issiqlik texnikasi

PPTX 18 стр. 273,7 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 273,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

1-mavzu. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. holat parametrlari. asosiy gaz qonunlari. 1-mavzu. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. holat parametrlari. asosiy gaz qonunlari. reja: 1. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. 2.holat parametrlari. 3.asosiy gaz qonunlari. fanning maqsad va vazifasi. «issiqlik texnikasi» fanining vazifasi fanni o'rganish jarayonida, talabalarda mutahasislik faoliyati va mutahasis sifatida o'sishi va o'z ustida ishlashi uchun talab qilinadigan bilim, o‘quv va ko'nikma hosil qilishdir. dastur tuzishda yo'nalish bo'yicha bakalavrlar tayyorlashda ishtirok etayotgan ko'plab oliy o‘quv yurtlarining tegishli kafedralari tajribalari, hamda rivojlangan mamlakatlar oliy o‘quv yurtlarida «issiqlik texnikasi» fanidan qo'llanib kelingan dasturlar o'rganib chiqilgan va bakalavrlarga qo'yilgan talablar asos qilib olingan. termodinamika va uning uslubi termodinamika–energiyaning aylanish (o‘zgarish) qonuniyatlari haqidagi fandir. termodinamikaga xix asrda asos solingan edi. bu davrda issiqlik dvigatellarining taraqqiyoti tufayli issiqlikning ishga aylanish qonuniyatlarini o‘rganish zaruriyati tug‘ildi. termodinamika turli fizikaviy va kimyoviy jarayonlarning u yoki …

2 / 18

i ba’zan moddaning to‘rtinchi holatidan iborat deb hisoblaydilar. bitta jismni o‘zi turli sharoitlarda turli holatlarda bo‘lishi mumkinligi muqarrardir. tekshirilayotgan jism berilgan o‘zgarmas sharoitlarda har doim bitta holatdagina bo‘ladi, masalan, suv atmosfera bosimi va 200s temperaturada faqat bug‘ ko‘rinishida bo‘ladi. tekshirilayotgan modda holatini aniqlash uchun modda holatining holat parametrlari deb yuritiladigan qulay tavsifnomalari kiritiladi. moddaning xossasi intensiv va ekstensiv bo‘lishi mumkin. tizimdagi modda miqdoriga bog‘liq bo‘lmagan xossalar intensiv xossalar deb aytiladi (bosim, temperatura va boshqalar). modda miqdoriga bog‘liq bo‘lgan xossalar ekstensiv xossalar deb aytiladi. solishtirma, ya’ni modda miqdori birligiga nisbatan olingan ekstensiv xossalar intensiv xossalar ma’nosiga ega bo‘lib qoladi. masalan, solishtirma hajm, solishtirma issiqlik sig‘imi va shunga o‘xshashlar intensiv xossalar sifatida tekshiriladi. termodinamikaviy tizimlarning holatini belgilovchi intensiv xossalar tizim holatining termodinamikaviy parametrlari deb aytiladi. holat parametrlaridan eng ko‘p tarqalgani jismning absolyut temperaturasi, absolyut bosimi va solishtirma hajmidir. temperatura eng muhim parametrlardan biri absolyut temperaturadir. temperatura jismning issiqlik holatini tavsiflaydi. issiqlikning faqat …

