ekonometrika fanining kelib chiqish tarixi va rivojlanish bosqichlari

PPTX 14 pages 595.4 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 595.4 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

powerpoint 演示文稿 ekonometrika fanining kelib chiqish tarixi va rivojlanish bosqichlari bajardi: dtp instituti iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) yoʻnalishi 2-guruh talabasi rayimqulov shuhrat ekonometrika fanidan mustaqil ishi xx asrda ekonometrika fanining shakllanishi va rivojlanish maktablari ekonometrika fanining vujudga kelish jarayoni va dastlabki rivojlanish bosqichlari o‘zbekistonda ekonometrika fanining rivojlanish bosqichlari va amaliy qo‘llanilishi 01 02 03 reja zamonaviy iqtisodiyotda ilmiy tahlil va bashoratlashning aniqligi tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. iqtisodiy jarayonlarni faqat nazariy yoki statistik jihatdan o‘rganish ko‘plab hollarda yetarli natija bermaydi. shu bois, iqtisodiy qonuniyatlarni miqdoriy tahlil qilish, ularning matematik modellarini yaratish zarurati ekonometrika fanining shakllanishiga olib kelgan. ekonometrika iqtisodiy hodisa va jarayonlarni matematik tenglamalar, regressiya modellar hamda statistik usullar yordamida o‘rganadigan fandir. ushbu fan xx asrning birinchi yarmida paydo bo‘lib, qisqa muddat ichida iqtisodiy tahlilning asosiy vositasiga aylandi. r. frisch, l. tinbergen, j. haavelmo kabi olimlarning ishlari ekonometrika faniga nazariy asos yaratdi. bugungi kunda ekonometrika nafaqat iqtisodiy tadqiqotlarda, balki …

2 / 14

a’lumotlar bilan solishtirishni maqsad qilgan. shundan so‘ng, iqtisodchilar iqtisodiy qonuniyatlarni nafaqat sifat, balki miqdoriy tahlil asosida o‘rganishga kirishdilar. bu yo‘nalish iqtisodiy fikr rivojida yangi davrni boshlab berdi. dastlabki statistik va iqtisodiy tahlil usullarining paydo bo‘lishi ekonometrikaning poydevori sifatida dastlabki statistik tahlil usullari xix asrda shakllangan. bu davrda iqtisodchilar iqtisodiy jarayonlarni kuzatish, ma’lumotlarni yig‘ish va ularni umumlashtirish orqali qonuniyatlarni izlashgan. ushbu usullar yordamida iqtisodiy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi bog‘liqliklarni aniqlash mumkin bo‘ldi. shu tariqa, statistik yondashuvlar keyinchalik ekonometrik modellar yaratishda asosiy vositaga aylandi. a. kettl va f. galson kabi olimlar iqtisodiy statistikani mustaqil tahlil sohasi sifatida rivojlantirdilar. ayniqsa, karl pirson va frensis galtonlarning korrelyatsiya va regressiya usullarini ishlab chiqishi ekonometrik tahlilning nazariy asosini yaratdi. xix–xx asrlarda iqtisodiy modellashtirish g‘oyalarining rivojlanishi xix asr oxiri va xx asr boshlarida iqtisodiyotda matematik modellashtirish g‘oyalari faol rivojlandi. valras, pareto, marshall kabi olimlar iqtisodiy tizimlarni matematik tenglamalar orqali ifodalashga harakat qildilar. ularning ishlari orqali iqtisodiy nazariyalar miqdoriy ko‘rinishda …

3 / 14

trika” atamasini ilmiy muomalaga kiritib, iqtisodiy nazariya, matematika va statistikaning integratsiyasiga asos soldi. frischning asosiy maqsadi iqtisodiy qonunlarni faqat nazariy emas, balki miqdoriy tahlil orqali isbotlash edi. u iqtisodiy hodisalarni o‘lchash, ularning sababiy bog‘liqligini aniqlash va iqtisodiy model yordamida natijani prognozlash usullarini ishlab chiqdi. 1930-yillarda u ekonometrika jamiyatini (econometric society) tashkil etdi, bu esa fan rivojida muhim burilish yasadi. frischning ishlari keyinchalik butun dunyo iqtisodchilari uchun ilmiy yo‘nalish bo‘lib xizmat qildi. ekonometrikaning keyingi rivojida yan tinbergen, trygve haavelmo va j. klayn kabi olimlarning roli beqiyosdir. tinbergen birinchi bo‘lib davlat iqtisodiy siyosatini modellashtiruvchi makroiqtisodiy model yaratdi. uning ishlari tufayli amaliy ekonometrika yo‘nalishi shakllandi. haavelmo esa ekonometrik modellashtirishda ehtimollik nazariyasini tatbiq etib, statistik asoslangan model tuzish zarurligini asoslab berdi. u 1944-yilda “the probability approach in econometrics” asarini yozib, bu sohaning ilmiy metodologiyasini mustahkamladi. j. klayn esa aqsh iqtisodiyoti bo‘yicha kompleks modellar yaratib, iqtisodiy bashoratlash sohasida muhim yutuqlarga erishdi. ushbu olimlar faoliyati uchun …

