undalma haqida ma’lumot

PPTX 24 pages 90.1 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.1 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

prezentatsiya powerpoint 2- ma’ruza. mavzu: zarur bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari reja: 1. undalma haqida ma’lumot. 2.kirish so‘z va uning ifodalanishi 3.kiritma gaplar va uning ifodalanishi. gap tarkibida ba’zan shunday so‘zlar va so‘z birikmalari hatto gaplar qo‘llanadiki, ular gapning biror bo‘lagi bilan grammatik jihatdan aloqaga kirishmaydi. shu tufayli bunday so‘z yoki so‘z birikmalari gap bo‘laklari hisoblanmaydi. undalma, kirish so‘z, kirish birikma va kiritma gap ana shunday xususiyatga ega. undalma so‘zlovchining nutqi qaratilgan shaxs (yoki predmet)ni anglatadigan so‘z yoki so‘z birikmasi undalma deyiladi. undalma bayon qilinayotgan fikrga tinglovchining diqqatini tortish uchun xizmat qiladi. undalma o‘zi ishtirok etgan gap bilan grammatik jihatdan bog‘lanmaydi. u bosh kelishik shaklidagi ot yoki otlashgan so‘z bilan ifodalanadi. bu jihatdan undalma egaga o‘xshaydi, biroq u gapning kesimi bilan grammatik jihatdan bog‘lanmasligiga ko‘ra o‘ziga xos undosh ohangsi, pauza (to‘xtash) bilan aytilishiga ko‘ra egadan farq qiladi. masalan: aziz o‘g‘lim, yomonlar bilan suhbatdosh bo‘lma, ulardan asrlondan qochganday qoch, hammaga …

2 / 24

. («oz-oz o‘rganib, dono bo‘lur»). o‘ynashma, puchuq, tek tur, hamma yog‘ing suv bo‘ldi... (o.yoqubov). -hoy, biron gap topib keldingmi? (s.ahmad). yaxshilik ... yaxshilikning ham bahosi bor, o‘rtoq zargarov (a.muxtor). undalma gap boshida, o‘rtasida, oxirida keladi va yozuvda gapning boshqa bo‘laklaridan, odatda, vergul bilan ajratiladi: - olim bola, rayhonlarni bir silkitib chiqmaysizmi ... (j.abdullaxonov). ey rais, bu kitobni avval bir o‘qib ko‘ring. (s.ahmad). nima qilasiz, dada, bolaning yuragini ezib. (s.ahmad). mening etti pushtim bog‘ bon o‘tgan, o‘g‘lim. (j.abdullaxonov). undalma kuchli his - hayajon bilan aytilsa, undan so‘ng, undov belgisi qo‘yiladi: -xolbek! qanisan? - dedi eshmurot aka. - kelsang-chi, kutib qoldik-ku. (p.qodirov). kirish so‘z va kirish birikma: so‘zlovchining bayon qilinayotgan fikrga bo‘lgan turli munosabatini ifodalaydi: ishonch yoki tasdiqni (albatta, to‘g‘ri, haqiqatan, darhaqiqat, shubhasiz, so‘zsiz kabilar): albatta, mendan ko‘ra paxta ishining ustalari yaxshiroq bilishadi. (j.abdullaxonov). to‘g‘ri, til suyaksiz-u, lekin suyakni sindiradi. (shuhrat). gumonni (ehtimol, balki, aftidang, chamasi kabilar): ehtimol, o‘z xatolarini tuzatmoqchi bo‘lib …

3 / 24

eshitishimcha, anorxon bilan musobaqalashishga kelishibsizlarmi? (j.abdullaxonov). tadqiqotchi olimlarning fikricha, chinor daraxtini qadim - qadim davrlarda yurt kezuvchi sayyohlar, savdogarlar ... eron va unga qo‘shni mamlakatlardan o‘zbekistonga olib kelishgan. (a.aminov). bayon qilingan fikrning tarkibini ifodalaydi (avvalo, nihoyat, birinchidan, ikkinchidan kabilar): nihoyat, xuddi yoshi ulug‘ odamlardek viqor bilan qadam bosib asadillo paydo bo‘ldi. (f.musajonov). birinchidan, bugun hamisha opaning yubiley kechalari, ikkinchidan, ertaga oblastb yosh yozuvchilarining konferentsiyasi ochiladi. (o.yoqubov). aytilayotgan fikrning oldingi fikr bilan aloqasini ifodalaydi (demak, xullas, ishqilib, shunday qilib, binobarin, ko‘rinadiki kabilar): xullas, barcha bilan ahillashib ketganligi ko‘rinib turardi. (j.abdullaxonov). ishqilib, shu oqshomchi so‘xbat bekor ketmadi. (j.abdullaxonov). kirish so‘z ko‘pincha modal so‘z bilan, kirish birikma esa so‘z birikmasi bilan ifodalanadi. masalan: chamasi, o‘n minutcha yurilsa, salqin va so‘lim sayribog‘ bor edi. (f.musajonov). keksalarning aytishicha, bunday paytlarda tepalikning ustida erning nafasini eshitarmishsiz? (o‘.hoshimov). kirish so‘z va kirish birikma gapning boshida kelib, yozuvda undan keyin, gap oxirida kelib, undan oldin vergul qo‘yiladi: albatta, …

