mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar

DOC 10 sahifa 61,5 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 61,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

4-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. 1. xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy hayotidagi inqirozli holat. 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati. “paxta ishi” “o‘zbek ishi”. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojiasi. farg‘ona voqealari. 3. 1989 yil o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o‘zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining o‘sib borishi. islom karimov – o‘zbekistonning birinchi prezidenti. 4. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1989-1991 yillarda amalga oshirilgan o‘zgarishlar, ularning mohiyati. 5. 1991 yil avgust voqealari. gkchp. sovet davlatining tanazzulga yuz tutishi. tayanch tushunchalar: taraqqiyotda ekstensiv usulning hukmronligi, iqtisodiyotning bir tomonlama xom ashyo yetishtirish tomon yo’naltirilishi, paxta yakka hokimligi, orol fejeasi, iqtisodiy tanglik. farg’ona fojeasi, davlat tili to’g’risida qonun, o’zbekistonda prezident lavozimining ta’sis etilishi, «mustaqillik deklaratsiyasi». 1. xx asr 80-yillari o’rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. markazning o’zbekistonda amalga oshirgan qatag’on siyosati. “paxta ishi” “o’zbek ishi” nomli kampaniyalar. agar 30-yillardagi qatag’onlarda asosan partiya, davlat, xo’jalik va …

2 / 10

limlarning asarlari tanqid qilindi va ular “jiddiy mafkuraviy xatolar va bo’zg’unchilik”da ayblandi. bundan tashqari, milliy ziyolilarning atoqli vakillariga qarshi qatag’on boshlandi. ayniqsa, 1951-52-yillarda “sovetlarga qarshi millatchilik faoliyati” uchun shukrullo, m.shayxzoda, shuhrat, said ahmad, mirkarim osim, mirzakalon ismoiliy va respublikaning boshqa bir qancha yozuvchilari, olimlari 25 yil qamoq jazosiga hukm qilindilar. stalincha qatag’on yillarida o’zbekistonda 1937-39-yillarning o’zida 41 ming kishi qamoqqa olindi, shulardan 37 mingi turli muddatlarga hukm qilindi, 6920 kishi otib tashlandi. umuman olganda, 1939-1953-yillarda 61799 kishi qamoqqa olinib shulardan 56112 kishi ozodlikdan mahrum qilingan bo’lsa, 7100 otib tashlandi. albatta, ularning ko’pchiligi 1956-yilda batamom oqlandi, biroq o’limidan so’ng. 80-yillarga kelib mavjud tuzum mafko’rachilari o’zlarinig yangi xurujini boshladilar. totalitar tuzumni saqlab qolish uchun aholini qo’rquvda to’tish, dam-badam tahqirlar va qatag’on qilish odat tusiga aylanib qolgan edi. bu safar ham partiya zo’ravonligi natijasida, 1982-yili bir guruhi adabiyotchi olimlar jadidchilik mafkurasini rasm bo’lib qolgan qoliplardan tashqarida ko’rib chiqishga intilgani uchun ayblandilar, fitrat va …

3 / 10

tun o’zbek xalqini oldindan badnom qilishlikka yo’l qo’yib bo’lmasdi. o’sha davrda ochilgan illatlar butun ittifoqga xos qusur edi. biroq “paxta ishi” oqibatida ko’pgina halol va vijdonli kishilar ham to’hmat va uydirmalar bilan qamoqqa olindi. bu ish natijasida 5 ming kishi qamoqqa olindi va turli muddatlarga ozodlikdan mahrum etildi. faqat o’zbekiston mustaqillikka erishishi bilan “paxta ishi” va undan oldingi qatag’onliklar oqibatida nohaq ozor chekkan minglab kishilar va ularning oila a’zolari oqlandi va haq-huquqlari tiklandi. 74 yil davom etgan bu tengsiz, yashirin kurash kommunistik tuzumi qulashi bilan tugallandi. urushdan keyingi yillarda ham respublikamizning mustamlaka maqomi saqlanib qoldi. bu davrda o’zbekiston sanoati tabiiy, moddiy-texnika va mehnat resurslardan yanada kengroq foydalanildi. xuddi shu davrda o’zbekiston yoqilgi-energetika majmuining asosini tashkil etadigan qator yirik gaz konlari o’zlashtirildi, nodir metallurgiya sanoati yaratildi, oltin qazib olish sanoati barpo etildi, ko’p tarmoqli mashinasozlik markazlari barpo etildi. paxtachilikni rivojlantirish maqsadida “tashselmash”, “o’zbekselmash”, “krasniy dvigatel’”, “pod’yomnik” kabi zavodlarda tirkama uskunalar va …