4 / 14

qtisodiy qarorlar qabul qilishning asosiy vositasiga aylantirdi. mustaqillik davrida ekonometrika fanining o‘qitilishi va ilmiy yo‘nalishlari o‘zbekiston mustaqillikka erishgach, iqtisodiy islohotlarning chuqurlashuvi bilan bir qatorda, iqtisodiy tahlilning ilmiy asoslarini mustahkamlash zaruriyati paydo bo‘ldi. shu jarayonda ekonometrika fani oliy ta’lim muassasalarida alohida o‘quv fan sifatida joriy etildi. toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti hamda boshqa oliygohlarda bu yo‘nalishda ilmiy tadqiqotlar olib borila boshlandi. talabalarga iqtisodiy modellashtirish, statistik tahlil va prognozlash bo‘yicha chuqur bilimlar berilmoqda. mustaqillik davrida o‘zbek olimlari tomonidan milliy iqtisodiyot sharoitlariga moslashtirilgan ekonometrik modellar ishlab chiqildi. bu yondashuv iqtisodiy tahlilni zamonaviy ilmiy bosqichga olib chiqdi. 1 mahalliy iqtisodiy tahlillarda ekonometrik modellarni qo‘llash tajribalari so‘nggi yillarda o‘zbekistonda iqtisodiy tahlil va prognozlashda ekonometrik usullar keng qo‘llanilmoqda. ayniqsa, bandlik, inflyatsiya, yalpi ichki mahsulot, eksport-import hajmlari kabi ko‘rsatkichlarni baholashda regressiya va vaqt qatori modellari samarali natija bermoqda. 2 iqtisodiy tadqiqotlar markazi, markaziy bank, iqtisodiyot va moliya vazirligi kabi muassasalar o‘z faoliyatida ekonometrik …

5 / 14

” asosida ishlovchi yangi avlod ekonometrik modellarini ishlab chiqish dolzarb masalaga aylangan. hozirda iqtisodiy jarayonlarni real vaqt rejimida kuzatish va bashoratlash imkonini beruvchi dasturiy vositalar joriy etilmoqda. raqamli transformatsiya jarayonlari tufayli iqtisodiy tahlilning aniqligi, tezligi va ishonchliligi ortmoqda. kelgusida ekonometrika fani sun’iy intellekt va mashinaviy o‘rganish texnologiyalari bilan birgalikda yanada rivojlanishi kutilmoqda. kichik lirik janrlar — ruboiy, tuyuq va fardlar o‘zbek adabiyotining gultoji bo‘lib, ularda xalqning asrlar davomida shakllangan ma’naviy, falsafiy va estetik qarashlari mujassamdir. bu janrlar ixcham shaklga ega bo‘lishiga qaramay, ularda inson hayoti, muhabbat, vatanparvarlik, vaqt va taqdir kabi yuksak mavzular chuqur badiiy ifodasini topgan. alisher navoiy, zahiriddin bobur, abdurahmon jomiy, ogahiy kabi mumtoz shoirlar bu janrlarni yangi mazmun va shakl bilan boyitganlar. ruboiylarda hayotning mohiyati, insoniy kamolot; tuyuqlarda so‘z o‘yinlari va ramziy ma’nolar; fardlarda esa fikrning ixcham, ammo chuqur ifodasi ko‘zga tashlanadi. kichik lirik janrlarning badiiy qudrati ularning soddaligida emas, balki ma’no qatlamlarining teranligidadir. bugungi zamonaviy adabiyotda …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekonometrika fanining kelib chiqish tarixi va rivojlanish bosqichlari"

powerpoint 演示文稿 ekonometrika fanining kelib chiqish tarixi va rivojlanish bosqichlari bajardi: dtp instituti iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) yoʻnalishi 2-guruh talabasi rayimqulov shuhrat ekonometrika fanidan mustaqil ishi xx asrda ekonometrika fanining shakllanishi va rivojlanish maktablari ekonometrika fanining vujudga kelish jarayoni va dastlabki rivojlanish bosqichlari o‘zbekistonda ekonometrika fanining rivojlanish bosqichlari va amaliy qo‘llanilishi 01 02 03 reja zamonaviy iqtisodiyotda ilmiy tahlil va bashoratlashning aniqligi tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. iqtisodiy jarayonlarni faqat nazariy yoki statistik jihatdan o‘rganish ko‘plab hollarda yetarli natija bermaydi. shu bois, iqtisodiy qonuniyatlarni miqdoriy tahlil qilish, ularning matematik modellarini yaratish ...

This file contains 14 pages in PPTX format (595.4 KB). To download "ekonometrika fanining kelib chiqish tarixi va rivojlanish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekonometrika fanining kelib chi… PPTX 14 pages Free download Telegram