falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari:g’arb falsafasi

PPTX 19 pages 3.6 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

3-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi 3-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi qadimgi yunon-rim falsafiy maktablari. xristianlik va o’rta asrlar g’arb falsafasi. g’arb uyg’onish davri va falsafaiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvjr yo’nalishlari. miloddan avvalgi viii-vi asrlarda sharq va g’arb o’rtasidagi savdo, iqtisodiy va madaniy aloqalarda o’rtayer dengizi bo’ylarida joylashgan kichik osiyo shaharlari milet va efes katta ahamiyat kasb etdi. bu shaharlarda ijtimoiy munosabatlar tez rivojlanib, ular yunon falsafasi, fani va madaniyatining beshigi bo’lgan. eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda ioniya shahri eng rivojlangan shaharlardan bo’lib, bu erda sodda falsafa va stixiyali dialektika vujudga keldi. qadimgi yunon falsafasi (“antik falsafa”) deganda hozirgi gretsiya (yunoniston hududidagi shahar – davlat (polis) larda, shuningdek, kichik osiyo, o’rta er dengizi, qora dengiz bo’ylari va qrimda, osiyo va afrikaning ellin shaharlarida, rim imperiyasida yashagan faylasuflar tomonidan yaratilgan falsafa tushuniladi. miloddan oldingi viii-ii asrlardagi yunon–rim jamiyatining ongi mifologik fantaziya emas, balki …

2 / 19

i bo’lib xizmat qiladi. suqrotgacha bo’lgan davr falsafasi: a) milet maktabi (fales, anaksimandr, anaksimen); b) geraklit maktabi; v) eley maktabi; g) atomistlar maktabiga bo’linib, ular tabiat hodisalari va koinotning mohiyatini izohlashga, butun borliqning birlamchi asosini topishga harakat qildilar. bunda falsafiy bilish metodining o’xshatish (qiyoslash) usuli qo’llanildi. klassik davrda sofistlarning falsafiy-ma’rifatparvarlik faoliyatlari, suqrot ta’limoti va uning maktabi, aflotun, arastu ta’limotlari shakllandi. bu davr faylasuflari ham tabiat va koinotning mohiyatini tushuntirishga harakat qildilar, biroq ular qadimgi faylasuflardan farqli ravishda bu muammoni hal etishga chuqurroq, izchilroq yondashdilar. ellinizm davri falsafasiga antik axloq va falsafiy qadriyatlar inqirozga uchrashi, g’ayritabiiy kuchlar oldidagi qo’rquvning kamayishi, o’tmishdagi buyuk shaxslarni inkor etish, davlat va uning institutlariga hayrixohlik bilan qarash, real voqelikdan uzoqlashishga intilish, baxt va lazzatlanishni oliy qadriyat sifatida e’tirof etish xos bo’ldi. rim davri falsafasiga qadimgi yunon va qadimgi rim falsafasining o’zaro ta’siri hamda antik falsafa sifatida uyg’unlashuvi; falsafa, faylasuflar va davlat institutlarining o’zaro yaqinlashuvi; inson, jamiyat …

3 / 19

bni qaror toptirish mumkin?”, degan masalalar keyingi davr falsafasining bahs mavzui bo’lib qoldi. falsafiy fikrning shakllanishida eramizdan oldingi viii asrda gomer tomonidan yozilgan "iliada" va "odisseya" eposlari katta rol o’ynagan. yuqorida aytilganidek, ilk falsafiy qarashlar kichik osiyo g’arbidagi ioniya orolida joylashgan milet shahrida vujudga keldi. bu shahar o’zining qulay geografik sharoiti tufayli yunoniston bilan eron, misr, vaviloniya va qora dengiz mamlakatlari o’rtasidagi savdo, sanoat va madaniy aloqalar markaziga aylangan edi. milet naturfalsafa maktabining asoschilari fales, anaksimandr, anaksimen mavjud olamning moddiy asosini topishga intilganlar. fales (er.av. 624-547) borliqning asosi- suv, deb hisoblaydi. uningcha, hamma narsa suvdan paydo bo’lgan va oxir-oqibatda yana suvga aylanadi. anaksimandr (er.av.610-546)ning fikricha, borliq asosida sifat jihatdan nomuayyan, cheksiz "apeyron" yotadi. anaksimen (eragacha 585-525) hamma narsaning asosini havo, deb biladi. havoning turli darajada to’planishi va yoyilishidan narsalar paydo bo’ladi, deydi u. geraklit kichik osiyoning ioniya o’lkasi efes shahrida dunyoga kelgan (er-gacha 520-460). u milet maktabi namoyondalaridan farqliroq, borliqdagi …

