dinshunoslik faninnng predmeti, maqsad va vazifalari

DOCX 13 стр. 36,6 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 36,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

1-mavzu. dinshunoslik faninnng predmeti, maqsad va vazifalari. 1.din ijtimoiy ong shakli va ma’naviy qadriyat sifatida. dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, predmeti, funksiyalari, kategoriyalari. 2. diniy eʼtiqodlarning evolyutsiyasi: poleteizm, genoteizm, monoteizm. 3. dinning jamiyat va shaxs ma’naviyati yuksalish , komil insonni tarbiyalashdagi ahamiyati. tayanch so‘z va iboralar: dinshunoslik, din, e’tiqod, transsendent, immanent, kult, teologiya, teosofiya, xudojoʻylik, totemizm, animism, fetishizm, shomonizm, din fenomenologiyasi, din sotsiologiyasi, din psixologiyasi va din falsafasi. 1-reja. din ijtimoiy ong shakli va ma’naviy qadriyat sifatida. dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, predmeti, funksiyalari, kategoriyalari. din azaldan inson va jamiyat hayotining ma’naviy asosi, poydevori bo‘lib kelgan. din vositasida insonning biologik tabiati, hayvonot olami bilan umumiy jihatga ega bo‘lgan fiziologik mayllari, ehtiyoj va instinktlari jilovlandi, ularga insoniy qiyofa berildi. hozirgi kunga kelib, din ijtimoiy hayotning muhim omiliga aylandi, u ijtimoiy-siyosiy hayotdagi o‘rnini saqlab qoldi. lekin uning ahamiyati turli ijtimoiy-siyosiy tuzumlarda turlichadir. din yetakchi mafkura hisoblangan davlatlar ham talaygina. dunyoning qator davlatlarida din o‘zining …

2 / 13

gan haq” kabi ma’nolarni bildiradi. o‘zbek tili lug‘at adabiyotlarida “din” – ishonch, ishonmoq, e’tiqod, mulk, hukm, hisob, jazo, tadbir, bo‘ysunish, itoat qilish, ibodat, parhez, yo‘l tutish, odat qilish, e’tiqod qilish ma’nolarini bildirishi keltirib o‘tiladi. islomdan avval turkiy xalqlarning din tushunchasini ifodalash uchun turli davrlarda “drm”, “darm”, “nom” va “den” kabi so‘zlarni ishlatganlari ma’lum. ulardan “drm”, “darm” din, aqida ma’nosida sanskritcha (qadim hind tili) “dharma”dan (pali tilida dhamma); “nom” din ishonch, qonun ma’nosida sug‘d tilidan kirib kelganligi aytiladi. o‘zbek tilidagi “din” ma’nosini beruvchi atamalar barcha tillarda mavjud. jumladan, zardushtiylarning manbasi “avesto”da “din” sifatida “daena”, qadimgi fors pahlaviy tilida “den”, “din”, “dena”, “daena” so‘zi ishlatilib, «yo‘l», «mazhab», «marosim», «uslub», «tarz» kabi ma’nolarni bildirgan. ibroniy tilida istifoda qilinadigan «dath» so‘zi «din» tushunchasini ifodalash uchun umumiy termin bo‘lib, «hukm», «amr» va «qonun» ma’nolarini anglatgan. rus tilida din ma’nosini anglatadigan «religiya» so‘zining kelib chiqishi borasida lug‘atlarda bir qancha yondashuvlar keltirib o‘tilgan. ulardan ba’zilariga ko‘ra mazkur …

3 / 13

anadi. mavjud dinlardagi xudo haqidagi tasavvurlarni shartli ravishda ikkiga – transsendent va immanent ilohlarga bo‘lish mumkin. transsendent ilohlarga insonlar olamidan tashqarida, insonlarga hech qanday aloqasi bo‘lmagan, qusur va nuqsonlardan xoli xudolar kiradi. bunga misol sifatida tom ma’noda islom dinidagi alloh taolo va qisman xristianlikdagi ota xudo, yahudiylikdagi yaxvelarni keltirish mumkin. immanent ilohlar deganda esa tabiatning bir bo‘lagi sifatida tasavvur qilingan, insonlarga o‘xshab ketadigan, biroq g‘ayrioddiy yaratuvchilik, buzg‘unchilik, rizqlantiruvchilik kabi kuchlarga ega bo‘lgan xudolar kiradi. bunday turdagi ilohlar ko‘pincha yo antropomorf (inson qiyofasida) yo zooantropomorf (yarim odam yarim hayvon) yoki zoomorf (hayvon) shaklda tasavvur qilinadi. bunga misol sifatida qadimgi misr, yunon, rim sivilizatsiyalari, zamonaviy hindiston, xitoy, yaponiya dinlarini sanash mumkin. ikkinchisi, xudo bilan insonlarni bog‘lab turuvchi kult yoki kultlar majmuasi. yuqorida aytilganidek har bir dinda topinish ob’ekti – xudo bo‘lishi lozim. yaratuvchi bilan insonni bog‘lab turadigan ibodat va marosimlar majmui (qurbonlik, ro‘za, bayramlar) kult deb ataladi. kultlar kundalik yoki mavsumiy, yakka …

