tuproqning mexanik tarkibi va suv xossalari

PPTX 26 pages 163.9 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 163.9 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

tuproqshunoslik fani ahamiyati, vazifalari va tog' jinslarining nurashi. mavzu:tuproqning mexanik tarkibi va suv xossalari. reja: tuproqning paydo bo'lish xossalari. tuproqning umumiy tuzilishi va tuproqning tusi. tuproqning mexanik tarkibi. tuproq strukturasi. tuproqning yangi yaralmasi va qovushmasi gumus, uning hosil bo'lishi va tarkibi . tuproq kalloidlari. tuproqning singdirish qobiliyati va singdirish turlari tuproqning fizik xossalari tuproqdagi suv formalari, suv xossalari va suv rejimi. tuproq unumdorligi va tuproq eroziyasi. tuproqqa ishlov berishning ahamiyati. tuproqning paydo bo'lishi- tuproq tog' jinslaridan paydo bo'lgan. ammo bir qancha xossalari: -unumdorligi ya'ni o'simliklarni suv, havo va ozuq moddalar hamda boshqa omillar bilan ta'minlash xususiyatlari bilan ulardan keskin farq qiladi. suv, havo va boshqa omillar ta'sirida g'ovak tog' jinsi qatlamlarda asta-sekin bir qancha kimyoviy birikmalar vujudga keladi. ana shunday kimyoviy modda va birikmalar yog'in-sochin suvlari ta'sirida erib, oqib borib daryo va okean suvlariga qo'shiladi. tabiatda ana shunday moddalarning aylanishi katta geologik aylanish deyiladi. demak faqat nurash protsesslari natijasida tuproq …

2 / 26

zant, v-oraliq gorizant, g-tuproq osti gorizanti (ona jins), d-tuproq osti tog' jinsi. 5 tuproq tusi tuproq tusi- tuproqning ko'rinb turadigan morfologik belgilaridan biri. shuning uchun tuproqlar har xil (qora, kashtan, qizil, bo'z tuproqlar) nom bilan yuritiladi. tuproq tarkibida chirindi ko'p bo'lsa –qoramtir bo'ladi, qizil tuproq tarkibida temir (iii) (fe2o3 . n h2o) oksidining gidrati, oq tusda kremnozyom (sio2), kaltsiy karbonat (caco3), gips(caso4 . 2h2o), kaolinit singari mnerallar borligiga bog'liq. agar tuproq qatlami ko'kimtir tusda bo'lsa temir (ii) gidrat oksidi va vivianit menerali bo'lib, tuproqning botqoqlanishi belgisini bildiradi. tuproq mexanik tarkibi va uning klassifikatsiyalari tuproqning mexanikaviy tarkibini aniqlashda tuproqning gorizant qavatlaridan bir chimdamdan namuna olib, barmoqlar orasida ezib ko'riladi. undagi qum va loy zarrachalarining nisbiy miqdoriga qarab, tuproqning soz, qumoq, qumloq yoki qumli tarkibiga ega ekanligi aniqlanadi. undan tashqari loydan yasalgan zuvalachaning eshilishi va uning atrofida yoriqchalar hosil bo'lishiga qarab ham aniqlanadi. nurash va tuproq hosil bo'lish jarayonlarida ona jinslar hamda …

3 / 26

q mayin (melkozem) qismi deyiladi. mexanik elementlarning ayrim guruhlari tuproq xossa - hususiyatlarini o'zgirishiga o'ziga xos ta'sir ko'rsatadi. bunga sabab, bu gurppa mexanik elementlarning turlichi kimyoviy va mineralogik tarkibga ega bo'lishidir. tosh va shag'allar asosan tog' jinsi parchalaridan va yaxlit minerallardan tashkil topgan. qum hamda chang guruhlarida ko'proq kvarts, dala shpatlari, slyudalar kabi birlamchi minerallar uchraydi. loyqalar esa birlamchi minerallar bilan birgalikda anchagina miqdorda ikkilamchi minerallar hamda, gumusdan tashkil topgan. mexanik tarkibiga ko'ra tuproqlar qumli, qumloqli va loyli bo'lishi mumkin. bu o'z navbatida tuproqdagi fizik qum va fizik loy guruhlarining nisbatlariga bog'liqdir. hozirda tuproq mexanik tarkibini n.a.kachinskiy tomonidan taklif etilgan klassifikatsiyasi keng qo'llanilmoqda (2 -jadval). bu klassifikatsiyada fizik qum va fizik loy guruhlari nisbatlarini o'zgarib borishi tuproqlarni mexanik tarkibiga ko'ra nomlarini belgilab beradi. mexanik tarkibiga ko'ra tuproqlar klassifikatsiyasi (n.a.kachinskiy) mexanik tarkibiga ko'ra nomlari. fizik loy so miqdori ( 0,01 mm) % hisobida fizik qum miqdori (0,01 mm) % hisobida tuproqlar …

