ko‘chirmagapliqo‘shmagaplar dastini shbelgilarining qo‘llanishi

PPTX 13 sahifa 635,4 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 635,4 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarda tinish belgilarining qo‘llanishi reja ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarning mazmuni va tuzilishi ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarda tinish belgilarining umumiy qoidalari amaliy misollar orqali tinish belgilarini tahlil qilish o‘quvchilarda ko‘chirma gapli gaplarni yozish ko‘nikmasini shakllantirish usullari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarning mazmuni va tuzilishi ko‘chirma gapli qo‘shma gaplar – bu bir necha predikativ qismlardan tashkil topgan, unda bir kishining ikkinchi kishiga tegishli so‘zlari yoki fikri aniq ko‘chirilgan holdagi gaplardir. ushbu gaplarda aytilayotgan fikr boshqa birovning so‘zlari orqali ifodalanadi. ko‘chirma gaplar og‘zaki va yozma nutqda keng qo‘llaniladi, ayniqsa badiiy asarlar, ilmiy matnlar va kundalik suhbatlarda juda muhim o‘rin tutadi. ko‘chirma gapli qo‘shma gap odatda ikki qismdan iborat bo‘ladi: kirish qismi (muallif gapining o‘zi) va ko‘chirilgan qism (qo‘shilgan gap yoki ko‘chirma gap). masalan: ustoz dedi: “bugun darsga yangi mavzu olamiz.” bu yerda “ustoz dedi” – muallif gapidir, “bugun darsga yangi mavzu olamiz” – ko‘chirma gap. ko‘chirma gapli qo‘shma …

2 / 13

?), undov belgisi (!). har bir belgi gap tuzilmasiga qarab aniq vazifani bajaradi. agar muallif gapi oldinda bo‘lsa, ya’ni ko‘chirma gap keyin kelsa, u holda ikki nuqta va qo‘shtirnoq qo‘llanadi. masalan: u aytdi: “men ertaga ketyapman.” bu yerda ikki nuqta muallif gapi bilan ko‘chirma gapni ajratadi, qo‘shtirnoq esa ko‘chirilgan gapning boshlanishi va tugashini bildiradi. agar muallif gapi orqada kelsa, ya’ni ko‘chirma gap oldin bo‘lsa, unda vergul qo‘llanib, ko‘chirma gapdan keyin yoziladi. masalan: “men ertaga ketyapman”, — dedi u. bu holatda vergul qo‘sh tirnoq ichida bo‘ladi, keyin esa chiziqcha va muallif gapi keladi. agar ko‘chirma gapda so‘roq yoki undov ohangi bo‘lsa, qo‘shtirnoq ichida tegishli belgi — so‘roq yoki undov belgisi yoziladi: “sen ham ertaga borasanmi?” — deb so‘radi u. yoki: “voy, bu juda zo‘r-ku!” — dedi bola. ko‘chirma gap muallif gapi orasida kelsa, ya’ni ikki qismga bo‘linib ketgan bo‘lsa, ikki marta qo‘shtirnoq ishlatiladi. bunday hollarda, muallif gapi vergul bilan ajraladi va …