4 / 10

e’moli uchun zarur bo’lgan mahsulotlar, jumladan, tayyor sanoat mollari va hatto o’zi uchun yetarli darajada ishlab chiqarish mumkin bo’lgan mahsulotlarining 2/3 qismini ittifoqning boshqa respublikaliridan yuqori iste’mol baholarida keltirilishi respublikamiz xo’jaligining bir tomonlama rivojlanganligini yaqqol ko’rsatardi. bunga qo’shimcha qilib, shuni ta’kidlash joizki respublika sanoatida yengil sanoat mahsulotining hissasi 1989-yilda 37,2 % ni tashkil etdi. bunda aholi uchun keng iste’mol mollari ishlab beradigan yengil sanoat o’zbekistonda ancha yuqori rivojlangandek tuyulardi. aslida bu tarmoq mahsulotlarining yarmidan ko’pini paxta tozalash zavodlarida tayorlangan paxta tolasi, pillakashlik fabrikalarida ishlov berilgan ipak tolasi, lub zavodlarida ishlangan kanop tolasi, teriga ishlov beruvchi korxonalarda ishlov berilgan qorako’l terilar tashkil qilganini e’tiborga olsak, qishloq xo’jaligi mahsulotlariga dastlabki ishlov beruvchi tarmoqlar hissasi butun yengil sanoatda 2/3 qismga borib qolganini ko’ramiz. shu bois o’zbekiston mustaqillik arafasida sanoat yalpi mahsulot ishlab chiqarish hajmi bo’yicha sobiq ittifoqda 10 o’rinni egallar edi. urushdan keyingi yillarda qishloq xo’jaligida ham ijobiy va salbiy jihatlarni kuzatish mumkin. …

5 / 10

n maydoni 80% ortib ketdi. oziq-ovqat mahsulotlari yetishtirishga ixtisoslashgan dehqonchilikning ko’pgina tarmoqlari siqib chiqarildi, chorvachilik zarar ko’rdi, ko’p yillar davomida surunkali paxta ekilishi tuproqning tarkibi bo’zilib, tabiiy unumdorligi qashshoqlashdi, maydonlarni sho’r bosdi, mineral o’g’itlarni o’ta ortig’i bilan ishlatilishi tuproq, suv va atmosferaning zaharlanishiga, ekologik sharoitning og’irlanishiga olib keldi. bu davrda sug’orma dehqonchilikni yuksaltirish maqsadida ko’plab yangi kanallar va suv omborlari ishga tushirildi. (chimqo’rg’on, janubiy surxon suv omborlari, amu-buxoro, amu-qorakul, janubiy mirzacho’l kanallari va b.) hamda mirzacho’l, qarshi cho’li, surxon-sherobod cho’llarida unumdor qo’riq yerlar o’zlashtirildi. dastlab bu tadbirlar qishloq xo’jalik mahsulotlarini yetishtirishning oshishiga olib kelgan bo’lsa-da, keyinchalik ekologiyaga salbiy ta’sir ko’rsatdi. eng yomoni amudaryo va sirdaryo suvlari orol dengizigacha qariyb yetib bormay qoldi. bu orolni falokat yoqasiga olib keldi. dengiz sathi pasayib, ilgarigi gullab turgan shahru-qo’rg’onlar shur qumzorga aylandi. umuman olganda, iqtisodiyotni rivojlantiirishda ekstentiv usul hukmronlik qildi, ilmiy-texnika taraqqiyotini ishlab chiqarishga tatbiq ettirishga yetarli e’tibor berilmadi. masalan, 1981-1985-yillarda 660 ta kashfiyotdan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar" haqida

4-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. 1. xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma'naviy hayotidagi inqirozli holat. 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati. “paxta ishi” “o‘zbek ishi”. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojiasi. farg‘ona voqealari. 3. 1989 yil o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o‘zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining o‘sib borishi. islom karimov – o‘zbekistonning birinchi prezidenti. 4. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1989-1991 yillarda amalga oshirilgan o‘zgarishlar, ularning mohiyati. 5. 1991 yil avgust voqealari. gkchp. sovet davlatining tanazzulga yuz tutishi. tayanch tushunchalar: taraqqiyotda ekstensiv usulnin...

Bu fayl DOC formatida 10 sahifadan iborat (61,5 KB). "mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mustaqillikka erishish arafasid… DOC 10 sahifa Bepul yuklash Telegram