mikroorganizmlarunumdorliginingbiologikasoslari

PPTX 12 pages 510.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 510.6 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: mikroorganizmlar unumdorligining biologik asoslari mavzu: mikroorganizmlar unumdorligining biologik asoslari fan o’qituvchisi: mo’ydinova n. reja: mikroorganizmlar va ularning tuproq unumdorligidagi roli mikroorganizmlarning oziqlanish va energiya manbalari azot aylanishida mikroorganizmlarning ishtiroki organik moddalarni parchalanishidagi mikrobiologik jarayonlar mikroorganizmlardan foydalangan holda tuproq unumdorligini oshirish usullari xulosa mikroorganizmlar va ularning tuproq unumdorligidagi roli 1. mikroorganizmlar tushunchasi mikroorganizmlar — mikroskopik o‘lchamdagi, ko‘z bilan ko‘rinmaydigan tirik organizmlar bo‘lib, ular orasida bakteriyalar, zamburug‘lar (miketlar), aktinomitsetlar, viruslar va ayrim algalar mavjud. ular tuproqda juda katta miqdorda uchraydi va biologik jarayonlarda faol ishtirok etadi. 2. tuproqdagi mikroorganizmlar turlari bakteriyalar – tuproqdagi eng ko‘p tarqalgan mikroorganizmlar bo‘lib, ayrimlari azotni bog‘lash, ayrimlari esa chirindilarni parchalaydi. zamburug‘lar – o‘simlik qoldiqlarini parchalashda muhim rol o‘ynaydi. aktinomitsetlar – zamburug‘lar va bakteriyalar oralig‘ida joylashgan mikroorganizmlar bo‘lib, tuproq hidining asosiy manbai hisoblanadi. algalar – fotosintez qilish qobiliyatiga ega bo‘lib, tuproqda kislorod ajralishiga xizmat qiladi. viruslar – asosan boshqa mikroorganizmlarga ta’sir ko‘rsatadi va ba’zan ularning sonini tartibga …

2 / 12

asini yaxshilash – mikroorganizmlar faoliyati natijasida hosil bo‘lgan moddalar tuproqning fizik xossalarini (havo o‘tkazuvchanligi, suvni ushlab turish qobiliyati) yaxshilaydi. fitopatogenlarga qarshi kurash – ba’zi foydali mikroorganizmlar o‘simliklarga zarar yetkazuvchi mikroblarga qarshi kurashadi, ya’ni biologik himoya sifatida ishlaydi. mikroorganizmlar tuproqdagi hayotiylikni saqlab turuvchi asosiy omillardan biridir. ularning faoliyati orqali tuproq tarkibi boyiydi, unumdorligi ortadi va ekologik muvozanat saqlanadi. zamonaviy qishloq xo‘jaligida mikroorganizmlardan samarali foydalanish — barqaror va ekologik toza mahsulot yetishtirishning muhim omili hisoblanadi. mikroorganizmlarning oziqlanish va energiya manbalari 1. mikroorganizmlarda oziqlanishning umumiy xususiyatlari mikroorganizmlar tirik qolish va ko‘payish uchun turli xil oziq moddalarni iste’mol qiladi. ular o‘zlarining tuzilishi, yashash muhiti va metabolik faolligiga qarab har xil usullar bilan oziqlanadi. oziqlanish jarayoni mikroorganizmlarning hayotiy jarayonlari (nafas olish, ko‘payish, o‘sish) uchun zarur energiyani ta’minlaydi. 2. mikroorganizmlar oziqlanishiga ko‘ra quyidagi guruhlarga bo‘linadi: a. avtotrof mikroorganizmlar (o‘z-o‘zidan oziqlanuvchilar) bu mikroorganizmlar o‘zlari anorganik moddalardan (masalan, co₂) foydalanib, organik moddalarni sintez qiladi. fototrof avtotroflar: quyosh nuridan …

3 / 12

di bilan oziqlanadi. masalan: ko‘pchilik tuproq bakteriyalari va zamburug‘lar. parazit mikroorganizmlar – tirik organizmlarda yashab, ulardan oziqlanadi va ko‘pincha kasallik chaqiradi. masalan: ba’zi bakteriyalar, viruslar. simbiont mikroorganizmlar – tirik organizmlar bilan o‘zaro foydali hamkorlikda yashaydi. masalan: rhizobium bakteriyasi dukkakli o‘simliklar ildiz tugunlarida yashaydi. 3. energiya olish usullari bo‘yicha mikroorganizmlar: aerob mikroorganizmlar – kislorod mavjudligida energiya ishlab chiqaradi (aerob nafas olish). masalan: nitrosomonas, pseudomonas. anaerob mikroorganizmlar – kislorodsiz muhitda energiya oladi (anaerob nafas olish yoki fermentatsiya). masalan: clostridium, methanobacterium. fakultativ anaeroblar – ham kislorod bor, ham yo‘q sharoitda yashay oladi. masalan: e. coli. mikroorganizmlarning oziqlanish va energiya olish usullari ularning ekologik rolini belgilaydi. ular turli yashash muhitlariga moslashgan bo‘lib, tuproq unumdorligi, organik moddalarning parchalanishi, azot aylanishi kabi jarayonlarda muhim rol o‘ynaydi. bu xususiyatlar mikroorganizmlarni qishloq xo‘jaligida, sanoatda va ekologiyada muhim omilga aylantiradi. azot aylanishida mikroorganizmlarning ishtiroki azot — o‘simliklar uchun eng muhim elementlardan biri bo‘lib, oqsillar, fermentlar va dnk tarkibiga kiradi. …