4 / 19

i va aniq ifoda qilingan bo’lib, u hamma narsa bor va shu vaqtning o’zida yo’q, chunki hamma narsa oqib turadi, o’zgarib boradi, hamma narsa vujudga kelib, yo’qolib boradi, degan qarashdan kelib chiqadi... xaqiqatning nisbiyligi: daryo suvi baliq uchun toza, odam uchun yaroqsiz bo’lishi mumkin, deydi. miloddan avvalgi 580-500 yillarda yashab ijod etgan pifagor raqamlar borliqning ibtidosi, butun dunyo raqamlar uyg’unligi va o’zaro munosabatidan iborat, deydi. u raqamlarga jon bag’ishlab, turli hodisalar-adolat, aql-idrok, muvaffaqiyat va hokazolar raqamlarga tegishli, deb hisobladi. uningcha, olam qonunlarini bilmoq-ularni boshqaradigan sonlarni bilmoqdir. borliq qarama-qarshiliklardan iborat. pifagor fikricha, demokratiya bu tartibotning buzilishidir. suqrot (er-gacha 447-399)-qadimgi yunon mumtoz falsafasining asoschisi, afinalik buyuk faylasuf bo’lib, uning ijodida odam bilan bog’liq muammolar markaziy o’rinni egallagan. uning sevgan shiori "o’z-o’zingni angla!"dir. u ongning subyektiv va obyektiv mazmunga egaligini uqtirdi. haqiqat aql va bahs orqaligina aniqlanadi, dedi. suqrot inson hayoti, insonning jamiyatdagi o’rni va maqsadi hamda adolatli ijtimoiy tuzum muammosiga jiddiy e’tibor …

5 / 19

unyo, buyumlar to’g’risidagi tasavvurimiz esa hissiy bilish orqali bilinadi. hissiy bilish-haqiqat emas. «davlat», “qonunlar”, “siyosat” asarlarida jamiyat haqidagi, uning ideal siyosiy tuzumi to’g’risidagi qarashlarini markaziy ta’limoti - g’oyalar nazariyasi bilan uzviy bog’liq holda ilgari surgan. uning fikricha, davlatning to’rtta shakli mavjud: teokratiya; oligarxiya; demokratiya; tiraniya. aflotun aristokratik davlat tarafdori. uning ideal davlat to’g’risidagi orzulari negizida adolat g’oyasi yotadi. aflotun aytganidek, jamiyat barcha a’zolarining odil jamiyatdagi qonunlarga bo’ysunishi ijtimoiy taraqqiyotning asosiy garovidir. xristianlik milodning i asrida rim iperiyasining tarkibida bo’lgan falastinda paydo bo’ldi. u o’sha davrda hukm surayotgan g’ayriinsoniy ijtimoiy noroziliklarga javob tarzida, umidsizlikka tushgan quyi qatlam vakillari manfaatlarining ifodasi sifatida namoyon bo’ldi. milodning i-v asrlari xristianlikning qaror topishi va rim imperiyasini parchalanib, uning o’rnida o’rta asr g’arbiy evropa tsivilizatsiyasining yuzaga kelish davri - o’tish davri bo’ldi. milodiy to’rtinchi asrning ikkinchi yarmida xristianlik etakchi davlat diniga aylandi, rim imperiyasi ikkiga bo’lindi. 375-568 yillarda ro’y bergan german qabilalarining ko’chishi g’arbiy rim imperiyasining …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari:g’arb falsafasi"

3-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi 3-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g’arb falsafasi qadimgi yunon-rim falsafiy maktablari. xristianlik va o’rta asrlar g’arb falsafasi. g’arb uyg’onish davri va falsafaiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvjr yo’nalishlari. miloddan avvalgi viii-vi asrlarda sharq va g’arb o’rtasidagi savdo, iqtisodiy va madaniy aloqalarda o’rtayer dengizi bo’ylarida joylashgan kichik osiyo shaharlari milet va efes katta ahamiyat kasb etdi. bu shaharlarda ijtimoiy munosabatlar tez rivojlanib, ular yunon falsafasi, fani va madaniyatining beshigi bo’lgan. eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda ioniya shahri eng rivojlangan shaharlardan bo’lib, bu erda sodda falsafa va stixiyali dialek...

This file contains 19 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari:g’arb falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur taraqqiyoti b… PPTX 19 pages Free download Telegram