komples birikmalarda boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari

PPTX 5.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1731579998.pptx komples birikmalarda boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari reja: 2 1.oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari. 2.kompleks birikmalarda boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari. 3 elektronlarning bir atomdan ikkinchi atomga o’tishi natijasida elementlarning oksidlanish darajasi o’zgaradigan reaksiyalar oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari deyiladi. oddiy moddalarda atomlar elektroneytral bo’ladi. shuning uchun ularning oksidlanish darajasi shartli ravishda nolga teng deb qabul qilingan. elektronlar chiqarilishi oksidlanish, elektronlar biriktirib olinishi qaytarilish deyiladi. oksidlanish-qaytarilish atamalari dastlab metal oksidlarining hosil boʻlish va parchalanish reaksiyalarida qoʻllaniladi. atom yoki ionlari reaksiya jarayonida elektron biriktirib oladigan moddalar oksidlovchilar, elektron beradigan moddalar esa qaytaruvchilar deb ataladi. oksidlovchi reaksiya vaqtida oksidlanadigan moddadan elektronni tortib olib, oʻzi qaytariladi, qaytaruvchi esa elektronlar yoʻqotib, oʻzi oksidlanadi. har qanday oksidlanish qaytarilishsiz boʻla olmaydi. kompleks birikmalar ishtirok etadigan oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalarining o‘ziga xos xususiyati, organik moddalar ishtirok etadigan reaktsiyalar tezligiga mos keladigan reaktsiyalarning nisbatan tezligi quyi bo’ladi. metall ionlari suvli eritmalarda akvakomplekslar shaklida bo‘lishi ma’lum. oddiy ionlarning oksidlanish-qaytarilish potentsiallari asosan noma’lum va mavjud ma’lumotlar ligandi suv bo‘lgan …

ammo, agar shunday o’lchami kichikroq bo’lgan ligandda bo’linmagan elektron juftlariga ega bo‘lsa, unda kompleks hosil bo‘lish jarayonida ular metallning bog‘lanmagan orbitallariga yaqin bo‘ladi. natijada, itarish energiyasi d-orbitallarning beqarorlashishiga olib keladi va ulardan elektronlar metallning oksidlanish darajasining mos ravishda oshishi bilan osongina yo‘qolishi mumkin. metall ionining musbat zaryadining bu ko‘payishi, o‘z navbatida, uning qutblantiruvchi kuchining oshishiga olib keladi, bu esa kuchli bog‘lanish hosil bo‘lishiga yordam beradi. shunday qilib, bunday ligandlar metallning yuqori oksidlanish darajasini barqarorlashtiradi. bunday ligandlarga f⁻ va o²⁻ kabilar kiradi. masalan, ftorid kompleksi uchun oksidlanish-qaytarilish potentsiali qiymati quyidagicha bo’ladi: [fef₆]³⁻ + 6h₂o + ē = [fe(h₂o)₆]²⁺ + 6f⁻ ᵩ = 0,40 b jumladan akvakomplekslar uchun esa bu qiymat: [fe(h₂o)₆]³⁺ + ē = [fe(h₂o)₆]²⁺ ᵩ = 0,77 b ftorid bilan yuqori oksidlanish darajalarini barqarorlashtirishga: [auf₄]⁻, [nif₆]³⁻, [ptf₆]²⁻, [mof₆]⁻, [taf₈]³⁻ kabi kompleks anionlarni ham misollar sifatida keltirish mumkin. yaxshi qabul qiluvchi ligandlar quyi oksidlanish darajalarida (hatto nol va manfiy zaryadli) metallar …

ionlar mavjud bo‘lganda, cn- potentsiali -0,83 v ga teng bo‘ladi, bu [co(cn)₆]³⁻ komplekslarining yanada barqarorligini isbotlaydi. kompleks shakllanish holatida qo’shilgan oksidlanish-qaytarilish tizimining potentsiali sezilarli darajada pasayishi mumkin. ushbu hodisa, masalan, oltinni boyitishning texnologik jarayonida qo‘llaniladi. ma’lumki, normal sharoitda oltin havodagi kislorod bilan oksidlanmaydi, bu quyidagi tizimlarning standart oksidlanish-qaytarilish potentsiallari qiymatlariga mos keladi: [au+∙aq] + ē = au + aqua φ˚ = 1,69 b . o₂ + 4h₃o⁺ + 4ē = 6h₂o φ˚= 1,23 b . shu bilan birga, metallik oltinni kislorodni o’z ichiga olgan siyanid eritmasi bilan qayta ishlash oltinni kompleks ion [au(cn)₂]⁻ sifatida eritmaga o’tkazadi. 4au + o₂ + 8cn⁻ + 2h₂o=4[au(cn)₂]⁻ + 4oh⁻ kislorod oksidlovchi vosita sifatida oltinni oksidlash darajasi +1 bo’lgan ionlarga aylantiradi, ularning konsentratsiyasi komplekslanish tufayli sezilarli darajada kamayadi. kompleksning barqarorlik konstantasi; β₂= 10²⁸ mol•l. ga teng aytaylik, konsentratsiyalar [cn⁻] = 1 mol/l va [au(cn)²⁻] = 10⁻² mol/l bo‘lsin. keyin [au⁺] = 10⁻³⁰ mol/l va bu …

rdagi reaksiyalarga quyidagi reaksiyalar misol bo‘la oladi: [co(cn)₆]³⁻ + ē =[co(cn)₆]²⁻ [fe(cn)₆]³⁻ +ē =[fe (cn)₆]⁴⁻ belgilangan siyanid yordamida elektron almashinuvi juda tez sodir bo‘lishi ko‘rsatildi. ikkinchi turdagi reaksiyalardan biri xrom kompleksining oksidlanishi [cr(h₂o)₆]²⁺ kobalt kompleksi [co(nh₃)₅ncs]²⁺ . ushbu reaksiya natijasida [cr(nh₃)₅ncs]²⁺ hosil bo‘ladi, ammo asl mahsulot tiosiyanat kompleksi bo‘lib, unda tiosianat oltingugurt atomi bilan bog‘langan. bu [(nh₃)₅concscr(h₂o)₅]⁴⁺ o‘tish holatida ko‘prik tiosiyanat guruhini o‘z ichiga oladi, - degan taxminni isbotlaydi. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarining haqiqiy mexanizmlari asosan ushbu bo‘linishga mos keladi. reaksiyalarning ichki sfera mexanizmlari oksidlovchi va qaytaruvchi vosita ikkala metall ionlarining koordinatsiya sohasi uchun umumiy bo‘lgan ko‘prik ligandi bilan bog‘langan, chunki bu reaksiyalarning oxirgi qismida sodir bo‘ladi. elektronning uzatilishi ikkala metall ionlarining bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan koordinatsion sohalari orqali amalga oshirilsa, tashqi sfera mexanizm bilan shug‘ullaniladi. ushbu mexanizm orqali, xususan, reaksiya sodir bo‘ladi: [fe(cn)₆]³⁻ +ē =[fe(cn)₆]⁴⁻ . shuni ta’kidlash kerakki, tashqi sferik mexanizm bilan vodorod ioni tez-tez uzatiladi. ushbu turdagi odatiy reaksiyaning o‘tish …

rilgan va qo’shilgan ko‘priklarni o‘z ichiga olgan reaksiyalar, ayniqsa, biologik tizimlarga xosdir. biologik oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarining o‘ziga xos xususiyati ularning yuqori tezligidir. shuning uchun oddiyroq tizimlarda reaksiya tezligini belgilovchi omillarni baholash muhimdir. tashqi va ichki sfera reaksiyalarning tezligi ligandlarning tabiatiga bog‘liq. agar kompleks tarkibida siyanid yoki dipiridil kabi kuchli qutblangan ligandlar bo‘lsa, elektronning tashqi sfera mexanizm orqali uzatilishi tezroq bo‘ladi. ichki sfera reaksiyalarining tezligi ligandning boshqa metall markazi bilan ko‘prik hosil qilish qobiliyatiga bog‘liq. [cr(h₂o₆)]²⁺ kompleks [co(nh₃)₅ncs]²⁺ oksidlanish reaksiyasi quyi tezlikda davom etadi, chunki oltingugurt bilan bog‘langan xrom (ii) tiosiyanat kompleksining hosil bo‘lishi noqulay hisoblanadi. ko‘prik hosil qila oladigan ligandning yo‘qligi, ligandlar qutblana olmaydigan holatlarda ham reaksiyani tashqi sfera mexanizmga o‘tishga majbur qiladi. shubhasiz, bunday hollarda oksidlanish-qaytarilish reaksiyasi juda sekin bo‘ladi, chunki [co(nh₃)₆]²⁺ va [co(nh₃)₆]³⁺ o‘rtasida elektron almashinuvi sodir bo‘ladi. reaksiya tezligiga boshqa omillar ham ta’sir qiladi. shunday qilib, kobalt (ii) va kobalt (iii) komplekslari o‘rtasida elektronning uzatilishi yuqorida aytilganidan ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "komples birikmalarda boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari"

1731579998.pptx komples birikmalarda boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari reja: 2 1.oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari. 2.kompleks birikmalarda boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari. oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari. 3 elektronlarning bir atomdan ikkinchi atomga o’tishi natijasida elementlarning oksidlanish darajasi o’zgaradigan reaksiyalar oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari deyiladi. oddiy moddalarda atomlar elektroneytral bo’ladi. shuning uchun ularning oksidlanish darajasi shartli ravishda nolga teng deb qabul qilingan. elektronlar chiqarilishi oksidlanish, elektronlar biriktirib olinishi qaytarilish deyiladi. oksidlanish-qaytarilish atamalari dastlab metal oksidlarining hosil boʻlish va parchalanish reaksiyalarida qoʻllaniladi. atom yoki ionlari reaksiya jara...

PPTX format, 5.6 MB. To download "komples birikmalarda boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: komples birikmalarda boradigan … PPTX Free download Telegram