ekonometrik modellashtirish asoslari

PPTX 25 pages 380.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 380.6 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint 1-ma’ruza ekonometrik modellashtirish asoslari reja: 1 ekonometrika fanining mohiyati, vazifalari va predmeti 2 modellashtirish tushunchasi, turlari 3 ekonometrik modellashtirishning bosqichlari adabiyotlar ro’yxati abdullaev o.m., xodiev b.yu., ishnazarov a.i. ekonometrika. uchebnik. –t.: fan va texnologiya. 2007. – 612 s. shodiev t.sh. va boshqalar. ekonometrika. –t.: tdiu, 2007. – 270 b. abdullaev o.m., jamalov m.s. ekonometricheskoe modelirovanie. uchebnik. –t.: fan va texnologiya. 2010. – 612 s. www.stat.uz – o’zbekiston respublikasi davlat statistika qo’mitasi rasmiy sayti. ekonometrika fanining mohiyati, vazifalari va predmeti ekonometrika-fanda juda tez rivojlanuvchi soha bo’lib, uning maqsadi iqtisodiy munosabatlarga miqdoriy o’lchamlarni berishdan iborat. “ekonometrika” iborasi(so’zi) 1910 yilda (avstro-vengrya) buxgalter p.tsemp tomonidan kiritilgan (u “ekonometriya” degan). tsemp, “agar buxgalteriya hisobi ma’lumotlariga algebriya va geometriya usullarini qo’llansa, u holda xo’jalik faoliyati natijalari to’g’risida yanada chuqurroq tasavvurga ega bo’lish mumkin” deb ta’kidlagan. ushbu ibora ko’p vaqt davomida ishlatilmagan bo’lsada, “ekonometrika” iborasi iqtisod ilmida yangi yo’nalishni yuzaga kelishida juda qulay keldi. iqtisod …

2 / 25

sh natijasida yuzaga kelgan. keyinchalik ekonometrikani rivojlantirish uchun ushbu usullarga hisoblash texnikasi tadbiq etilgan. 1933 yilda r.fisher tomonidan “ekonometrika” jurnaliga asos solindi. jurnalda u ekonometrikaga quyidagicha ta’rif bergan: “ekonometrika-bu o’sha iqtisodiy statistika emas. ko’p qismi miqdoriy xususiyatga ega bo’lgan iqtisodiy nazariyaning ham o’zi emas. ekonometrika matematikani iqtisodga qo’llash ham emas. tajriba shuni ko’rsatadiki har uchchala statistika, iqtisodiyot nazariyasi va matematika fanlarining komponentalari zamonaviy iqtisodiy xayotni miqdoriy tomonlarini anglash uchun zaruriy, lekin etarli bo’lmagan shartlaridir. bu-uchta fanning birligidir. bu birlik ekonometrikani tashkil etadi”. shunday qilib, ekonometrika-bu iqtisodiy jarayon va hodisalarni o’zaro bog’lanishini miqdor jihatdan ifodalovchi fandir. r.fisher shunday deb yozgan: “statistik usullar ijtimoiy fanlarda muhim element hisoblanadi va aynan shu usullar yordamida ijtimoiy bilimlar fan darajasigacha ko’tarilishi mumkin”. birinchidan –ekonometrika o’ziga xos bo’lgan usullar tizimi sifatida iqtisodiy o’zgaruvchilar va ular orasidagi bog’lanishlarning xususiyatlarini tasvirlagan xolda o’zining masalalarini aniqlashtirish bilan rivojlana boshladi. regressiya tenglamasiga na faqat birinchi darajali o’zgaruvchilarni kiritildi balki natijaga …

3 / 25

i mehnat unumdorligiga, daromadlarni ayrim oziq-ovqat mahsulotlarini iste’moliga ta’siri va h.k.). ekonometrik - iqtisodiy o’zgaruvchilar orasidagi bog’lanishlarni sifat jihatdan tahlil qilish, ya’ni bog’langan ( j y ) va bog’liq bo’lmagan ( k x ) o’zgaruvchilarni ajratish; - ma’lumotlarni tanlash; - j y va k x o’zgaruvchilar orasidagi bog’lanish shaklini aniqlash; - model parametrlarini aniqlash; - sohta o’zgaruvchilarni kiritish; - avtokorrelyatsiyani aniqlash; - trendlarni, davriy va tasodifiy komponentalarni aniqlash; - bog’lanish shaklini aniqlash va birpaytli tenglamalar tizimini tuzish; - identifikatsiya shartlarini tekshirish; - birpaytli tenglamalar tizimining parametrlarini baholash; - davriy qatorlar tizimi asosida modellashtirish: statsionarlik va kointegratsiya muammolari; - integratsiya muammolari va parametrlarni baholash.tadqiqotlar quyidagi masalalarni o’z ichiga oladi: ekonometrik model o’zaro bog’langan o’zgaruvchilarning nazariy jihatlari va ular orasidagi bog’lanish xususiyatlariga asoslanadi. shuning uchun ekonometrik tadqiqotlar bosqichlariga quyidagilarni kiritish mumkin. muammoning qo’yilishi; ma’lumotlar yig’ish, ularni sifatini tahlil qilish; model xususiyatini aniqlash; parametrlarni baholash; yechimlarni tushinish, muhokama qilish va amalga joriy etish. …

