milliy dinlar

DOCX 16 pages 36.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

2-mavzu. milliy dinlar milliy dinlarning taʼrifi. hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati. yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. milliy dinlarning milliy ong va milliy o’z o’zini anglashdagi o’rni. reja: 1. yahudiylik dinining yuzaga kelishi. 2. yahudiylik dinining muqaddas kitobi, ta'limoti, an'ana va marosimlari. 3. markaziy osiyoda yahudiylik. 4. vedalar. braxmanlik. hinduiylik, jayniylik. sikxiylik ta'limoti va manbalari. 5. konfutsiylik ta'limoti va uning xitoy milliy diniga aylanish jarayonlari. 6. daochilik – falsafiy ta'limot. “dao” tushunchasi tahlili. 7. sintoiylik. yapon xalqi an'analari. kami kulti tayanch tushunchalar:iudaizm, dovud, tavrot, falastin, iosif, yaxve, yakkaxudolik, navuxodonosor, muso, markaziy osiyoda yaxudiylik, vedalar, braxmanlik, hinduiylik, jaynizm, sikxiylik, konfutsiylik, daosizm, dao tushunchasi, sintoiylik, an’ana, kami culti yahudiylik dinining yuzaga kelishi. iudaizm dini …

2 / 16

h xudo sifatida yaxve (iyegova) tog‘lar, chaqmoq, momaqaldiroq va suv xudosi qabul qilingan bo‘lsa-da, aholi ko‘pxudolik an’analarini saqlab qolgan. miloddan avvalgi 622 yilda podsho iosif ko‘pxudolik amaliyotini tugatish maqsadida yaxvedan boshqa xudolarga sig‘inishni bekor qilgan. lekin yakkaxudolikni joriy qilish maqsadida davlat tomonidan ko‘rilgan choralar ham samara bermagan. miloddan avvalgi 586 yilda yangi bobil podshosi navuxodonosor iudeyani bosib olganidan keyin vaziyat tubdan o‘zgargan. navuxodonosorning buyrug‘i bilan quddusdagi iudaizmning bosh ibodatxonasi vayron qilingan. yahudiylarning bir qismi mesopotamiyaga majburan ko‘chirilgan. isroilda mustaqillik uchun kurash boshlangan. iudaizm dini yahudiylarning davlat mustaqilligini qayta tiklash va majburan ko‘chirib yuborilgan yurtdoshlarini vataniga qaytarish uchun kurashida (diaspora) mafkura vazifasini bajargan. shu vaqtdan boshlab yakkaxudolik g‘oyasi yahudiylarni birlashtiruvchi diniy mafkura sifatida jamiyatda mustahkamlangan. 2. yahudiylik dinining muqaddas kitobi, ta'limoti, an'ana va marosimlari. iudaizm dini aqidalari va marosimlari muqaddas manbalarda bayon qilingan. ular muqaddas bitiklar (tanak) va muqaddas rivoyatlar (talmud – qadimgi yaxudiy tilida lameyd – o‘rganish degan ma’noni anglatadi)ga …

3 / 16

iy xalqi bilan ahdnoma «zavet» tuzishni taklif etgan. ahdnomaning asosini ikkita shart tashkil etadi. birinchisi – yahudiy xalqi yaxveni xudolarning eng qudratlisi emas, balki yagona xudo, borliqning yaratuvchisi va unda yuz berayotgan hodisalarni belgilovchi sifatida tan olishi lozim. ikkinchisi – yahudiylarga yaxvega sodiqligini isbotlasa, xudoning nazari tushgan xalq imtiyozi beriladi va uning himoyasida bo‘ladi. yahudiylar xudoning sevimli bandasi bo‘lib, ularga yerda insonparvarlik, tenglik, farovonlik, hamjihatlik va boqiy hayotga hukmron ilohiy jamiyatni qurish messiyasini bajaruvchi xalq mas’uliyati yuklatilganligi aqidasi mavjud. binobarin, unga asoslanib ravvinlar (qadimgi yahudiy tilida rabbi – mening ustozim degan ma’noni anglatadi), ya’ni ruhoniylar miloddan avvalgi 444 yilda yahudiylarning boshqa xalqlar bilan quda-andachilik munosabati o‘rnatishini taqiqlovchi qonun qabul qilinishiga erishganlar. masalaning diqqatga sazovor jihati shundaki, bir tomondan, bu qonun yahudiylarni boshqa xalqlarga qarshi qo‘yish (hatto ularning ta’qibi)ga sabab bo‘lsa, ikkinchi tomondan, xalqni qiyin sinovlarni yengib o‘tish yo‘lida jipslashtiruvchi vosita vazifasini bajargan. yaxve musaga sinay tog‘ida «ahdnoma» bergan. ahdnomaning mazmuni …

4 / 16

xiyonat qilmaslik. ahdnoma shartlari yahudiylar uchun amal qiladi va boshqa xalqlar vakillari bilan munosabatlarda legitimlik kuchiga ega emas. zero, «jongajon, qonga-qon» aqidasi bu muammoga ko‘proq oydinlik kiritishi ehtimoldan xoli emas. tavrotning «chiqish» kitobida yakkaxudolik moiseyning yahudiylarni misr qulligidan qutqarganidan keyin joriy qilinganligi to‘g‘risida hikoya qilingan. tarixda yahudiylarning misrda tutqunlikda bo‘lganligi qayd etilmagan. rivoyatda aks ettirilgan hodisalar yahudiylarning falastinni bosib olish uchun kurashi davri bo‘lsa kerak. iudaizmning muqaddas rivoyatlari talmud (qadimgi yahudiy tilidagi lameyd so‘zidan olingan bo‘lib, o‘rganish, tahlil qilish degan ma’nolarni anglatadi) hisoblanadi. diaspora davrida tavrotning matnlariga sharhlardan tuzilgan. miloddan avvalgi ii–i asrlarda talmud og‘zaki an’ana shaklida yoyila boshladi. milodiy iii–v asrlarda dastxat qilingan. jinoiy va fuqaroviy munosabatlarni tartibga soluvchi qonunlar, axloq normalari, diniy aqidalar va qoidalarning sharhlari, oilaviy va shaxsiy hayot masalalari yuzasidan maslahatlardan tuzilgan. diniy aqidalarni tafsir qilish keyingi davrlarda ham davom ettirilgan. o‘rta asrlarda iudaizm o‘zining eski mazmunini saqlab qolgan holda biroz o‘zgargan. xi–xii asrlarda iudaizmda hukmronlik …

5 / 16

ilishi haqiqat. maymond yozgan yuqoridagi aqidalar orqali iudaizmni yanada kuchaytirish, uning feodalizm manfaatlarini kuchliroq himoyachisiga aylantirish, dinni shakkoklik va kufrlardan himoya qilish, iudaizmni zamonaviylashtirishga urinish edi. yangi aqidalarda iudaizmning xaloskorlik vazifasini kuchaytirish ham maqsad qilib olingan. sionizm sion tog‘lari nomidan olingan. u qadim zamonda tuzilgan ahdnoma to‘g‘risidagi tavrot rivoyatlari asosida ishlab chiqilgan iudaizm dinining zamonaviy ko‘rinishidir. sionizm paydo bo‘lgan vaqtdan boshlaboq iudaizmning yahudiy xalqi «xudoning arzandasi» degan da’vosini bayroq qilib olgan. sionizm o‘zaro bog‘langan ikkita maqsadni ishlab chiqib, ularni izchil amalga oshirib kelmoqda. bu maqsadlar quyidagicha: 1) tarixiy sabablarga ko‘ra turli tomonlarga ketib, o‘sha joylarda ko‘p asrlardan buyon yashayotgan yahudiylarni o‘z yurtlariga, ya’ni ajdodlarining vataniga qaytarib kelish va isroil davlatini yer yuzidagi jannatga aylantirishga xizmat qildirish; 2) agar shaxs yahudiy millatiga mansub bo‘lsa-yu, ammo yashab turgan joyidan isroilga ko‘chib kela olmasa, uni o‘sha yerdan turib isroilni iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy va harbiy jihatdan qo‘llab-quvvatlashga hissa qo‘shishga da’vat qilish. iudaizmda yahudiylarning kundalik …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2-mavzu. milliy dinlar milliy dinlarning taʼrifi. hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati. yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. milliy dinlarning milliy ong va milliy o’z o’zini anglashdagi o’rni. reja: 1. yahudiylik dinining yuzaga kelishi. 2. yahudiylik dinining muqaddas kitobi, ta'limoti, an'ana va marosimlari. 3. markaziy osiyoda yahudiylik. 4. vedalar. braxmanlik. hinduiylik, jayniylik. sikxiylik ta'limoti va manbalari. 5. konfut...

This file contains 16 pages in DOCX format (36.3 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar DOCX 16 pages Free download Telegram