoyoqlilarning asosiy belgilari 1. gavdasi xitinli zich kutikula bilan qoplangan. xitinli kutikula qattiqligidan tashqari, suv bug’larini o’tkazmasligi yoki hayvonni qurib qolishdan himoya qilishligi bilan chuvalchanglarning oddiy kutikulasidan farq qiladi. xitinli kutikula o’z xususiyati bilan egiluvchan, lekin cho’ziluvchan emas. shunga binoan bo’g’imoyoqli hayvonning rivojlanish jarayonida gavda hajmining oshishi tufayli vaqti-vaqti bilan po’st tashlaydi(tullaydi). 2. oyoqlarining bo’g’imlarga bo’libganligi. bunday bug’imli oyoqlar birinchi navbatda shu hayvonlarning harakatlanish organlari sifatida vujudga kelgan. bo’g’imoyoqlilarning xilma-xil shakldagi oyoqlari, jumladan qisqichbaqasimonlarning antennalari, kapalaklarning muylovlari, qo’ng’izlarning baquvvat jag’lari, kapalaklarning so’ruvchi xartumlari yoki chivinlarning chaqadigan og’iz organlari va hakozolarninng hammasi shaklan o’zgargan parapodiy tipidagi organlardir. 3. bo’g’imoyoqlilarda teri-muskul xaltasi bo’lmaydi va uning o’rniga turli tomonlarga yo’nalgan to’p-to’p muskul tutamlari ko’rinishidagi ixtisoslashgan …

2 / 48

ining rivojlanganlik darajasini ko’rsatadi. 4. ovqat hazm qilish sistemasi uch bo’limdan, ya’ni oldingi, o’rta va orqa ichakdan iborat. ichak tuzilishining bu bo’limlarida ovqat hazm qilishda qatnashuvchi va fermentlar ishlab chiqaruvchi bezlar bo’ladi. oldingi va keyingi ichaklar ektodermadan hosil bo’lganligi tufayli ularning ichki yuzasi xitinli kutikula bilan qoplangan va ushbu bo’limlarda kiprikli epiteliy bo’lmaydi. 5. qon aylanish sistemasi ochiq va uning markazida, ya’ni tananing orqa tomonida uzunchoq yoki pufaksimon shakldagi yurak joylashgan. qon yurakka qapqoqchali teshiklar (ostiylar) orqali o’tib, qon tomirlari orqali yoki to’g’ri yurakdan gavda bo’shlig’iga chiqadi. bo’g’imoyoqlilarda qon gavda bo’shlig’ida gavda suyuqligi bilan aralashib ketadi. shunga binoan bunday qon gemolimfa deyiladi. 6. nafas olish organlarni turli-tumandir. birlamchi suvda yashovchi bo’g’imoyoqlilarda nafas olish a’zolari jabralardan iborat. quruqlikda yashovchilarida esa o’pkalar va traxeyalar sistemasi shakllangan. 7. nerv sistemasi halqali chuvalchanglarning nerv sistemasiga o’xshash bir juft bosh nerv tugunlari (bosh miya), halqumni aylanib o’tadigan konnektivalar va qorin nerv zanjiridan iborat. bosh miya …

3 / 48

ardir va faqat jinsiy usulda ko’payadilar. ayrim guruhlarida partenogenez ko’payish usuli ham mavjuddir. bo’g’imoyoqlilarning ko’pchiligida jinsiy dimorfizm belgilari aniq ifodalangan. xeliseralilar k/tipi-cheliserata xeliseralilar asosan quruqlikda yashovchi bug’imoyoqlilarning 40 mingdan ortiq turini o’z ichiga oladi. ularning ayrm turlarigina suvda yashashga moslashgan. tanasi boshko’krak va qorin qismlaridan iborat. boshko’krak 7 ta segmentning o’zaro qo’shilishidan hosil bo’lgan, lekin ko’pchilik turlarida yettinchi segment deyarli yo’qolib ketish arafasida va u noma’lum. ayrim turlarida esa qorin bo’limi ikki qismdan, ya’ni oldingi va orqa qismlardan iborat. boshko’krakda 6 juft bir shoxli oyoqlar bo’lsa, qorin bo’limidagi oyoqlar yoki shakl o’zgartgan yo qisqarib ketgan. xeliseralilar uchun xos bo’lgan xususiyatlar yana shundan iboratki, ularning mo’ylovlari va bosh bo’lagi (akron) ning ham qisqarib ketishidir. boshko’krakdagi oyoqlarning birinchi jufti xeliseralarni hosil qilgan va ular oziqni maydalash va ezish uchun xizmat qiladi. boshko’krakning 2-nchi juft oyoqlari esa pedipalplar deyilib, ular sezish va ayrim hollarda tutish vazifasini bajaradi. bo’g’imoyoqlilarning sistematikasi 6 trilobit paleozoy erasida …

4 / 48

sinfi – xiphosura qilichdumlilar qadimgi dengiz hayvonlari bo’lib, ular asosan paleozoy erasida yashab, keyinchalik deyarli qirilib ketgan hayvonlar hisoblanadi. hozirgi vaqtda bu sinfning faqatgina 5 turi ma’lum. qilichdumlilar hozirgi xeliseralilarning eng yiri hisoblanadi va ularning kattaligi 75 sm gacha boradi. butli o’rgimchakning tashqi tuzilishi 1 – boshko’krak 2 – xelitseralar 3 – pedipalpalar 4 – oyoqlar 5 – qorin bo’limi 6 – xitinlashgan qoplamlari o’rgimchaksimonlar sinfi – arachnida o’rgimchaksimonlar xeliseralilarning yuqori darajada rivojlangan guruhi bo’lib, hayot kechirishi quruqlik muhiti bilan bog’liqdir. o’rgimchaksimonlarning turli-tuman tuzilishga ega bo’lgan guruhlari uchun umumiy belgilar mavjud bo’lib, ularning hammasida ham murakkab ko’zlar yo’qolib, faqat oddiy ko’zlar rivojlangan. boshida mo’ylovlari ham bo’lmaydi. boshko’krakdagi olti juft oyoqlarning oldingi ikki jufti xelisera (paypaslagich jag’lar) va pedipalplar (paypaslagich oyoq) ga aylan-gan. bu organlar shu hayvonlarning oziqlanishida ishtirok etadi. qolgan turt juft oyoqlar yurish oyoqlari hisoblanadi. o’rgimchaksimonlar o’pkalar yo traxeyalar orqali nafas oladi. ajratish organlari tarkibiga koksal bezlardan tashqari yana …

5 / 48

i lirasimon organlar- kutikulasidagi kichik tirqishlar, kimyoviy sezish va hid bilish vazifasini bajaradi. ko’zlar o’rgimchaksimonlar sinfining klassifikasiyasi o’rgimchaklar turkumi – aranei. o’rgimchaklarning boshko’krak va qorin bo’limlari bo’g’imlarga bo’linmagan hamda ushbu ikkala bo’lim ingichka va qisqa poyacha yordamida birlashgan bo’ladi. ushbu poyacha 7-nchi segment hisobidan hosil bo’lgan. pedipalplari paypaslagichlar shaklida. erkak o’rgimchakda ular qo’shilish organi vazifasini bajaradi. nafas olish organlari bir yoki ikki juft o’pkalardan iborat. ko’pchiligida yana traxeyalar ham rivojlangan. qorin bo’limidagi ikkita segmentning oyoqlari to’r hosil qiluvchi so’gallarga aylangan. ip hosil qiluvchi bezlar qorin bo’shlig’ida joylashgan. o’rgimchaklarda jinsiy dimorfizm yaxshi rivojlangan. erkagi urg’ochisidan biroz kichik bo’ladi, shuningdek pedipalplari uchidagi naysimon o’simta qo’shilish organiga aylangan. o’rgimchaklar foydali hayvonlardir, chunki ular zararkunanda hasharotlarni ko’plab yo’qotadi. ko’pgina o’rgimchaklarning o’zi boshqa hayvonlar (kemiruvchilar, sudralib yuruvchilar, yirtqich hasharotlar va boshqalar) ga oziqa bo’ladi. zaharli o’rgimchaklardan kavkaz, qrim va markaziy osiyoning cho’l va dashtli hududlarida tarqalgan qora qurt-latrodectus tridecimguttatus, shimoliy afrika cho’llarida yashovchi “qora beva” …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bo’g’imoyoqlilartipi.xeliseralilarkenjatipi"

xeliseralilar k/tipi-cheliserata bo’g’imoyoqlilar tipi. xeliseralilar kenja tipi reja: 1. bo’g’imoyoqlilarning tashqi va ichki tuzilishidagi asosiy xususiyatlar. 2. bo’g’imoyoqlilarning sistematikasi. asosiy kenja tiplari hamda ularning o’zaro farq qiluvchi belgilari. 3. xeliseralilar kenja tipi. o’rgimchaksimonlar sinfi. tashqi va ichki tuzlishi. bug’imoyoqlilarning asosiy belgilari 1. gavdasi xitinli zich kutikula bilan qoplangan. xitinli kutikula qattiqligidan tashqari, suv bug’larini o’tkazmasligi yoki hayvonni qurib qolishdan himoya qilishligi bilan chuvalchanglarning oddiy kutikulasidan farq qiladi. xitinli kutikula o’z xususiyati bilan egiluvchan, lekin cho’ziluvchan emas. shunga binoan bo’g’imoyoqli hayvonning rivojlanish jarayonida gavda hajmining oshishi tufayli vaqti-vaqti bilan...

This file contains 48 pages in PPTX format (5.2 MB). To download "bo’g’imoyoqlilartipi.xeliseralilarkenjatipi", click the Telegram button on the left.

Tags: bo’g’imoyoqlilartipi.xeliserali… PPTX 48 pages Free download Telegram