4 / 25

moddiy yoki xayolan tasavvur qilinadigan ob’ektki, qaysiki tadqiqot jarayonida haqiqiy ob’ektning o’rnini shunday bosadiki, uni bevosita o’rganish haqiqiy ob’ekt haqida yangi bilimlar beradi. modellarni qurishda tadqiq qilinayotgan hodisani belgilovchi muhim omillar aniqlanadi va qo’yilgan masalani echish uchun muhim bo’lmagan qismlar chiqarib tashlanadi. bir tomondan, modellar oson o’rganiladigan bo’lishi kerak, shuning uchun ular juda murakkab bo’lmasligi kerak — binobarin, ular albatta faqat soddalashtirilgan nusxalar bo’ladi. biroq, ikkinchi tomondan, modellarni o’rganishdan olingan xulosalarni haqiqiy ob’ektlarga ham qo’llash lozim, demak, model o’rganilayotgan haqiqiy ob’ektning muhim tomonlarini aks ettirishi kerak. modellashtirish deganda modellarni qurish, o’rganish va qo’llash jarayoni tushuniladi. modellashtirish jarayoni quyidagi uch elementni o’z ichiga oladi: sub’ekt (tadqiqotchi); tadqiqot ob’ekti; o’rganuvchi sub’ekt bilan o’rganilayotgan ob’ektning munosabatlarini vositalovchi model. turli iqtisodiy hodisalarni o’rganish uchun ularning iqtisodiy modellar deb ataluvchi soddalashtirilgan formal tasvirlaridan foydalaniladi. iste’mol tanlovi modellari, firma modellari, iqtisodiy o’sish modellari, tovar va moliya bozorlaridagi muvozanat modellari va boshqa ko’p modellar iqtisodiy modellarga misol …

5 / 25

ganish uchun birlashtirilgan iqtisodiy va matematik fanlarning uyushmasidir. bu tushuncha fanga xx asrning 60-yillarida akademik v.s.nemchinov tomonidan kiritilgan. imu iqtisodiyot, matematika va kibernetikaning tutashishida hosil bo’ldi. elementlaridan biri iqtisodiy-matematik usullar bo’lgan qarorlarni qabul qilish tizimi ijodiy yondashuvni talab etuvchi xo’jalik muammolarining to’la tsiklini qamrab olishi kerak. iqtisodiy-matematik modellarning tasnifi modellashtirish va modellar o’zining turli sohalardagi tadbiqlariga qarab, moddiy va abstrakt kabi sinflarga bo’linadi. moddiy modellar asosan o’rganilayotgan ob’ekt va jarayonni geometrik, fizik, dinamik yoki funktsional tavsiflarini ifodalaydi. masalan, ob’ektning kichiklashtirilgan maketi (masalan, litsey, kollej, universitet) va turli xil fizik, ximik va boshqa xildagi maketlar bunga misol bo’la oladi. bu modellar yordamida turli xil texnologik jarayonlarni optimal boshqarish, ularni joylashtirish va foydalanish yo’llari o’rganiladi. umuman olganda, moddiy modellar tajribaviy xarakterga ega bo’lib, texnika fanlarida keng qo’llaniladi. ammo moddiy modellashtirishdan iqtisodiy maslalarni yechish uchun foydalanishda ma’lum chegaralanishlar mavjud. masalan, iqtisodiyotni biror sohasini o’rganish bilan butun iqtisodiy ob’ekt haqida xulosa chiqarib bo’lmaydi. ko’pgina …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekonometrik modellashtirish asoslari"

prezentatsiya powerpoint 1-ma’ruza ekonometrik modellashtirish asoslari reja: 1 ekonometrika fanining mohiyati, vazifalari va predmeti 2 modellashtirish tushunchasi, turlari 3 ekonometrik modellashtirishning bosqichlari adabiyotlar ro’yxati abdullaev o.m., xodiev b.yu., ishnazarov a.i. ekonometrika. uchebnik. –t.: fan va texnologiya. 2007. – 612 s. shodiev t.sh. va boshqalar. ekonometrika. –t.: tdiu, 2007. – 270 b. abdullaev o.m., jamalov m.s. ekonometricheskoe modelirovanie. uchebnik. –t.: fan va texnologiya. 2010. – 612 s. www.stat.uz – o’zbekiston respublikasi davlat statistika qo’mitasi rasmiy sayti. ekonometrika fanining mohiyati, vazifalari va predmeti ekonometrika-fanda juda tez rivojlanuvchi soha bo’lib, uning maqsadi iqtisodiy munosabatlarga miqdoriy o’lchamlarni berishdan iborat....

This file contains 25 pages in PPTX format (380.6 KB). To download "ekonometrik modellashtirish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekonometrik modellashtirish aso… PPTX 25 pages Free download Telegram