4 / 24

samad o‘g‘lining ismi shunday ekan - bizning yo‘l uchastkamizda qolishdi. (ch.aytmatov). sodda gap turlari. grammatik asosi ikki bosh bo‘lakdan: ega va kesimdan iborat bo‘lgan gaplar ikki bosh bo‘lakli gaplar deyiladi. masalan: mehnatdan do‘st ortar. (maqol). grammatik asosi bir bosh bo‘lakdan iborat bo‘lgan gaplar bir bosh bo‘lakli gap deb yuritiladi. masalan: gapni gapir uqqanga, jonni jonga suqqanga. (maqol). sodda gaplar ikkinchi darajali bo‘laklarning qatnashishi-qatnashmasligiga ko‘ra ikki xid bo‘ladi: yig‘iq gaplar va yoyiq gaplar. bosh bo‘laklardangina yoki bir bosh bo‘lakdan tashkil topgan gap yig‘iq gap, ikkinchi darajali bo‘laklar ham ishtirok etgan gap yoyiq gap deyiladi. masalan: yomg‘ir tindi. bulutlar hamon qaysarlik bilan quyosh yuzini to‘sib turardi. (s.karomatov). birinchi gap yig‘iq gap bo‘lib, faqat bosh bo‘laklardan tuzilgan. ikkinchi gapda bosh bo‘laklar (bulutlar – ega, to‘sib turardi – kesim)dan tashqari, ikkinchi darajali bo‘laklar ham (hamon, qaysarlik bilan - hollar, quyosh - aniqlovchi, yuzini – to‘ldiruvchi) qatnashgan. shuning uchun bu gap yoyiq gapdir. bir bosh …

5 / 24

gan gaplar yoki so‘z-gaplar deyiladi. masalan: - assalomu alaykum, dada. (p.q.). ikki bosh bo‘lakli gapning tuzilishi ikki bosh bo‘lakli gap ikki grammatik tarkibi: ega tarkibi va kesim tarkibi mavjud bo‘lgan gapdir. ega yoki ega va unga taalluqli so‘zlar ega tarkibini tashkil etsa, kesim yoki kesim va unga taalluqli so‘zlar kesim tarkibini tashkil qiladi. bir bosh bo‘lakli gaplar bir bosh bo‘lakli gaplarning tuzilish asosi yo kesim tarkibidan, yo ega tarkibidan tashkil topadi. kesim yoki kesim tarkibidan tashkil topgan gaplarda ega, ega yoki ega tarkibidan tashkil topgan gaplarda kesim qatnashmaydi va bunday bo‘lakka ehtiyoj ham bo‘lmaydi. bunday gaplarda predikativlik bir bo‘lak bilan ifodalanadi. masalan: oyko‘lliklarni yaxshi gaplar bilan yo‘ldan qaytarishdi (p. q.). bugungi ishni ertaga qo‘yma. (maqol). yosh bo‘lsa ham ko‘p narsani boshidan kechirgan. (p.qodirov). oqshom chog‘i... vatan bo‘ylab qadam - qadamlab quyosh o‘tdi dengizlar, tog‘lar ortiga. (shayxzoda). aqlni beaqldan o‘rgan. (maqol). egasiz bir bosh bo‘lakli gaplar faqat kesim tarkibidan iborat bo`lib, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "undalma haqida ma’lumot"

prezentatsiya powerpoint 2- ma’ruza. mavzu: zarur bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari reja: 1. undalma haqida ma’lumot. 2.kirish so‘z va uning ifodalanishi 3.kiritma gaplar va uning ifodalanishi. gap tarkibida ba’zan shunday so‘zlar va so‘z birikmalari hatto gaplar qo‘llanadiki, ular gapning biror bo‘lagi bilan grammatik jihatdan aloqaga kirishmaydi. shu tufayli bunday so‘z yoki so‘z birikmalari gap bo‘laklari hisoblanmaydi. undalma, kirish so‘z, kirish birikma va kiritma gap ana shunday xususiyatga ega. undalma so‘zlovchining nutqi qaratilgan shaxs (yoki predmet)ni anglatadigan so‘z yoki so‘z birikmasi undalma deyiladi. undalma bayon qilinayotgan fikrga tinglovchining diqqatini tortish uchun xizmat qiladi. undalma o‘zi ishtirok etgan gap bilan grammatik jihatdan bog‘lanmaydi...

This file contains 24 pages in PPTX format (90.1 KB). To download "undalma haqida ma’lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: undalma haqida ma’lumot PPTX 24 pages Free download Telegram