nutqmadaniyat va notiqlik san'ati

PPTX 12 pages 304.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 304.9 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

nutq madaniyat va notiqlik san’atining sharq hamda g’arb madaniy tafakkurida tutgan o’rni reja: nutq madaniyati tushunchasi va uning ijtimoiy ahamiyati sharq madaniy tafakkurida notiqlik san’ati va nutq madaniyatining o‘rni g‘arb madaniy tafakkurida ritorika va notiqlik an’analari sharq va g‘arb tafakkurida notiqlik san’atining o‘xshash va farqli jihatlari nutq madaniyati tushunchasi va uning ijtimoiy ahamiyati nutq madaniyati — bu insonning og‘zaki va yozma nutq orqali o‘z fikrini aniq, ravon, mantiqan asoslangan va estetik shaklda ifoda etish malakasidir. bu tushuncha nafaqat tilshunoslik sohasida, balki pedagogika, psixologiya, madaniyatshunoslik kabi ko‘plab fanlarda keng o‘rganiladi. inson jamiyatda yashar ekan, u doimo muloqotga muhtoj bo‘ladi. shu bois nutq madaniyati shaxslararo munosabatlarni uyg‘unlashtiruvchi muhim omil hisoblanadi. yaxshi nutq madaniyatiga ega bo‘lgan inson jamiyatda hurmatga sazovor bo‘ladi, o‘z fikrini boshqalarga ta’sirli yetkazishi mumkin. nutq madaniyati nafaqat so‘zlashuvda, balki yozma nutqda ham o‘z ifodasini topadi. til madaniyati, uslubiy to‘g‘rilik, mantiqiylik, axloqiy mezonlarga rioya qilish — bularning barchasi nutq madaniyatining tarkibiy …

2 / 12

kkurida notiqlik san’ati va nutq madaniyatining o‘rni sharq madaniyati qadimdan buyuk tafakkur egalarini yetishtirib bergan, notiqlik san’ati esa bu hududlarda chuqur tarixiy ildizlarga ega. jumladan, qadimgi hind, xitoy, eron va movarounnahrda so‘z san’atiga, donolik va odobli muloqotga alohida e’tibor qaratilgan. bu yurtlarda notiqlik faqatgina siyosiy yoki adabiy nutq emas, balki axloqiy va ma’naviy tarbiyaning asosi sifatida qaralgan. sharqdagi donishmandlar — farobiy, ibn sino, alisher navoiy, jomiy, beruniy kabi mutafakkirlar asarlarida nutq madaniyati va so‘zning kuchi haqida chuqur tahlillar berilgan. masalan, alisher navoiy “mahbub ul-qulub” va boshqa asarlarida so‘zning shifobaxsh va ta’sirchan xususiyatlarini san’at darajasida ifoda etgan. unga ko‘ra, inson nutqi pokiza bo‘lishi, g‘iybat, yolg‘on va qo‘pollikdan xoli bo‘lishi kerak. farobiy esa “fozil odamlar shahri” asarida notiqlikni fozil shaxsning ajralmas fazilati sifatida ko‘rsatgan. sharq tafakkurida so‘zning ruhi bor, degan qarash mavjud. bu esa nutq madaniyatiga bo‘lgan hurmatni oshirgan. jumladan, musulmon madaniyatida qur’oni karimning o‘zi ham eng yuksak nutq namunasi deb qaraladi. …

3 / 12

oiy ongni boshqarish, siyosiy bahslar va sud jarayonlarida muhim vosita sifatida ko‘rganlar. aristotel o‘zining “ritorika” asarida notiqning uch asosiy jihatini ajratib ko‘rsatgan: ethos (axloqiy obro‘), pathos (tinglovchining hissiyotlariga ta’sir qilish), logos (mantiqiy asos). bu uchlik bugungi kungacha g‘arbdagi nutq madaniyati ta’limotining asosi bo‘lib kelmoqda. aynan shu yondashuv orqali g‘arb tafakkurida notiqlik san’ati puxta nazariy asosga ega bo‘lgan. g‘arbiy ta’lim tizimida, xususan aqsh va yevropa mamlakatlarida ritorika maktab o‘quv dasturlaridan boshlab universitetlargacha o‘qitiladi. siyosatchilar, yuristlar, jurnalistlar va boshqa kasb egalari uchun notiqlik mahorati eng muhim ko‘nikmalardan biri sanaladi. bugungi kunda tedx, debatlar, konferensiyalar orqali g‘arbda nutq madaniyati va ta’sirchan chiqishlar keng ommaga namoyish etilmoqda. shuningdek, g‘arbda kommunikatsiya texnologiyalari rivojlanib borgani sari, nutq madaniyatiga bo‘lgan talab ham ortdi. notiqning so‘z boyligi, tana tili, ovoz balandligi, auditoriyaga moslashish ko‘nikmalari alohida o‘rganiladi. shu bois, g‘arb madaniyatida notiqlik – faqat axborot yetkazish emas, balki kishilarning ongiga ta’sir ko‘rsatish san’ati hisoblanadi. sharq va g‘arb tafakkurida notiqlik …