3 / 18

kelvin taklif etgan shkaladan foydalaniladi. kelvin shkalasining noli sifatida ideal gaz molekulalarining tartibsiz harakati to‘xtaydigan temperatura qabul qilingan: bu temperatura absolyut nolp deyiladi. absolyut nolp selpsiy shkalasi bo‘yicha – 273,15s temperaturaga muvofiq keladi. kelvin shkalasi bo‘yicha hisoblanadigan temperatura doimo musbat bo‘ladi. u absolyut temperatura yoki kelvin bo‘yicha temperatura deyiladi va k bilan belgilanadi. absolyut shkala bo‘yicha olingan temperatura bilan selsiy shkalasi (ts) bo‘yicha olingan temperatura orasidagi bog‘lanish quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi: t k =273,15+ts. absolyut bosim u jism sirtiga normal bo‘yicha ta’sir etuvchi va bu sirtning yuza birligiga nisbatan olingan kuchdan iborat. bosimni o‘lchash uchun turli birliklar: paskal (pa), bar, atmosfera (1 kg/sm2), suv yoki simob ustuni millimetri ishlatiladi. hajm moddaning solishtirma hajmi moddaning zichlik birligi egallagan hajmdan iborat. solishtirma hajm jism massasi m va uning hajmi v bilan quyidagi nisbat bilan bog‘langan. ѵ=v/m (1.1) moddaning solishtirma hajmi, odatda, m3/kg yoki sm3/gr hisobida o‘lchanadi. zichlik ρ=m/v=1/ѵ (1.2) odatda, kg/m3 yoki …

4 / 18

alikdir. p =const (1.4) 1 mol gaz uchun holat tenglamasi. gaz holati tenglamasining uchinchi shakli bir mol uchun yoziladi. shuni eslatib o‘tamizki, gazning molekulyar og‘irligiga son jixatdan teng bo‘lgan kilogrammlar miqdori mol, boshqacha aytganda kilogramm-molekula deyiladi yoki kilomol deb aytiladi. masalan kislorod (o2) kilomoli 32 kg ga, karbonat angidrid (co2) kilomoli 44 kg ga teng va hokazo. avagadro qonuniga ko‘ra bir xil temperatura va bosimdagi turli gazlarning teng hajmlarida molekulalar soni bir xil bo‘ladi. bu ta’rifga asoslanib, bir xil temperatura va bosimlarda olingan turli gaz mollarining hajmi o‘zaro teng deb xulosa chiqarish mumkin. agar –gazning solishtirma hajmi, –gazning molekulyar massasi bo‘lsa, u holda molyar hajmi  ga teng. ideal gazlar uchun: ѵ =const (1.12) etiboringiz uchun rahmat! image2.emf image3.emf image4.emf image5.emf image6.emf image7.emf sharl qonuni : hajm va massa o‘ zgarmas b o‘ lganda gaz b osimi absolyut temperaturalarning o‘ zgari sh iga t o‘g‘ ri propor ts ional ravi …

5 / 18

gan bo sh qa hola tga o‘ tadi deb faraz qilaylik . bu o‘ zgari sh dastlab oraliq hajm  1 ga ch a o‘ zgarmas temperature t 1 da , s o‘ ngra esa oxirgi hajm  2 ga ch a o‘ zgarmas bosim p 2 sodir b o‘ lsin . boyl – mariott qonuniga k o‘ ra t =c o nst b o‘ lganda : 2 1 1 1 1 2 1 1 yoki r r r r        gey – lyussak qonuniga k o‘ ra p =c o nst b o‘ lganda 2 1 2 1 2 1 2 1 yoki t t t t       topilgan ifodalarni  1 u ch un taqqoslasak , quyidagini olamiz : 2 1 2 2 1 1 t t r r    bu tenglamani o‘ zgartirib sh …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "issiqlik texnikasi"

1-mavzu. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. holat parametrlari. asosiy gaz qonunlari. 1-mavzu. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. holat parametrlari. asosiy gaz qonunlari. reja: 1. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. 2.holat parametrlari. 3.asosiy gaz qonunlari. fanning maqsad va vazifasi. «issiqlik texnikasi» fanining vazifasi fanni o'rganish jarayonida, talabalarda mutahasislik faoliyati va mutahasis sifatida o'sishi va o'z ustida ishlashi uchun talab qilinadigan bilim, o‘quv va ko'nikma hosil qilishdir. dastur tuzishda yo'nalish bo'yicha bakalavrlar tayyorlashda ishtirok etayotgan ko'plab oliy o‘quv yurtlarining tegishli kafedralari tajribalari, hamda rivojlangan mamlakatlar oliy o‘quv yurtlarida «issiqli...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPTX (273,7 КБ). Чтобы скачать "issiqlik texnikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: issiqlik texnikasi PPTX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram