shaxs psixologiyasi

PPTX 19 pages 79.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.7 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

shaxs psixologiyasi shaxs psixologiyasi reja: shaxs ijtimoiy tasirlar mahsuli sifatida ijtimoiy normalar, sanksiyalar va shaxs. ijtimoiy tasirlarning shaxs tomonidan anglanishi. «men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. shaxs — ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida. «shaxs» tushunchasi psixologiyada eng ko’p qo’llaniladigan tushunchalar sirasiga kiradi. psixologiya o’rganadigan barcha fenomenlar aynan shu tushuncha atrofida qayd etiladi. inson ruhiy olami qonuniyatlari bilan qiziqqan har qanday olim yoki tadqiqotchi ham shaxsning ijtimoiyligi va aynan jamiyat bilan bo’lgan aloqasi masalasini chetlab o’tolmagan. shuni alohida ta’kidlash lozimki, «homo sapiens» — «aqlli zot» tushunchasini o’zida ifoda etuvchi jonzotning paydo bo’lganiga taxminan 40 ming yildan oshibdi. bu davrda olimlarning e’tirof etishlaricha, 16 ming avlod almashgan emish. darvin ta’biri bilan aytganda, tabiiy tanlanish jarayonida yer yuzida saqlanib qolgan minglab millat va elatlarning keyingi davrdagi taraqqiyoti ko’proq biologik omillardan ko’ra, ijtimoiy-sosial omillar ta’sirida ro’y bermoqda. shuning uchun ham xar bir individni yoki shaxsni o’rganish masalasi uning bevosita ijtimoiy muhiti va uning ijtimoiy normalari …

2 / 19

hunga o’xshash turli xil sezgilar va g’oyalarning assosiasiyasi ro’y beradi. sh a x s — ijtimoiy va shaxslararo munosabatlarning mahsuli, ongli faoliyatning subyekti bo’lmish individdir. shaxsga taaluqli bo’lgan eng muhim tasnif ham uning jamiyatdagi murakkab ijtimoiy munosabatlarga bevosita aloqadorlik, ijtimoiy faoliyatga nisbatan ham obyekt, ham subyekt bo’lishlikdir. ijtimoiy normalar, sanksiyalar va shaxs.ijtimoiy norma — shaxs hayotida shunday kategoriyaki, u jamiyatning o’z a’zolari xulq-atvoriga nisbatan ishlab chiqqan va ko’pchilik tomonidan e’tirof etilgan xarakatlar talablaridir. masalan, o’zbeklar uchun biror xonaga kirib kelgan insonning kim bo’lishidan qat’iy nazar, «assalomu alaykum» deb kelishi — norma; o’quvchining o’qituvchi bergan topshiriqlarni bajarishi lozimligi — norma; xotinning er hurmatini o’rniga qo’yishi, qaynonaga gap qaytarmaslik — norma; avtobusda yoki boshqa jamoat transportida kichikning kattalarga, nogironlarga o’rin bo’shatishi — norma va hokazo. bu normalarni ayrim-alohida odam ishlab chiqmaydi, ular bir kun yoki bir vaziyatda ham ishlab chiqilmaydi. ularning paydo bo’lishi ijtimoiy tajriba, hayotiy vaziyatlarda ko’pchilik tomonidan e’tirof etilganligi fakti …

3 / 19

i tanbeh berishi, juda kam hollarda o’zini bebosh tutayotgan o’smirning qo’lidan tutib, nima qilish kerakligini o’rgatib, «ko’zini moshday qilib ochib qo’yish» ijtimoiy sanksiyaning hayotdagi bir ko’rinishidir. har bir alohida shaxs jamiyat tomonidan ishlab chiqilgan va qabul qilingan ijtimoiy normalar va sanksiyalarni u yoki bu ijtimoiy rollarni bajarishi mobaynida xulqida namoyon etadi. rol — shaxsga nisbatan shunday tushunchaki, uning konkret hayotiy vaziyatlardagi xuquq va burchlaridan iborat xarakatlari majmuini bildiradi. ijtimoiy ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi. «men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. ijtimoiy normalar, sanksiyalar, rollar ijtimoiy mexanizmlar sifatida shaxs xulq-atvorini malum manoda boshqarib, muvofiqlashtirib turishga yordam beradi. lekin insonning komilagi, uning ahloq — ijtimoiy normalar doirasidagi maqbul xarakati uning o’ziga ham bog’liqdir. odamning o’z-o’zini anglashi, bilishi va o’z ustida ishlashi avvalo uning diqqati, ongi bevosita o’ziga, o’z ichki imkoniyatlari, qobiliyatlari, hissiy kechinmalariga qaratilishini taqozo etadi. ya’ni, ijtimoiy xulq-shaxs tomonidan uni o’rab turgan odamlar, ularning xulq-atvorlariga e’tibor berishdan tashqari, o’zining shaxsiy xarakatlari va …

4 / 19

iq tarzda shakllanadi. masalan, maktabda bir fan o’qituvchisining bolaga nisbatan ijobiy munosabati, doimiy maqtovlari uning o’z-o’ziga bahosini oshirsa, boshqa bir o’qituvchining salbiy munosabati ham bu bahoni pastlatmasligi mumkin. ya’ni, bu baho ko’proq shaxsning o’ziga bog’liq bo’lib, u subyektiv xarakterga egadir. o’z-o’ziga baho nafaqat xaqiqatga yaqin (adekvat), to’g’ri bo’lishi, balki u o’ta past yoki yuqori ham bo’lishi mumkin. o’z-o’ziga bahoning past bo’lishi ko’pincha atrofdagilarning shaxsga nisbatan qo’yayotgan talablarining o’ta ortiqligi, ularni uddalay olmaslik, turli xil e’tirozlarning doimiy tarzda bildirilishi, ishda, o’qishda va muomala jarayonidagi muvaffaqiyatsizliklar oqibatida xosil bo’lishi mumkin. bunday o’smir yoki katta odam ham, doimo tushkunlik holatiga tushib qolishi, atrofdagilardan chetroqda yurishga harakat qilishi, o’zining kuchi va qobiliyatlariga ishonchsizlik kayfiyatida bo’lishi bilan ajralib turadi va bora-bora shaxsda qator salbiy sifatlar va hatti-xarakatlarning paydo bo’lishiga olib keladi. xattoki, bunday xolat suisidal harakatlar, ya’ni o’z joniga qasd qilish, real borligidan «qochishga» intilish psixologiyasini ham keltirib chiqarishi mumkin. o’zi-o’ziga baho o’ta yuqori o’zi-o’ziga …

5 / 19

ilgan», «manmansiragan», «dimog’dor» kabi sifatlar bilan gapira boshlaydilar. demak, o’z-o’ziga baho realistik, adekvat, to’g’ri bo’lishi kerak. realistik baho realistik baho shaxsni o’rab turganlar — ota-ona, yaqin qarindoshlar, pedagog va murabbiylar, qo’ni-qo’shni va yaqinlarning o’rinli va asosli baholari, real samimiy munosabatlari mahsuli bo’lib, shaxs ushbu munosabatlarni ilk yoshligidanoq xolis qabul qilishga, o’z vaqtida kerak bo’lsa to’g’rilashga o’rgatilgan bo’ladi. bunda shaxs uchun etalon, ibratli hisoblangan insonlar guruhi — referent guruhning roli katta bo’ladi. shaxs autodialogining muhim belgilari. ichki dialog-ning shakllan-ganlik darajasi bosqichlari ichki dialogning darajaviy belgilari (autokommunikasiya) oliy 6-bosqich shaxsiy mazmundagi dialog (o’zidagi shaxsiy sifatlarni muhokama qilish, shaxsiy mulohaza) daraja 5-bosqich xodisa va narsalarga bog’liq bo’lgan sifatlar xususidagi ichki dialog o’rta 4-bosqich shaxsiy sifatlar muhokamasiga qaratilgan savollar — o’ziga talablar daraja 3-bosqich boshqalarning baholari ta’siridagi ichki mulohazalar, shaxsiy ahamiyat kasb etgan o’zgalar fikrlari asosida ichki dialog quyi 2-bosqich shaxsiy sifatlarga aloqador bo’lmagan o’zgalar fikrlari asosidagi dialog (xodisa va narsalarga aloqador fikrlar) daraja …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxs psixologiyasi"

shaxs psixologiyasi shaxs psixologiyasi reja: shaxs ijtimoiy tasirlar mahsuli sifatida ijtimoiy normalar, sanksiyalar va shaxs. ijtimoiy tasirlarning shaxs tomonidan anglanishi. «men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. shaxs — ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida. «shaxs» tushunchasi psixologiyada eng ko’p qo’llaniladigan tushunchalar sirasiga kiradi. psixologiya o’rganadigan barcha fenomenlar aynan shu tushuncha atrofida qayd etiladi. inson ruhiy olami qonuniyatlari bilan qiziqqan har qanday olim yoki tadqiqotchi ham shaxsning ijtimoiyligi va aynan jamiyat bilan bo’lgan aloqasi masalasini chetlab o’tolmagan. shuni alohida ta’kidlash lozimki, «homo sapiens» — «aqlli zot» tushunchasini o’zida ifoda etuvchi jonzotning paydo bo’lganiga taxminan 40 ming yildan oshibdi. bu davrda olimlarning e’ti...

This file contains 19 pages in PPTX format (79.7 KB). To download "shaxs psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxs psixologiyasi PPTX 19 pages Free download Telegram