4 / 26

urasiz tuproq deyiladi. struktura bo'lakchalarining shakliga qarab kubsimon, prizmasimon va plitasimon tiplarga ajratiladi. tuproq strukturasining buzilishi va uni tiklash uchun tuproqlardan foydalanish mobaynida (texnikaning harakati, inson va chorva mollarining yurishi, chirindini kamayib ketishi, kimyoviy elementlar kaltsiy va magniyni yuvilib ketishi, mexanikaviy, fizikaviy, kimyoviy, biologik protsesslar ta'sirida) tuproq strukturasi buziladi. tuproq strukturasini tiklash uchun agrotexnikaviy tadbirlar (almashlab ekish, nordon tuproqlarni ohaklash, sho'rtoplariga gips solish, organik va mineral o'g'itlar berish, k-4 polimerlardan foydalanish) amalga oshiriladi. tuproq qovushmasi- har qaysi qatlamdagi zarracha va bo'lakchalarning zichligi va muayyan qatlam kovakligining xarakteri hamda zichlik darajasi tuproq qovushmasi deyiladi. tuproq qo'shilmasi- tuproq paydo bo'lish protsessiga hech qanday aloqasi bo'lmagan, keyin sirtdan qo'shilib qolgan minerallar va tog' jinslarining parchalari hamda turli narsalar va hayvonlar, o'simliklar qoldig'i singarilar biologik qo'shilmalar, tosh, shag'al kabi mineral qo'shilmalar deyiladi. ibtidoiy odamlardan qolgan sopol va chinni idishlar, g'isht parchalari va boshqalar arxeologik qo'shilma deyiladi. tuproqning yangi yaralmasi – tuproq paydo bo'lish protsessida …

5 / 26

, uning hosil bo'lishi va tarkibi tuproqning organik qismi yil sayin tuproqda to'planayotgan o'simlik, mikroorganizm va hayvonot qoldiqlaridan iborat. to'plangan bu organik qoldiqlar mikroorganizmlar tomonidan parchalanadi va murakkab tuzilishga ega bo'lgan organik birikmalarga aylanadi. tuproqda chirindi hosil bo'lishida ikki xil protsess mineralizatsiya va gumufikatsiya protsesslari ro'y beradi. mineralizatsiya- protsessida organik qoldiqlar oddiy birikmalarga va qisman to'la menirallashgan mahsulotlarga (so2, no2, no3, nh3 , ch4 , h2o va boshqalarga) parchalanadi. gumifikatsiya – parchalanayotgan organik qoldiqlardan yuqori molekulyar chirindi moddalari, ya'ni gumus hosil bo'lishidir. chirindi (gumus) tuproq paydo bo'lishida va tuproqning unumdorligini oshirishda katta ahamiyatga ega. u o'simliklarning oziqlanishi uchun zarur bo'lgan elementlarni ( azot, karbonat angidrit) manba hisoblanadi. tuproqning fizikaviy, kimyoviy va biokimyoviy xossalarni, issiqlik va suv rejimini yaxshilaydi. tuproq kalloidlari tuproq paydo bo'lishi protsessida turli katta-kichiklikdagi zarrachalar to'planib boradi. bu zarrachalardan eng maydalari kalloidlar(diametri 0,2 mikrondan 0,001mikron bo'lib, u tuproq tarkibi va xossalarini o'zgarishiga katta ta'sir ko'rsatadi. tuproq kalloidlari 2 …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning mexanik tarkibi va suv xossalari"

tuproqshunoslik fani ahamiyati, vazifalari va tog' jinslarining nurashi. mavzu:tuproqning mexanik tarkibi va suv xossalari. reja: tuproqning paydo bo'lish xossalari. tuproqning umumiy tuzilishi va tuproqning tusi. tuproqning mexanik tarkibi. tuproq strukturasi. tuproqning yangi yaralmasi va qovushmasi gumus, uning hosil bo'lishi va tarkibi . tuproq kalloidlari. tuproqning singdirish qobiliyati va singdirish turlari tuproqning fizik xossalari tuproqdagi suv formalari, suv xossalari va suv rejimi. tuproq unumdorligi va tuproq eroziyasi. tuproqqa ishlov berishning ahamiyati. tuproqning paydo bo'lishi- tuproq tog' jinslaridan paydo bo'lgan. ammo bir qancha xossalari: -unumdorligi ya'ni o'simliklarni suv, havo va ozuq moddalar hamda boshqa omillar bilan ta'minlash xususiyatlari bilan ulardan ke...

This file contains 26 pages in PPTX format (163.9 KB). To download "tuproqning mexanik tarkibi va suv xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning mexanik tarkibi va s… PPTX 26 pages Free download Telegram