3 / 13

amaliy mashqlar asosida tushuntirishlari lozim. masalan, ko‘chirma gapni qo‘sh tirnoq bilan ajratish, muallif gapining joyiga qarab ikki nuqta yoki vergul qo‘yishni o‘rganish yozma ishlar sifatini oshiradi. o‘quvchilar o‘z ifodalarini aniq, izchil va grammatik jihatdan to‘g‘ri bayon eta olishadi. bu esa ularning nafaqat ona tili, balki boshqa fanlardagi yozma topshiriqlarni ham muvaffaqiyatli bajarishiga yordam beradi. o‘quvchilarda savodxonlikni shakllantirishda diktantlar, mustaqil yozma ishlar, ko‘chirma gapli gaplarni to‘g‘ri tuzish mashqlari samarali vosita hisoblanadi. bu orqali nafaqat grammatik bilimlar chuqurlashadi, balki estetik yozuv madaniyati ham shakllanadi. tinish belgilarining o‘rnini bilish yozma nutqdagi aniqlik, lo‘ndalik va mantiqiylikni ta’minlaydi. o‘quvchilarda ko‘chirma gapli gaplarni yozish ko‘nikmasini shakllantirish usullari ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarni o‘rgatish va ularni yozishda tinish belgilarini to‘g‘ri qo‘llash bo‘yicha o‘quvchilarda malaka hosil qilish uchun bir necha metodik yondashuvlar qo‘llaniladi. dars jarayonida birinchi navbatda nazariy bilimlar beriladi. ko‘chirma gap, muallif so‘zi, ularning o‘rni va tinish belgilarining qo‘llanishi to‘g‘risida misollar orqali tushuntiriladi. bunda taqdimotlar, video darslar, jadvallar …

4 / 13

i aniqlash, ularni ko‘rsatish, so‘ngra tegishli tinish belgilarini qo‘yish orqali ko‘nikma hosil qilinadi. shuningdek, test topshiriqlari, tanlab o‘qish, dikantat kabi shakllar ham o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini aniqlashda foydali bo‘ladi. o‘qituvchi o‘quvchining har bir xatolarini tahlil qilib, sabr bilan to‘g‘ri variantini ko‘rsatib, o‘zlashtirishga yo‘l ochadi. xulosa ko‘chirma gapli qo‘shma gaplar o‘zbek tilining ifoda imkoniyatlarini boyituvchi murakkab grammatik qurilmalardan biri hisoblanadi. bu turdagi gaplarda tinish belgilarining to‘g‘ri va o‘rinli qo‘llanishi gapning mazmunan tushunarli, grammatik jihatdan to‘g‘ri va mantiqan ravon bo‘lishida muhim ahamiyat kasb etadi. ayniqsa, muallif so‘zi va ko‘chirma gapning joylashuvi, ularning o‘zaro tartibi tinish belgilariga bevosita ta’sir qiladi. dars jarayonida o‘quvchilarga ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarning tuzilishini chuqur o‘rgatish, ularning tarkibiy qismlarini ajrata olish, tinish belgilarini to‘g‘ri qo‘yish malakasini shakllantirish kerak. buning uchun esa nazariy bilimlar bilan birga amaliy mashg‘ulotlar, ijodiy topshiriqlar va interaktiv yondashuvlardan samarali foydalanish zarur. foydalanilgan adabiyotlar o‘zbek tili imlo qoidalari – toshkent: o‘zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi, 2019. o‘zbek tili …

5 / 13

ko‘chirmagapliqo‘shmagaplar dastini shbelgilarining qo‘llanishi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ko‘chirmagapliqo‘shmagaplar dastini shbelgilarining qo‘llanishi" haqida

ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarda tinish belgilarining qo‘llanishi reja ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarning mazmuni va tuzilishi ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarda tinish belgilarining umumiy qoidalari amaliy misollar orqali tinish belgilarini tahlil qilish o‘quvchilarda ko‘chirma gapli gaplarni yozish ko‘nikmasini shakllantirish usullari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ko‘chirma gapli qo‘shma gaplarning mazmuni va tuzilishi ko‘chirma gapli qo‘shma gaplar – bu bir necha predikativ qismlardan tashkil topgan, unda bir kishining ikkinchi kishiga tegishli so‘zlari yoki fikri aniq ko‘chirilgan holdagi gaplardir. ushbu gaplarda aytilayotgan fikr boshqa birovning so‘zlari orqali ifodalanadi. ko‘chirma gaplar og‘zaki va yozma nutqda keng qo‘llaniladi, ayniqsa badiiy asarlar, ilmiy matnlar va kundalik...

Bu fayl PPTX formatida 13 sahifadan iborat (635,4 KB). "ko‘chirmagapliqo‘shmagaplar dastini shbelgilarining qo‘llanishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ko‘chirmagapliqo‘shmagaplar das… PPTX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram