milliy dinlar

DOCX 30 pages 75.5 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.5 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1. milliy dinlarning ta’rifi. 2. hindiston milliy dinlari. 3. xitoy va yaponiya milliy dinlari. 4. yahudiylik. 5. tangrichilik va zardushtiylik ta’limotlari. tayanch tushunchalar: yahudiylik, tavrot, yaxve, hinduizm, vedalar, braxmanlik, konfutsiy, rigveda, samaveda, zardushtiylik, ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal, avesto, axura-mazda, axriman, otashkade, videvdat, yasna, visparad, yasht. milliy dinlarning ta’rifi. milliy dinlar o‘z mazmun-mohiyati bilan asosan bir millatga mansub xalqlar e’tiqod qiladigan dinlardir. etnik din (xalq, milliy din, milliy-davlat dini) mahalliy (mahalliy) din bilan bir qatorda dinshunoslikda maʼlum bir etnik guruh bilan bogʻliq boʻlgan dinning turli koʻrinishlarini ifodalash uchun ishlatiladigan atamadir. etnik dinlar ko‘pincha nasroniylik va buddizm kabi etnik yoki milliy chegaralar bilan chegaralanmaganligini da'vo qiladigan dinlardan ajralib turadi . "etnik" yoki "mahalliy" din o‘rnida bir qancha muqobil atamalar ishlatilgan. "birlamchi din" atamasi 1970-yillarda afrika, osiyo va okeaniyadagi mahalliy xalqlar tomonidan qabul qilingan dinning g‘arbiy bo‘lmagan shakllariga urg‘u berish uchun aberdin universitetidan missionerlik tarixchisi endryu finlay …

2 / 30

lq shakllariga ham tegishli bo‘lishi mumkin. etnik dinlar muayyan etnik guruh bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ko‘pincha etnik o‘ziga xoslikning shakllanishiga ta'sir qiladi. ba'zi etnik dinlar juda keng tarqalgan bo‘lishi mumkin, masalan, hindular orasida hinduizm, yahudiylar orasida iudaizm, xan xitoylarida shen jiao, arablar orasida islom va yaponlarda sintoizm. diasporalar ko‘pincha etnik dinlarni etnik o‘ziga xoslikni saqlash vositasi sifatida qo‘llab-quvvatlaydi, masalan, karib dengizidagi hind diasporalari orasida hinduizm yoki afro-amerikaliklar orasida afrikalik an'anaviy dinlar. ba'zi qadimgi etnik dinlar, masalan, evropada nasroniylashtirishdan oldin mavjud bo‘lganlar, neopaganizmda yangi hayotiylik topdi[8]. bundan tashqari, nasroniylik va islom kabi etnik bo‘lmagan dinlar ham etnik o‘ziga xoslikning muhim belgilari bo‘lib xizmat qilishi ma'lum. an'anaviy din - dinning ilk shakli, an'anaviy e'tiqodlar. bu atama, shuningdek, so‘nggi o‘n yilliklarda tashqaridan "kiritilgan" noan'anaviy dinlardan farqli o‘laroq, dastlab davlat yoki hududlarda uzoq vaqt yashagan xalqlarning dinlariga nisbatan qo‘llaniladi. u ma'lum bir davlat yoki etnik guruh doirasida rivojlangan va boshqa xalqlar orasida sezilarli darajada …

3 / 30

nliklari - bu maxsus marosimlarda minglab odamlarni qurbon qilishlari mumkin bo‘lgan azteklarning qurbonliklari. an'anaviy (xalq) din doirasida oilaviy marosimlar va xurofotlarga oid ko‘plab an'analar saqlanib qolgan. hindiston milliy dinlari. hinduiylik (induizm) murakkab din bo‘lib, u ijtimoiy tashkilot, turli dinlar qorishmasidir. u kastachilik asosiga qurilgan. braxmanlik bilan buddaviylik o‘rtasida kasta ta’limoti bo‘yicha kurashni ifodalovchi hinduiylik dini shakllandi. bu dinga hindiston aholisining 83% e’tiqod qilib, uning asosiy sharti hindistondagi kasta tizimini qabul qilishdir. hinduiylikda besh qoida va aqida tan olingan. 1. vedalarning muqaddasligi; 2. guru (pir, ustoz) ning tan olinishi; 3. muqaddas joylarga ziyoratga borish; 4. sanskrit muqaddas til ekanligi; 5. sigirning muqaddas ekanligi tan olingan. hinduiylikda braxmanlar asosiy o‘rin egallab, kengroq “mahobxorat” muqaddas yozuvlar qatoriga qo‘shilgan. braxmanlar eski aqidalar zamon talabiga javob bermasligini ko‘rgach, yangi qonun-qoidalarga xos turli oqimlarni yuzaga keltirib, buddaviylikka qarshi kurash olib bordilar. hinduiylik braxmanlikdan farq qilib unda “mahobxorat” va boshqa she’riy matnlar sanskrit tilidan zamonaviy hind tiliga …

4 / 30

a boshqa oqimlar bo‘lib, xalq orasida shivaning bir ming sakkizta nomi mavjud. vishnu. hozir hindistonda birinchilik uchun kurashayotgan ikkinchi ilohdir. rigvedada u quyosh xudosi – birinchi darajali xudo hisoblanib, ibodat paytida uni savitar roxita, surya, audita nomlari bilan ataydilar. u “krishna bilan qo‘shilib yarim inson, yarim xudo shaklidagi qahramon deb tan olinadi”. “mahobxorat” va “ramayana” dostonlarida “avatara” – insonning vishnuga qo‘shilib ketishi haqida so‘z yuritiladi. vishnu ba’zida to‘rtqo‘lli qilib tasvirlanadi. vishnu hech qachon inson va hayvonni qurbonlik qilishlarini talab qilmagan. krishna murakkab obraz bo‘lib u haqda olov, chaqmoq, momaqaldiroq, osmon, quyosh bilan bog‘liq afsonalar mavjud. krishna jangovar, yengilmas qahramon sifatida ta’riflanadi. vishnuizm bayramlari turli-tuman bo‘lib, ular bir necha kunlarga cho‘zilib ketadi. ular duolar o‘qish, ta’zim bajo keltirish, ommaviy diniy marosimlarda qatnashish, hadya, qurbonliklar atash, ibodatxona yaqinidagi yoki ichidagi hovuzlarda cho‘milish kabilar bo‘lgan. bu marosimlar faqat ruhoniylar boshchiligida bajariladi. sigir muqaddas hayvon hisoblanganligi uchun u xudolar qatorida e’zozlanadi. u keyinchalik “tirik …

5 / 30

n qo‘shni qabila tillariga yaqin hind-evropa tillarida so‘zlashar edilar. ular harbiy ishlarda, she’riyatda usta bo‘lib, o‘zlari bilan muqaddas yozuvlari-vedalar (sanskrit-muqaddas bilim)ni olib kelganlar. hind adabiyoti boy bo‘lib, uning anchagina qismi yo‘qolib ketgan. uning boshlanishi vedalardir. vedalar tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir necha kitoblar kirib, ularda ibodat, marosimlar, falsafiy ta’limotlar, tarixiy voqealar bayon etilgan. vedalar to‘rt yirik to‘plamdan iborat: 1. rigveda (“madhiyalar vedasi”); 2. samaveda (“qo‘shiqlar vedasi”); 3. yajurveda (“qurbonliklar vedasi”); 4. atxarvaveda (“afsun va jodular vedasi”); rigveda. rigveda xudolarga aytilgan madhiyalarning to‘plami, diniy yodgorliklar bo‘lib, uning mualliflari rishi kuylovchilarning asosiy vazifalari xudolarni oriy tomonga og‘dirish bo‘lgan. rigvedada zardushtiylikning muqaddas kitobi “avesto” bilan o‘xshash afsona va marosimlar bor. rigveda panjobda, hind havzasi va uning oqimida miloddan avvalgi vi asrda paydo bo‘lgan. unda shimoliy hindistonda miloddan avvalgi 2-1-ming yilliklarda yuz bergan voqealar haqida ma’lumot beriladi. samaveda. rigvedaga ko‘proq bog‘liq bo‘lib, u hozirgi davrga ikki tahrirda yetib kelgan (cakha – aynan, shahobcha); kautxuma …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1. milliy dinlarning ta’rifi. 2. hindiston milliy dinlari. 3. xitoy va yaponiya milliy dinlari. 4. yahudiylik. 5. tangrichilik va zardushtiylik ta’limotlari. tayanch tushunchalar: yahudiylik, tavrot, yaxve, hinduizm, vedalar, braxmanlik, konfutsiy, rigveda, samaveda, zardushtiylik, ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal, avesto, axura-mazda, axriman, otashkade, videvdat, yasna, visparad, yasht. milliy dinlarning ta’rifi. milliy dinlar o‘z mazmun-mohiyati bilan asosan bir millatga mansub xalqlar e’tiqod qiladigan dinlardir. etnik din (xalq, milliy din, milliy-davlat dini) mahalliy (mahalliy) din bilan bir qatorda dinshunoslikda maʼlum bir etnik guruh bilan bogʻliq boʻlgan dinning turli koʻrinishlarini ifodalash uchun ishlatiladigan atamadir. etnik dinlar ko‘pincha nasr...

This file contains 30 pages in DOCX format (75.5 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar DOCX 30 pages Free download Telegram