4 / 13

ining turli jabhalari bilan o‘zaro ta’sirlashuvini o‘rganuvchi fan “dinshunoslik” deb ataladi. dinshunoslik barcha ijtimoiy fanlar qatori ham o‘zining o‘rganish ob’ektiga ega. u dinning paydo bo‘lishi, ijtimoiy mohiyati va jamiyatdagi rolini tadqiq qilish bilan birga diniy e’tiqodlarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, ularning jamiyat taraqqiyotidagi evolyusiyasini ilmiy jihatdan o‘rganadi. teologiya (yun. theos — xudo va logiya – ta’limot ) — xudoning mohiyati va irodasi haqidagi diniy talimotlar majmui. xudo shaxsan oʻzini vahiy orqali kishilarga maʼlum qiladi degan konsepsiyaga asoslanadi. muqaddas kitoblar va muqaddaslashtirilgan yozuvlar teologiyaning asosiy manbalari qisoblanadi. teologiya turli diniy oʻquv yurtlari — seminariyalar, akademiyalar, madrasalar va boshqalarda oʻqitiladi. teologiya tushunchasi avvalo iudaizm va xristianlikka nisbatan qoʻllangan. teologiya islomda ilohiyot, kalom atamalari bilan ham ataladi. diniy ideologiya ayrim manbalarda teologiya deb yuritiladi. teologiyaning asosini odatda diniy ideologiyaning muntazam va muayyan tizimli ko‘rinishi bo‘lmish muqaddas kitoblar (tavrot, zabur, injil, qur’on kabilar) tashkil qiladi. diniy ideologiya quyidagi tarkibiy qismlarga bo‘linadi: 1) dogmatika (grekcha …

5 / 13

ti haqidagi tasavvurlar teosofiyaning nazariy asosini tashkil etadi. gʻayritabiiy va narigi dunyodagi kuchlar bilan bevosita aloqa bogʻlash mumkinligini tan olish teosofiyani spiritizm va okkultizma olib boradi. tor maʼnoda- rus yozuvchisi ye.p. blavatskaya (1831—91) va uning tarafdorlarining diniy taʼlimoti boʻlib, unda buddizm va boshqa sharq taʼlimotlaridagi mistika okkultizm va noortodoksal xristianlik elementlari bilan qoʻshilib ketgan. diniy e’tiqod–insonning dinga bo’lgan munosabatini belgilashda qo’llaniladigan tushuncha. diniy e’tiqod erkinligi o’zr konstitutsiyasining 35-moddasida mustahkamlangan. unda quyidagi qoida bayon etilgan: «hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlanadi. har bir inson xohlagan dinga e’tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e’tiqod qilmaslik huquqiga ega. diniy qarashlarni majburan singdirishga yo’l qo’yilmaydi». shuningdek, 2021 yil 5iyulda yangi tahriri tasdiqlangan «vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to’g’risida»gi qonunda ushbu konstitutsiyaviy qoida rivojlantirilgan. chunonchi, qonunning 6-moddasida shunday deyiladi: o‘zbekiston respublikasi fuqarolari, dinga munosabatidan qat'i nazar, qonun oldida tengdir. bir dinga yoki diniy e'tiqodga boshqalariga nisbatan biror-bir ustunliklar yoki cheklovlar belgilashga yo‘l qo‘yilmaydi». aqida (arab.) — …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dinshunoslik faninnng predmeti, maqsad va vazifalari"

1-mavzu. dinshunoslik faninnng predmeti, maqsad va vazifalari. 1.din ijtimoiy ong shakli va ma’naviy qadriyat sifatida. dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, predmeti, funksiyalari, kategoriyalari. 2. diniy eʼtiqodlarning evolyutsiyasi: poleteizm, genoteizm, monoteizm. 3. dinning jamiyat va shaxs ma’naviyati yuksalish , komil insonni tarbiyalashdagi ahamiyati. tayanch so‘z va iboralar: dinshunoslik, din, e’tiqod, transsendent, immanent, kult, teologiya, teosofiya, xudojoʻylik, totemizm, animism, fetishizm, shomonizm, din fenomenologiyasi, din sotsiologiyasi, din psixologiyasi va din falsafasi. 1-reja. din ijtimoiy ong shakli va ma’naviy qadriyat sifatida. dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, predmeti, funksiyalari, kategoriyalari. din azaldan inson va jamiyat hayotining ma’nav...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (36,6 КБ). Чтобы скачать "dinshunoslik faninnng predmeti, maqsad va vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dinshunoslik faninnng predmeti,… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram