jamiyat falsafasi

DOCX 1 page 56.3 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.3 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

8-mavzu. jamiyat falsafasi (2 soat) ma’ruza reja: 1. jamiyat tushunchasining mohiyati, jamiyat rivojining iqtisodiy, ma’naviy- ijtimoiy va siyosiy asoslari. 2.tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari. sivilizatsiya tushunchasi va uning tiplari. madaniyat va sivilizatsiya mutanosibligi. 3.ommaviy madaniyatning shakllanish tarixi va uning turlari: aksilmadaniyat, submadaniyat, populyar madaniyat, ekran madaniyati. 4.yangi o‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi va yangilangan konstitutsiya. tayanch iboralar: jamiyat, tarix falsafasi, sivilizatsiya tushunchasi,“madaniyat” tushunchasi, qadriyat tushunchasi, moddiy va ma'naviy qadriyatlar. jamiyat haqidagi ilk falsafiy qarashlar qadimdan boshlab markaziy osiyo mintaqasida shakllangan. markaziy osiyodagi ijtimoiy-falsafiy bilimlarning shakllanishi uzoq tarixga ega. u dastlab boy ma'naviy merosimiz – xalq og’zaki ijodida, so’ng esa qadimiy yozma madaniy yodgorliklarda o’z ifodasini topgan. bu madaniy yodgorliklarda; a) qadimgi bitiklar; «avesto». buyuk allomalarimiz qoldirgan manbalar kiradi. jamiyat va insonni falsafiy anglash muammolarni markaziy osiyolik buyuk mutafakkirlarni abu nasr farobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, alisher navoiy yirik olim, shoir yusuf xos hojib, ahmad yugnakiy asarlarida ko’tarilgan. xix asrga qadar …

2 / 1

qda. u turli fanlar, chunonchi: sotsiologiya, tarix, siyosatshunoslik, huquqshunoslik, etnografiya, iqtisodiy nazariya o’rganiladi. fanning vazifasi – jamiyat tuzilishini o’rganish, tarixiy jarayonda takrorlanuvchi, umumiy xossalar, jihatlar, omillar va qonuniyatlarni aniqlashdan iborat. ilmiy bilim tarixiy jarayondan taqqoslab bo’lmaydigan darajada qashshoqroq bo’lsa-da, u jamiyatga zarur, chunki uning haqiqiy tarixini o’rganish, uning o’tmishda va hozirgi davrda rivojlanishining muqobil imkoniyatlarini aniqlash, bugungi kunning muhim vazifalarini hamda hozirgi zamon va kelajakka ta’sir ko’rsatish yo’llarini belgilash imkonini beradi. muayyan fanlardan farqli o’laroq, falsafaning vazifasi tarixiy jarayonning umumiy jihatlarini o’rganishdan iborat. falsafa muayyan hodisalarning sabablari nimada degan savolga javob topish vazifasini o’z oldiga qo’ymasada, tarix fanining metodologik asoslarini yaratadi, mazkur sabablarni aniqlashga nisbatan qanday yondashish kerak, degan savolga javob beradi. u dunyoqarashga doir o’z mo’ljallariga tayanadi, ijtimoiy va gumanitar fanlarning kategoriyalar apparatini ishlab chiqishda ishtirok etadi. o’z kategoriyalarining ijtimoiy mazmunini yoritar ekan, falsafa shunga asoslanib muayyan-tarixiy jarayonlarni tahlil qilishni amalga oshiradi. tarix falsafasining muammolaridan biri bu tarixiy jarayonning …

3 / 1

ar jamiyatini ikki madaniy- tarixiy tiplarga ajratadi: birinchisi to’liq jamiyat bo’lib, u o’zida a) er yuzidagi jami insonlarni qamrab oluvchi yirik jamiyat, b) yerning muayyan qismida yashovchi bir millat yoki bir dinga mansub kishilarning o’rta jamiyati v) muayyan qavm yoki dinga mansub bir shahar jamiyatini qamrab oladi. ikkinchisi bir qishloq, ovul, yoki bir oiladan iborat bo’lgan to’liqsiz jamiyat.[footnoteref:1]1 forobiy fikricha “eng yaxshi fazilat va oliy darajadagi komillikni kichik birligi shahar hisoblanadigan madaniy jamiyat ichidagina qo’lga kiritish mumkin. to’liqsiz jamiyatlar insonni takomillashtirishga qobil emaslar”.[footnoteref:2]2 forobiyning bu fikrlari platon va aristotelning jamiyatga oid qarashlaridan farq qiladi, chunki u jamiyatdagi o’zgarishlarni inobatga olgan. jamiyatni to’liq va to’liqsizga ajratar ekan, forobiy shahar to’liq jamiyatning birinchi bosqichidir deb e’tirof etadi. platon va aristotel esa to’liq jamiyatni shahar bilan chegaralaganlar va shahar insoniyat jamiyati takomilining oxirgi darajasi, jamoaviy baxt saodatning bosh markazi deb ta’kidlaganlar. forobiy esa, butun dunyodagi jamiyat haqida fikr yuritib, uning xukmdori qandaydir alohida …

4 / 1

i va rivojlanish jarayonining birligi (ular o’sish, qisqa muddat ravnaq topish va tanazzul bosqichlarini boshdan kechiradi) kabi qonunlar bilan belgilanadi. n.danilevskiyning g’oyalari keyinchalik shpengler va toynbi kontseptsiyalarida rivojlantirildi, lekin ularning ilmiy asoslarini p.a.sorokin taklif qildi. p.a.sorokin (1889-1968). taniqli faylasuf p.a.sorokin tarix falsafasining rivojlanishiga kuchli ta’sir ko’rsatdi. u jamiyatga individlar va ijtimoiy guruhlarning o’z ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan faoliyati bilan belgilanadigan bir-biri va jamiyat bilan o’zaro munosabatlari natijasida vujudga keladigan integral yaxlitlik sifatida qaragan. p.a.sorokin jamiyatni gorizontal, vertikal yo’nalishlarda va fluktuatsiya (tebranish) tarzida murakkab harakatda bo’lgan ijtimoiy-madaniy tizimlarning rang-barangligini tan olish nuqtayi nazaridan tavsiflagan. p.a.sorokin sotsiologiyasida o’tmish va hozirgi sotsiologiya fanining muhim g’oyalari uyg’un birlikda jamlangan va ifodalangan. jamiyatning vujudga kelishiga doir qarashlar. jamiyatning vujudga kelishi haqida ajdodlarimiz hayotining arxeologlar topgan va odamlarning ko’plab avlodlari bosib o’tgan murakkab va fojialarga to’la tarixiy yo’ldan dalolat beradigan izlarga qarab xulosa chiqarish mumkin. shunga qaramay inson va jamiyat kelib chiqishining to’liq manzarasi fanda hanuzgacha yaratilmagan. …

5 / 1

borasidagi qarashlar. bunday qarashlar mehnat va mehnat qurollari markscha nazariyasi doirasida amalga oshirilgan. bu nazariyaga ko’ra mehnat, so’ngra burro nutq inson jamiyatini yaratgan. inson hayotida mehnat qurollarining ahamiyatini rad etmagan holda, bu farazni tasdiqlovchi aniq ilmiy dalillarga duch kelmadik. z.freyd inson vijdonini uning kelib chiqish manbai deb hisoblagan. etnografik tadqiqotlar bu farazni umuman tasdiqlamaydi. y.xeyzinga o’yin va o’yin faoliyatiga madaniyatning insonni shakllantiruvchi asosiy tamoyil sifatida qaraydi. ernst kassirer (1875-1945) ilgari surgan farazga ko’ra, simvolik shakllar, ya’ni inson va uning ongi paydo bo’lishini belgilagan ramzlar va belgilar madaniyatning turli shakllarini birlashtiruvchi oliy va universal tamoyil hisoblanadi. kassirer fikriga ko’ra, qadimgi ajdodlarimiz ularning yashab qolishini ta’minlovchi yetarli tabiiy kuchga ega bo’lmagan. inson o’zining hayvonlar xulq-atvorini kuzatish va ularga taqlid qilish qobiliyati bilan yashab qolish imkoniyatini qo’lga kiritgan. o’z navbatida taqlidga asoslangan xulq-atvor ramziy belgilar, keyinchalik esa nutq vujudga kelishiga asos bo’lgan. to’plangan tajribani belgilar tizimida qayd yetish va avloddan-avlodga o’tkazish qobiliyatining shakllanishi …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jamiyat falsafasi"

8-mavzu. jamiyat falsafasi (2 soat) ma’ruza reja: 1. jamiyat tushunchasining mohiyati, jamiyat rivojining iqtisodiy, ma’naviy- ijtimoiy va siyosiy asoslari. 2.tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari. sivilizatsiya tushunchasi va uning tiplari. madaniyat va sivilizatsiya mutanosibligi. 3.ommaviy madaniyatning shakllanish tarixi va uning turlari: aksilmadaniyat, submadaniyat, populyar madaniyat, ekran madaniyati. 4.yangi o‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi va yangilangan konstitutsiya. tayanch iboralar: jamiyat, tarix falsafasi, sivilizatsiya tushunchasi,“madaniyat” tushunchasi, qadriyat tushunchasi, moddiy va ma'naviy qadriyatlar. jamiyat haqidagi ilk falsafiy qarashlar qadimdan boshlab markaziy osiyo mintaqasida shakllangan. markaziy osiyodagi ijtimoiy-falsafiy bilimlarning shakllanish...

This file contains 1 page in DOCX format (56.3 KB). To download "jamiyat falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: jamiyat falsafasi DOCX 1 page Free download Telegram