4 / 12

onifikatsiya) organik azot (hayvon va o‘simlik qoldiqlari) mikroorganizmlar yordamida ammiak (nh₃) yoki ammoniy (nh₄⁺)ga parchalanadi. ishtirok etuvchi mikroorganizmlar: bakteriyalar (bacillus, proteus), zamburug‘lar. c. nitrifikatsiya ammoniy ionlari kislorodli sharoitda ketma-ket oksidlanib, o‘simliklar o‘zlashtira oladigan nitrit (no₂⁻) va nitrat (no₃⁻)ga aylanadi. 1-bosqich: nh₄⁺ → no₂⁻ ishtirokchi: nitrosomonas bakteriyasi 2-bosqich: no₂⁻ → no₃⁻ ishtirokchi: nitrobacter bakteriyasi d. denitrifikatsiya nitratlar (no₃⁻) anaerob muhitda ayrim bakteriyalar tomonidan azot gaziga (n₂) yoki azot oksidlariga (n₂o) aylantiriladi va atmosferaga qaytariladi. ishtirok etuvchi mikroorganizmlar: pseudomonas, bacillus denitrificans 2. azot aylanishi ekologik muvozanatda mikroorganizmlar bu jarayon orqali: o‘simliklar uchun azot manbaini yaratadi, tuproq unumdorligini saqlaydi, azot chiqindilarini qayta ishlaydi, atmosferadagi azot miqdorini muvozanatda ushlab turadi. 3.azot aylanishida mikroorganizmlar asosiy ijrochi bo‘lib, ular azotni bir shakldan ikkinchi shaklga aylantiradi va bu orqali o‘simliklar, hayvonlar va insonlar uchun hayotiy muhitni saqlab turadi. bu jarayonlarni bilish ekologik qishloq xo‘jaligini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. organik moddalarni parchalanishidagi mikrobiologik jarayonlar organik moddalar — o‘simlik …

5 / 12

uhitda faol. protozoalar – boshqa mikroorganizmlar bilan oziqlanib, mikrobiologik muvozanatni saqlab turadi. 2. parchalanishning asosiy bosqichlari: a. gidroloz (suv yordamida parchalanish) fermentlar ishtirokida organik moddalar yengil qismlarga parchalanadi. masalan: oqsil → aminokislotalar, kraxmal → glyukoza. b. amonifikatsiya organik azotli moddalar (oqsillar) parchalanib, nh₃ (ammiak) yoki nh₄⁺ (ammoniy) hosil qiladi. ishtirokchilar: bacillus, clostridium, proteus. c. nitrifikatsiya ammoniy → nitrit (no₂⁻) → nitrat (no₃⁻). bu shakllar o‘simliklar tomonidan oson o‘zlashtiriladi. ishtirokchilar: nitrosomonas, nitrobacter. d. lignin va sellüloza parchalanishi bu jarayon qiyin bo‘lib, asosan zamburug‘lar va aktinomitsetlar tomonidan amalga oshiriladi. masalan: trichoderma, streptomyces. 4. gumus hosil bo‘lishi (gumulizatsiya) parchalanish natijasida hosil bo‘lgan murakkab va barqaror organik birikmalar gumus deb ataladi. gumus tuproqning rangini, tuzilmasini va unumdorligini belgilaydi. 5. mikroorganizmlar faoliyatining ahamiyati o‘simliklar uchun oziq moddalarning hosil bo‘lishi tuproq tarkibining boyishi organik chiqindilarning zararsizlantirilishi ekologik muvozanatning saqlanishi organik moddalarni parchalaydigan mikroorganizmlar – tuproq “tozalovchilari” va “oziqlantiruvchilari”dir. ular orqali biologik chiqindilar qayta ishlanib, foydali moddalarga …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarunumdorliginingbiologikasoslari"

mavzu: mikroorganizmlar unumdorligining biologik asoslari mavzu: mikroorganizmlar unumdorligining biologik asoslari fan o’qituvchisi: mo’ydinova n. reja: mikroorganizmlar va ularning tuproq unumdorligidagi roli mikroorganizmlarning oziqlanish va energiya manbalari azot aylanishida mikroorganizmlarning ishtiroki organik moddalarni parchalanishidagi mikrobiologik jarayonlar mikroorganizmlardan foydalangan holda tuproq unumdorligini oshirish usullari xulosa mikroorganizmlar va ularning tuproq unumdorligidagi roli 1. mikroorganizmlar tushunchasi mikroorganizmlar — mikroskopik o‘lchamdagi, ko‘z bilan ko‘rinmaydigan tirik organizmlar bo‘lib, ular orasida bakteriyalar, zamburug‘lar (miketlar), aktinomitsetlar, viruslar va ayrim algalar mavjud. ular tuproqda juda katta miqdorda uchraydi va biologi...

This file contains 12 pages in PPTX format (510.6 KB). To download "mikroorganizmlarunumdorliginingbiologikasoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarunumdorligining… PPTX 12 pages Free download Telegram