xo'jalik yurituvchi sub'ektning ishlab chiqarish chiqimlari, foydasi va rentabelligi

DOC 41 pages 502.5 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 502.5 KB

File type DOC

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

tohir malikov 1.ma'ruza matni 11 -mavzu. xo'jalik yurituvchi sub'ektning ishlab chiqarish chiqimlari, foydasi va rentabelligi reja: 1.xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning xarajatlari: mohiyati, tarkibi, klassifikatsiyalanishi va samaradorligini baholash 2.foyda, uni shakllantirish va undan foydalanish 3.rentabellik va uni oshirish yo'llari 1.xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning xarajatlari: mohiyati, tarkibi, klassifikatsiyalanishi va samaradorligini baholash “ishlab chiqarish xarajatlari” va “ishlab chiqarish chiqim-lari” tushunchalari bir xil ma'no anglatmaydi. bu tushunchalar-ning ikkinchisi birinchisiga nisbatan kengroq bo'lib, jamiyat nuqtai nazaridan u jonli va buyumlashgan mehnatning barcha hajmini o'zida mujassam etadi va mahsulotning qiymatiga teng. “ishlab chiqarish chiqimlari” tushunchasi, aksariyat hollarda, iqti-sodiyotning ma'lum bir sohasi bilan bog'langan (masalan, ishlab chiqarish chiqimlari, muomala chiqimlari va boshqalar). ishlab chiqarish chiqimlarini dastlab ikki guruhga bo'lish mumkin: · aniq yoki haqiqatdagi chiqimlar; · aniq bo'lmagan chiqimlar. aniq yoki haqiqatdagi chiqimlar xyus tomonidan amalga oshi-rilgan aniq xarajatlardan – ish haqi, xom ashyo va materiallar xarajatlari, ijara uchun to'lov va boshqalardan iborat. aniq bo'lmagan, almashgan chiqimlar yoki qo'ldan …

2 / 41

sodiy qaror o'rtasidagi tanla-nish har doim boshqa maqsadlarga erishish uchun ongli ravishda yo'qotilgan yoki rad etilgan imkoniyatlarni xarakterlaydi. “xyus ning xarajatlari” tushunchasi “xyusning chiqimlari” tushunchasidan farq qilib, ular bevosita moliyaviy kategoriyalar va birinchi navbatda mahsulot tannarxi bilan uzviy bog'langan. shuning uchun ham, xyus ning xarajatlariga uning mohiyatini ifodalovchi quyidagicha ta'rif berish mumkin: foyda olish yoki xyus ning boshqa maqsadlariga erishish uchun foydalaniladigan resurslarning pul qiymatiga xyus ning xarajatlari deyiladi. “xarajatlar” tushunchasi “tannarx” tushunchasiga nisbatan kengroq hisoblanadi. chunki tannarx umumiy xarajatlarning bir qismini (oddiy takror ishlab chiqarish xarajatlarini) o'zida aks ettiradi. mahsulot (ish va xizmat) tannarxi mahsulot (ish va xizmat)-ni ishlab chiqarish jarayonida foydalaniladigan xom ashyo, mate-riallar, yoqilg'i, energiya, asosiy fondlar, mehnat resurslari va ularni ishlab chiqarish hamda realizatsiya qilish boshqa xarajatla-rining qiymat bahosidan iborat. amaliyotda “mahsulotning umu-miy tannarxi” va “mahsulot birligining tannarxi” tushunchalari-dan keng foydalaniladi. iqtisodiyotning turli tarmoqlarida (sanoat, qishloq xo'jali-gi, savdo, umumiy ovqatlanish, qurilish va b.) ishlab chiqarilayot-gan mahsulotning …

3 / 41

rni bajarish, xizmat ko'rsatish, tovar (ish, xizmat, mulkiy hu-quq) larni sotib olish va realizatsiya qilish xarajatlari; · asosiy vositalar va boshqa mol-mulklarni saqlash va eks-pluatatsiya qilish, ta'mirlash va texnik xizmat ko'rsatish, shuning-dek, ularni tuzatilgan holatda saqlab turish xarajatlari; · tabiiy resurslarni o'zlashtirish xarajatlari; · ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalari bilan bog'liq bo'lgan xarajatlar; · majburiy va ixtiyoriy sug'urta xarajatlari; · ishlab chiqarish va realizatsiya bilan bog'liq bo'lgan boshqa xarajatlar. yuqoridagilardan tashqari bu xarajatlar yana quyidagicha klassifikatsiya qilinishi mumkin: · moddiy xarajatlar; · mehnat haqi xarajatlari; · hisoblangan amortizatsiya summalari; · boshqa xarajatlar. xyus umumiy xarajatlarining summasidan iborat bo'lgan ishlab chiqarish tannarxining tarkibiga quyidagilar kiradi: · moddiy xarajatlar; · amortizatsiya ajratmalari; · mehnatga haq to'lash xarajatlari; · ijtimoiy ehtiyojlarga ajratmalar; · tugallanmagan ishlab chiqarish qoldiqlarining o'zgarishi va boshqa xarajatlar; · kelgusi davr xarajatlari; · kelgusi xarajatlar va to'lovlar rezervlari · va boshqalar. realizatsiyadan tashqari xarajatlar mahsulotni ishlab chiqa-rish va realizatsiya qilish bilan …

4 / 41

nnarxiga o'tkazilish usuliga muvofiq; · davlat tomonidan tartibga solinish darajasiga qarab; · va boshqalar. ishlab chiqarish hajmiga nisbatan xarajatlar quyidagi gu-ruhlarga klassifikatsiya qilinadi: · doimiy xarajatlar; · o'zgaruvchan xarajatlar. doimiy xarajatlar ishlab chiqarish hajmiga bog'liq bo'lmay-di. bu xarajatlar, hatto xyus faoliyati to'xtab qolgan hollarda ham yoki uning tashkil qilinish davrida ham mavjud bo'ladi. bunday xarajatlarning qatoriga o'z asosiy fondlarining amorti-zatsiyasi, binolarning ijarasi, ma'muriyat va xizmat ko'rsatuvchi xodimlarga ish haqi, soliqlarning ayrim ko'rinishlari va bosh-qalar kiradi. o'zgaruvchan xarajatlar ishlab chiqarish hajmiga nisbatan proportsional ravishda o'zgaradi. bunday xarajatlarning tarkibi xom ashyo, materiallar, butlovchi buyumlar va yarim tayyor mahsu-lotlar, texnologik ehtiyojlar uchun yoqilg'i va energiya, asosiy ish-chilarning ish haqlari va boshqalar bilan bog'liq bo'lgan xarajat-lardan iborat. bir vaqtning o'zida xyus xarajatlarining doimiy xarajat-lar va o'zgaruvchan xarajatlarga bo'linishi shartli xarakterga ega. buning sababi shundaki, uzoq vaqt davomida xyusning barcha xarajatlari o'zgaradi. shuning uchun ham, ular ko'p hollarda shartli-doimiy va shartli-o'zgaruvchan xarajatlar deb yuritiladi. xarajatlarning …

5 / 41

avkasiga muvofiq ravishda ish haqi fondiga hisoblashlar; g) asosiy vositalarning amortizatsiyasi; d) boshqa xarajatlar: – ijara haqi; – majburiy sug'urta to'lovlari; – tannarx tarkibiga kiritiladigan soliqlar; – va boshqalar. iqtisodiy elementlar xarajat ko'rinishlari bo'lib, ular mahsulotni ishlab chiqarish va realizatsiya qilishda aniq bir vazi-fani bajaradi. xarajatlarning iqtisodiy elementlarga bo'lini-shidan mahsulot barcha hajmini ishlab chiqarish xarajatlarining smetasini tuzishda foydalaniladi. tannarxning elementli tarki-biy tuzilmasi xarajatlar u yoki bu ko'rinishi salmog'iga bog'liq ravishda sanoatning tarmoqlari bo'yicha farqlanadi. agar mate-rial sig'imli tarmoqlarda mahsulot tannarxining tarkibida mod-diy xarajatlar hal qiluvchi o'rinni egallasa, mehnat sig'imli tar-moqlarda asosiy hissa mehnat haqiga to'g'ri keladi. energiya sig'im-li tarmoqlar ham mavjud bo'lib, ularning tannarxida energetika resurslarining xarajatlari (rangli metallurgiya, ximiya sanoati, engil metallarni ishlab chiqarish) katta salmoqni egallaydi. o'z navbatida, fond sig'imli tarmoqlarda katta salmoq asosiy fond-larning amortizatsiyasi va ularni saqlash bilan bog'liq bo'lgan xarajatlarga to'g'ri keladi. kalkulyatsiya moddalari bo'yicha xarajatlar quyidagilarga bo'linishi mumkin: · xom ashyo va materiallar; · …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xo'jalik yurituvchi sub'ektning ishlab chiqarish chiqimlari, foydasi va rentabelligi"

tohir malikov 1.ma'ruza matni 11 -mavzu. xo'jalik yurituvchi sub'ektning ishlab chiqarish chiqimlari, foydasi va rentabelligi reja: 1.xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning xarajatlari: mohiyati, tarkibi, klassifikatsiyalanishi va samaradorligini baholash 2.foyda, uni shakllantirish va undan foydalanish 3.rentabellik va uni oshirish yo'llari 1.xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning xarajatlari: mohiyati, tarkibi, klassifikatsiyalanishi va samaradorligini baholash “ishlab chiqarish xarajatlari” va “ishlab chiqarish chiqim-lari” tushunchalari bir xil ma'no anglatmaydi. bu tushunchalar-ning ikkinchisi birinchisiga nisbatan kengroq bo'lib, jamiyat nuqtai nazaridan u jonli va buyumlashgan mehnatning barcha hajmini o'zida mujassam etadi va mahsulotning qiymatiga teng. “ishlab chiqarish chiqimlari” tushu...

This file contains 41 pages in DOC format (502.5 KB). To download "xo'jalik yurituvchi sub'ektning ishlab chiqarish chiqimlari, foydasi va rentabelligi", click the Telegram button on the left.

Tags: xo'jalik yurituvchi sub'ektning… DOC 41 pages Free download Telegram