4 / 12

an. farqli jihatlarga kelsak, sharq tafakkurida notiqlik ko‘proq ma’naviy-tarbiyaviy va diniy mazmunga ega bo‘lsa, g‘arb tafakkurida esa u ko‘proq siyosiy, ijtimoiy va huquqiy sohalarda qo‘llanilgan. sharqda notiqning kamtarligi, donoligi, sukut va hikmatga moyilligi qadrlansa, g‘arbda esa faol, ishonchli, tezkor va dalillarga boy chiqishlar afzal ko‘riladi. yana bir muhim farq — g‘arbda ritorika nazariyasi chuqur ilmiy yo‘nalishga aylangan bo‘lsa, sharqda bu ko‘proq adabiyot, tasavvuf va hikmatlar orqali ifoda etilgan. bugungi kunda esa bu ikki yo‘nalish bir-biriga yaqinlashmoqda: sharqda ham nutqni strategik rejalash, auditoriyani o‘rganish, psixologik ta’sir metodlari o‘rganilmoqda; g‘arbda esa nutq madaniyatining ma’naviy jihatlariga qiziqish ortmoqda. xulosa nutq madaniyati va notiqlik san’ati inson tafakkuri, ma’naviyati va ijtimoiy hayotida muhim o‘rin egallaydi. u nafaqat shaxsning o‘z fikrini aniq va ravon ifoda eta olishida, balki jamiyatda o‘z o‘rnini topishida ham hal qiluvchi ahamiyatga ega. tarixga nazar tashlansa, sharq va g‘arb madaniyatida nutq madaniyati o‘ziga xos tarzda shakllangan bo‘lib, har ikkala tafakkur doirasida notiqlik …

5 / 12

ar shahri”. – toshkent: fan, 1993. aristotel. “ritorika”. – toshkent: yangi asr avlodi, 2010. – 256 b. tseron m.t. “nutq san’ati haqida”. – moskva: nauka, 1985. omonov s. “nutq madaniyati va notiqlik asoslari”. – toshkent: iqbol, 2015. – 186 b. karimov a. “g‘arb va sharq madaniyatining uyg‘unligi”. // “ma’naviyat” jurnali, 2019, №3. – b. 42–47. rasulov o. “sharq mutafakkirlarining nutq madaniyati haqidagi qarashlari”. // “til va adabiyot ta’limi” jurnali, 2020, №2. – b. 28–33. ted talks. “the official ted guide to public speaking” by chris anderson. – houghton mifflin harcourt, 2016. platon. “suhbatlar”. – toshkent: fan, 1990. zokirov sh. “nutq madaniyati – shaxs taraqqiyotining muhim omili”. – samarqand: samdu nashriyoti, 2021. – 143 b. beruniy a. “tanlangan asarlar”. 3-jild. – toshkent: fan, 1975. jomiy a. “bahoriston”. – toshkent: g‘afur g‘ulom nomidagi nashriyot, 1987. image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqmadaniyat va notiqlik san'ati"

nutq madaniyat va notiqlik san’atining sharq hamda g’arb madaniy tafakkurida tutgan o’rni reja: nutq madaniyati tushunchasi va uning ijtimoiy ahamiyati sharq madaniy tafakkurida notiqlik san’ati va nutq madaniyatining o‘rni g‘arb madaniy tafakkurida ritorika va notiqlik an’analari sharq va g‘arb tafakkurida notiqlik san’atining o‘xshash va farqli jihatlari nutq madaniyati tushunchasi va uning ijtimoiy ahamiyati nutq madaniyati — bu insonning og‘zaki va yozma nutq orqali o‘z fikrini aniq, ravon, mantiqan asoslangan va estetik shaklda ifoda etish malakasidir. bu tushuncha nafaqat tilshunoslik sohasida, balki pedagogika, psixologiya, madaniyatshunoslik kabi ko‘plab fanlarda keng o‘rganiladi. inson jamiyatda yashar ekan, u doimo muloqotga muhtoj bo‘ladi. shu bois nutq madaniyati shaxslararo mu...

This file contains 12 pages in PPTX format (304.9 KB). To download "nutqmadaniyat va notiqlik san'ati", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqmadaniyat va notiqlik san'a… PPTX 12 pages Free download Telegram